Đỗ Quyên Gửi tới BBC từ Canada

	Người viết nào cũng mong có bạn đọc bằng ngôn ngữ mẹ đẻ

Người Việt Nam trên bốn phương trời mười phương biển hoá ra gần, gần vì sử dụng một ngôn ngữ, gần vì tha thiết với đất nước, và gần vì cùng ao ước một tương lai tốt đẹp.

Đối với những người cầm bút trong mọi lãnh vực, điều này quá hiển nhiên, chắc không cần dài dòng, trừ một điều chúng tôi xin phép trình bày dưới đây.

Việt Nam đang hội nhập vào thế giới trên nhiều mặt, nổi nhất là hội nhập vào nền kinh tế toàn cầu, thứ đến những khâu từ pháp luật đến tổ chức hành chính -chính trị, và tuy vận tốc có khác tùy sự khu biệt của từng vấn đề, có lẽ chúng ta đều nhận định rằng văn hóa là yếu tố cho phép chúng ta có thể hội nhập nhưng vẫn giữ được bản sắc.

Điều này, hơn bao giờ hết là một bức thiết, đi đôi với việc cập nhật tri thức để tồn tại trong “làng toàn cầu” mà sự cạnh tranh ngày một gay gắt.

Làm thế nào để thúc đẩy tương quan giao lưu giữa trong và ngoài nước nhằm tạo ra một thứ synergy, lực liên kết và đồng vận xây dựng một nền văn hóa Việt Nam?   Nhóm Hội luận Việt Nam

Do những điều kiện lịch sử ở quá khứ, một cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài trên dưới ba triệu người thành hình trong ba chục năm qua. Sự đóng góp của cộng đồng, gọi là Việt Kiều, không nhỏ.

Gần 6 tỉ đô la Mỹ mỗi năm đưa về nước, lớn hơn tổng số tài trợ quốc tế, và gấp ít ra năm lần viện trợ không hoàn lại của cả thế giới gộp lại, là một thí dụ.

Đóng góp văn hóa

Nhưng còn một đóng góp khác: đóng góp văn hóa. Vì những điều kiện chính trị và tâm lý rơi rớt sau chiến tranh, những đóng góp này chưa được lưu tâm, thậm chí bị lãng quên, rất hiếm những tác phẩm văn học nghệ thuật hình thành ở hải ngoại có cơ hội “qui cố hương”.

Đóng góp của cộng đồng người Việt Nam tại hải ngoại trên bình diện văn hóa gồm nhiều bộ môn, từ điện ảnh, nghệ thuật tạo hình, âm nhạc đến văn chương, tư tưởng, triết học. Xin khoanh vùng trong khâu nghệ thuật văn chương dưới đây.

Ngoài báo chí truyền thông, và không kể những giai phẩm xuất hiện không định kỳ, hải ngoại có chừng 5, 6 tập san văn chương và lý luận văn học đến tay bạn đọc hai, ba tháng một lần, số lượng in khoảng 500, mỗi số từ hai đến ba trăm trang. Số người viết khá đông, thuộc đủ lớp tuổi, đông nhất có lẽ tuổi từ bốn đến sáu mươi, và đặc biệt từ khoảng chục năm nay có sự đóng góp của những người viết trong nước.

Khác trước, thái độ cầu thị của những tập san này cho phép hy vọng rằng không gian tâm lý của người đọc thông thoáng hơn, và cái ngột ngạt thuở “theo cái này chống cái kia” trong lãnh vực văn học không còn căng như trước. Ngoài ra, sách vở in ấn trong nước được bày bán trong những tiệm sách khắp nơi, rất nhiều tác giả được đọc, và sau đó, được cảm nhận.

	Bìa một số tạp chí văn học bằng tiếng Việt ở hải ngoại

Không còn nhiều rào cản đến từ thành kiến địa lý hay chính trị, có thể nói “hải ngoại” tương đối cởi mở đón nhận sự hội nhập của những nhà văn trong nước với cộng đồng Việt Nam bên ngoài qua công việc viết của họ. Sự phổ biến tác phẩm, sự chia sẻ ưu tư suy nghĩ của những nhà văn trong nước với những người, dù sống ở nơi nào, cũng vẫn chung một ngôn ngữ Việt Nam là một điều đáng mừng.

Ngược lại, người viết bên ngoài được đón nhận ra sao trong lòng quê hương gốc gác Việt Nam? Câu hỏi chưa có trả lời, một mặt vì số người viết này có tác phẩm in trong nước có thể đếm trên đầu hai bàn tay, mặt khác họ chưa hề có dịp phát biểu trên vấn đề này một cách có hệ thống. Duy một điều hiển nhiên: người viết nào cũng mong có bạn đọc, và khi viết bằng ngôn ngữ mẹ đẻ, hẳn số bạn đọc hy vọng có được là trong nước, nơi có nhiều người Việt Nam nhất.

Trước xu thế hội nhập toàn bộ toàn cầu trong tương lai, phải chăng đã đến lúc những người viết ở trong nước và ở hải ngoại đặt câu hỏi phải làm thế nào để thúc đẩy tương quan giao lưu giữa họ với nhau nhằm tạo ra một thứ synergy, lực liên kết và đồng vận, trong công cuộc xây dựng một nền văn hóa Việt Nam, điều kiện quan yếu hòng giữ bản sắc với bối cảnh trên?

Đâu là những vấn đề nổi cộm trong tương quan này? Synergy, gọi gọn là lực liên vận, nói trên là gì? Nếu thể hiện được, nó sẽ đóng góp ra sao?

Nhằm xác định một ý niệm chung về vấn đề nêu trên, chúng tôi mạo muội đề nghị quý anh chị đặt ra những vấn đề chính các anh chị cho là thiết yếu và cần thảo luận.

Những vấn đề này sẽ được đặt ra lại với những người tham dự, tiến hành như một cuộc hội luận giữa những người cầm bút, cả trong nước lẫn ở hải ngoại.

Tham gia cuộc hội luận này vì tấm lòng với sự nghiệp văn hóa, chúng tôi tin rằng chúng ta cùng đứng mũi chịu sào thời gian đầu, nhưng chắc chắn sẽ cùng nhau đặt những viên đá lát đường cho một cuộc hội nhập có những triển vọng tốt đẹp...

Đề tài phản ánh quan điểm nhóm chủ trương gồm các ông Nam Dao, Phạm Xuân Nguyên, Đỗ Quyên, Nguyễn Trọng Tạo và Nguyễn Đức Tùng. Quý vị quan tâm xin xem trang Hội luận Văn học Việt Nam ở bên phải trang, hoặc liên lạc qua email: hoiluan@vanhocvietnam.org

Ben Hanoi

Từ khi nắm được chính quyền những người CS đã coi văn học là “vũ khí sắc bén” của Đảng. Thứ vũ khí này tỏ ra rất hữu hiệu trong thời chiến nhưng trong thời bình văn học VN trở nên thiếu sức sống, thiếu cả cái ”hồn”. Chúng ta không thiếu những cây bút tài năng, tiếc rằng họ phải viết theo tôn chỉ, định hướng của Đảng thì nói gì đến tự do sáng tác để có những tác phẩm hay, luôn theo sát đời sống thực tế xã hội “nhạy cảm”. Công chúng từ lâu đã ngán ngẩm những áng văn sáo rỗng tô hồng hay đánh bóng chế độ. Thẳng thắn mà nói giống như báo chí, văn học đang “bị trói” bởi cái “hội nhà văn” do Đảng lãnh đạo. Đã có ai vào nhà sách thì có thể “nhìn” được 30 năm văn học VN, trong khi vh nước ngoài (đã kiểm duyệt) thì tràn la! n trên các kệ sách. Đến ngay cả các hồi ký của các vị tướng cs cũng bị kiểm duyệt của BCT thì không biết ai phải tin ai? Ngẫm đi ngẫm lại càng thấy xót xa cho một phần hồn của dân tộc ngày càng suy thoái…