Bộ trưởng Thông tin và Truyền thông Lê Doãn Hợp

Việc tập trung quyền lực kinh tế vào gần 20 siêu tập đoàn tuy không được báo chí nói đến nhiều lại đang có thể đưa kinh tế Việt Nam sang một ngả mới.

Cải tổ bộ máy hành chính cũng đang diễn ra trong giai đoạn những phần lợi thế của việc gia nhập WTO hồi đầu năm thì đã rõ, và nhiều thách thức cũng hiện dần ra, đòi hỏi các quyết định sáng suốt.

Giới kinh tế gia, trí thức Việt Nam đã và đang lên tiếng về những vấn đề cốt tử này.

Tiến sĩ Nguyễn Quang A, một nhà nghiên cứu có tiếng trong nước, từng học tại Hungary vừa có bài trên báo Lao Động hôm 9/9 vừa qua nói rằng:

"Những ngày qua vấn đề sắp xếp nhân sự ở các bộ được sáp nhập và cả ở các bộ vẫn còn nguyên là vấn đề nóng bỏng đối với rất nhiều quan chức, tuy dư luận ít biết đến, nhưng thực sự diễn ra ráo riết ở hậu trường,"

Có vẻ như việc xác định quyền và trách nhiệm các cơ quan từ cấp bộ đang là một vấn đề lớn ở Việt Nam hiện nay, như tác giả viết:

"Các nghị định quy định tổ chức, nhiệm vụ của các bộ đã chưa được chuẩn bị trước, mà lẽ ra nên làm thế. Chỉ sau khi thành lập thì chính các bộ cùng bộ nội vụ mới thảo luận và chuẩn bị chức năng nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức".

Nếu không quan tâm xử lý một cách bài bản, hệ thống, có lý luận hẳn hoi (về nhân sự và thể chế) thì bức xúc xã hội khó giải tỏa triệt để   Tiến sĩ Nguyễn Quang A

Dư luận Việt Nam từ vài tháng qua cũng đã bàn nhiều về chuyện "cài lại" các chức vụ của ê-kíp cũ một khi các vị bộ trưởng phải ra đi, hoặc chuyện thăng chức hàng loạt cấp vụ "trước giờ G", hoặc chuyện nhiều cán bộ trung cao cấp lo lắng về số phận của mình.

Bài của TS Nguyễn Quang A phần nào nhắc đến chuyện này:

"Những người nguyên là tổng cục trưởng, vụ trưởng, cục trưởng, v.v..., hay tương đương mấy tháng qua chắc nhiều người lo ngay ngáy và kiên trì chờ đợi hay tìm cách xoay xở. Trong 3 hay 4 nguyên vụ trưởng liệu ai có thể làm vụ trưởng, những người khác liệu có được làm vụ phó hay không? Họ được đánh giá theo các tiêu chí nào khi cân nhắc? Cơ quan nào giúp các thủ trưởng trong những đánh giá mang tính chuyên nghiệp ấy? Hay họ lựa chọn theo cảm tính, theo sự trung thành, hay theo..., ai mà biết được."

Các nguy cơ bùng nổ

Trong khi đó, các thách thức cho bộ máy Đảng và nhà nước đang ngày một hiện rõ mùa hè vừa qua, thể hiện trong biến động của thị trường chứng khoán, giá cả và lạm phát tăng, nông dân khiếu kiện đất đai v.v.

Tiến sĩ Trần Đình Thiên cũng từ Hà Nội trả lời báo chí sau khi chính phủ có cuộc họp bất thường hôm 05/9 để bàn về các mục tiêu kinh tế:

"Chuyện đất đai, việc làm ở nông thôn trong bối cảnh đẩy mạnh công nghiệp hóa và tăng tốc đô thị hóa. Đây là vấn đề đang rất nóng, vẫn sẽ tiếp tục nóng lên. Tôi nghĩ độ nóng còn sẽ tăng nhanh trong giai đoạn tới, khi đầu tư phát triển và đô thị hóa bùng nổ,"

Theo ông, dù có nhiều lợi thế đang "hội tụ" Việt Nam cần "làm sao để năm 2007 - 2008 cũng giải quyết được những “nút thắt” tăng trưởng như hạ tầng giao thông, năng lượng, v.v.", và phải đảm bảo được "an ninh tài chính".

	Đình công tại một khu chế xuất phía Nam năm 2006

Nhà kinh tế này cũng cảnh báo về viễn cảnh "bùng nổ" liên quan đến nông dân trong quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa:

"Chắc chắn những năm sau sẽ quyết liệt, dữ dội hơn nhiều. Việc làm, thu nhập, đời sống nông dân, v.v... sẽ phát sinh nhiều vấn đề phức tạp."

Trong khi đó, cải cách hành chính chứ không cải cách Đảng được nhà cầm quyền ở Việt Nam coi là chìa khóa cho mọi vấn đề. Nhưng hệ quả của các giải pháp không dứt khoát đã được TS Nguyễn Quang A chỉ ra:

"Nhiều cơ quan điều tiết độc lập vẫn nằm trong bộ máy hành pháp, như Ngân hàng nhà nước trong Chính phủ, Ủy ban Chứng khoán nhà nước trong Bộ Tài chính, Tổng cục Thống kê trong Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Tổng cục An toàn thực phẩm trong Bộ Y tế v.v..."

Theo ông, "cách gộp đó theo kiểu đa ngành này là không hợp lý, chúng sẽ hoạt động không hiệu quả và có thể xảy ra mâu thuẫn khiến khó có sự khách quan."

Nói thẳng ra, việc phân quyền nhưng lại không chịu chấp nhận "tam quyền phân lập" là điều khiến cho cải cách hành chính và khâu cuối cùng của nó là bổ nhiệm nhân sự trở nên rối rắm.

Ngay từ trước và sau Đại hội X của đảng CSVN, các lãnh đạo Đảng và Quốc hội đã liên tục khẳng định ý chí bác bỏ nguyên tắc "tam quyền phân lập".

Bài của TS Nguyễn Quang A chỉ ra rằng chính sách tổ chức nhân sự phản ánh quan niệm về thể chế:

"Thật ra thể chế và nhân sự đều quan trọng như nhau. Làm một cách bài bản, có cân nhắc, theo các luận cứ khoa học thì chúng hoạt động hiệu quả... Nếu không quan tâm xử lý một cách bài bản, hệ thống, có lý luận hẳn hoi thì bức xúc xã hội khó giải tỏa triệt để, bất bình đẳng thu nhập, chênh lệch giàu nghèo tăng nhanh. Khi đó, chi phí để xử lý vấn đề sẽ rất lớn, tổn thất xã hội sẽ cao khó lường."

Một ý kiến
Thế nào là "nếu không quan tâm xử lý một cách bài bản, hệ thống, có lý luận hẳn hoi (về nhân sự và thể chế) thì bức xúc xã hội khó giải tỏa triệt để", ông Nguyễn Quang A? Ý ông muốn nói là chính phủ CSVN đã và đang chia chác quyền lực, bè phái cũng như quản lý đất nước ngu dốt nên gây bất bình xã hội? Ông định vạch áo cho người xem lưng đó ư? Những điều ông nói ai cũng đã biết và nói nhiều rồi, chẳng ăn thua gì mà lại làm nguy hiểm cho bản thân ông. Tôi can ông đấy!

Anh Khoa, Sài Gòn
Nếu VN có sự thay đổi cải cách hành chính và nhân sự thì:
1. Nhân sự phải chọn ngời trí thức thật để biết uyển chuyển theo tình thế và công việc phù hợp, lại phải công tâm, không thiên vị, làm việc có sáng kiến, không phức tạp về giấy tờ, tổ chức thì sẽ đem lại sự tốt đẹp về dân sự...
2. Làm việc phải đàng hoàng, không gây không khí có vẻ an ninh quá, từ tốn giải thích với người dân khi họ chưa hiểu, giải thích đúng luật...

Phan Dự
Bổ nhiệm quan chức theo tiêu chuẩn gì? Xin khẳng định là chỉ có theo tiêu chuẩn CS. Cộng Sản ở VN rất mạnh, đừng mơ tưởng họ sẽ phải nhượng bộ dân VN về tự do dân chủ, tam quyền phân lập. Lời ông chủ tịch CSVN vừa mới tuyên bố ở New Zealand, gián tiếp cho những nước muốn bang giao với VN vững niềm tin là chế độ CS ở VN không thể thay đổi, họ sẵng sàng "máu đổ" để nắm quyền cai trị. Nhân dân VN nào ai có muốn cảnh "xương tan máu rơi, lòng hận thù ngất trời" lại tái diễn như thời nội chiến trước đây. Thôi thì đành "CS muôn năm".

Minh Nam, Hà Nội, Việt Nam
Đề bạt cán bộ phải dựa vào tiêu chuẩn chứ. TS Quang A chưa biết tiêu chuẩn do thủ tướng Dũng nghĩ ra cho nên mới "bức xúc", nhưng thủ tướng việc gì phải nói ra cho ai?. Tiêu chuẩn có thể ("có thể" thôi đấy) là trẻ, hoặc thân quen, hoặc biết nịnh... Tôi cứ đoán bừa thế. Điều tôi cam đoan là chính xác về tiêu chuẩn (đã công khai, chỉ có mù điếc mới không thấy) là "phải có bằng cấp". Bằng cấp gì vậy? Đó là "bằng cấp uỷ". Hễ tìm cách vào được trung ương thì bất kỳ năng lực thế nào cũng có thể phụ trách một bộ hoặc cơ quan ngang bộ, tối thiểu cũng làm được chủ tịch một tỉnh. Luồn được vào bộ chính trị thì tuyệt vời, sướng ngang vua, chức gì cũng kham tuốt. Chắc chắn sẽ một mình nhảy vào danh sách "độc diễn" để quốc hội "sáng suốt lựa chọn" bầu ra chức chủ tịch nước, chủ tịch quốc hội, thủ tướng...

Con quan
Các vị nhắc đến chuyện hồng và chuyên , tôi có nhận xét ở VN ta các quan chức có nhiều tài lắm mà quí vị quên để ý, chẳng hạn tài rút ruột mà bệnh nhân hoàn toàn không đau không biết, cái này những bác sỹ chuyên gia đại tài trên thế giới phải qua VN tu nghiệp thêm đấy mới phải, rồi tài chạy nũa. Không có lực sỹ quán quân nào bằng thí dụ chạy chức chạy quyền chạy án, chạy cho con cháu du học nước ngoài bằng tiền nhà nước v.v..mà dân đen mình thường thán phục nức nở.

Viet Nam Men Yeu, Sài Gòn
Vấn đề bổ nhiệm quan chức ở Việt Nam chỉ tóm gọn ở câu thơ sau: "Con vua thì lại làm vua Con sãi ở chùa thì quét lá đa".

LTB, TPHCM
"Cán bộ cao cấp phải trung thành với ĐCS " là đúng rồi , khi họ chọn người thì họ phải chọn những người trung thành với mình chứ chọn mấy "nhà dân chủ " -những người chống đối mình làm gì? Chính trị là thế. Còn các ông bà nào muốn lật đổ ĐCS VN thì ráng leo cao cao như ông Enxin chẳng hạn! Ông nằm trong ban nghiên cứu của thủ tướng từng đề xuất cải cách Điều 4, Hiến Pháp còn chả bị sao huống chi ông này? Vả lại ông A muốn viếi gì thì viết đâu ai cấm, chỉ trừ từ "Đa Đảng".

Một ý kiến
Cái tiêu chuẩn gì đây? Chắc là chẳng khác gì với cái tiêu chuẩn cần có của cái gọi là "đại biểu quốc hội" như trong đợt bầu cử QH vừa qua. "Vừa hồng vừa chuyên", tất nhiên cái đảng tịch "hồng" là tiêu chí hàng đầu rồi, nhưng còn "chuyên" thì sao? Bằng cái học vị có được không? Nhưng tôi e rằng quan chức đảng thì loại bằng nào cũng có, tuỳ theo vị trí của mình. Như có lãnh đạo nghe đâu có cái bằng tiến sĩ "xây dựng đảng" học ở Liên xô cơ đấy, "học giả" mà!

rong9dau, TPHCM
ĐCSVN thời chiến đã lợi dụng triệt để vào yếu tố dư luận gây sức ép với chính quyền đối phương. Lúc đó họ coi đó là biểu hiện của dân chủ tiến bộ. Thế nhưng, khi đã có chính quyền, họ lại coi đó là hành động lôi kéo phản động gây mất đoàn kết dân tộc. Họ thành công đến nỗi, ngày nay, trong giới sv học sinh, hễ có ai tỏ ý nói đến chính trị xã hội theo một hướng hoài nghi nào đó thì liền bị chính cộng đồng coi như là "báo chí nước ngoài đã đầu độc". Nhất là tổ chức Đoàn Thanh Niên.

Tam quyền phân lập, không thể nào có ở VN khi ĐCS vẫn còn là đảng lãnh đạo. Cứ cho là đảng thực sự hướng đến lợi ích của nhân dân, nhưng cái kiểu duy ý chí đến nỗi không thể nào gọi khác hơn là độc đoán như ông thầy bí thư Đoàn Thanh niên Đại học Công Nghệ Thông Tin của tôi thể hiện qua câu nói "tôi ra một qui định: tôi có quyền xóa bài mà không cần thông báo lí do bởi vì tôi thấy nó không phù hợp và lạc lối về tư tưởng" trên diễn đàn đoàn trường thì thật là bó tay. Thế nhưng, một sự thật đáng buồn, những người trẻ bây giờ đa số không hiểu, không quan tâm và tệ hại hơn là ghét bỏ những ai nói đến bốn tiếng DÂN QUYỀN DÂN CHỦ ở những nơi đông người công khai, họ coi sự ghét bỏ đó là thể hiện "lòng yêu nước, đoàn kết dân tộc. Quê hương chúng ta đẹp biết bao..." của họ. Làm sao để nâng cao ý thức dân chủ dân quyền, mà cụ thể ở đây là quyền được nói, đây BBC? Tôi khổ tâm quá!

Quang Minh, TPHCM
Cách mạng thành công và ĐCS tồn tại cũng như ngày càng phát triển được đến ngày ngày hôm nay là do yếu tố tuyên truyền và trấn áp. Trong quá khứ nếu không làm "tốt" công tác tuyên truyền và mị dân thì ĐCS không thể lôi kéo được quần chúng theo cách mạng. Hiện tại ĐCS cũng tuyên truyền rả rích hàng ngày trên phương tiện truyền thông và báo chí đó thôi. Theo tôi hiện tương thủ tướng Dũng làm giống "nhà cải cách" cũng là công tác tuyên truyền và mị dân,vì hiện nay người dân chống đối nhiều và phong trào dân chủ đang phát triển nên nhà nước đưa ông Dũng lên với vài hiện tượng "cải cách" cũng chỉ là giải pháp tình thế để che mắt nhân dân, chứ nhà nước không có tam quyền phân lập thì làm gì có công bằng và chân lý trong xã hội.

Quoc, Sài Gòn
Ở Việt Nam hiện nay, việc bổ nhiệm quan chức theo tiêu chuẩn gì thì cũng không tạo nên bất cứ sự khác biệt nào, bởi tiêu chuẩn bất biến phải là ĐCSVN. ĐCSVN chi phối đến từng gốc rễ của bộ máy nhà nước và cỗ máy tuyên truyền đáng sợ nhất hành tinh. Ngài Nguyễn Phú Trọng - đương kim chủ tịch quốc hội vừa khẳng định với báo Tuổi trẻ: "cán bộ cao cấp phải trung thành với học thuyết Mác-Lênin và tư tưởng HCM". Thật xót xa, đớn đau cho dân tộc Việt nam. Sự độc tài này không biết tồn tại đến bao giờ?!

Green Peace, Hà Nội
Tôi rất khâm phục kiến thức và tư duy lôgic của ông Nguyễn Quang A, tuy nhiên các nhận xét và đề xuất đáng giá của ông có lẽ chỉ khiến ông trở thành cái gai trong mắt nhà cầm quyền Cộng sản Hà Nội mà thôi. Mong ông có đủ sức mạnh tinh thần và thể chất để không lùi bước. Các cải cách ở Việt Nam đang tỏ ra phát huy tốt trên lĩnh vực kinh tế, công nghệ và dịch vụ, nó đang thúc đấy sự chuyển từ nền kinh tế phụ thuộc nông nghiệp và tài nguyên sang nền kinh tế tri thức và công nghệ.

Tuy nhiên, càng ngày giới trí thức Việt Nam càng tỏ ra là quá hiền, cầu yên, nếu không muốn nói là nhu nhược, thiếu trách nhiệm trước tổ quốc và nhân dân! (trừ một vài người như ông Quang A, Lê Đăng Doanh,...). Còn Đảng Cộng sản từ vai trò tích cực kêu gọi đoàn kết và lãnh đạo cuộc chiến chống ngoại xâm, thì bây giờ để bảo vệ quyền lợi của một số lãnh đạo chóp bu đã hy sinh quyền lợi dân tộc, gạt bỏ hết các nguyên tắc cơ bản của một nhà nước hiện đại để duy trì sự độc tài của mình. Các mục tiêu và nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa cộng sản đã bị thay bằng các nguyên tắc thị trường tư bản, một bản hiến pháp mâu thuẫn nội tại khiến cho người ta có thể hiểu theo nhiều cách, thẳng thừng tuyên bố bác bỏ nguyên tắc tam quyền phân lập để duy trì một cơ cấu hành pháp kiêm lập pháp và tư pháp. Thực chất chỉ có lợi cho một số ít giới lãnh đạo cao cấp mà thôi.

Hoa Lan, Hà Nội
Theo tôi thì ông Nguyễn quang A nói rất đúng. Bởi vì việc tổ chức nhân sự ở Việt Nam đều do ĐCS quyết định từ cơ quan quyền lực cao nhất là Quốc hội thì không có gì khó hiểu việc "cải tổ" của ông TTg Dũng mới sẽ ntn?! Chắc chắn là cũng sẽ không giải quyết triệt để mọi vấn đề theo đúng bản chất "cải cách hành chính" mà sẽ chỉ nửa vời theo kiểu giảm đầu mối nhưng giữ nguyên thủ tục như "một cửa với nhiều khoá" thôi! Tôi là một người yêu tự do nên rất thất vọng vào cái Chính quyền và ĐCS đang lãnh đạo hiện nay ở VN: một "chủ nghĩa hình thức về nội dung, xảo quyệt trong hành động nhưng không có đường lối đúng đắn và đang tha hoá cả hệ thống"!!!

Pinochio
Xin lỗi chú Quang A, chú viết thì hay lắm nhưng được đăng như thế là đủ rồi. Cháu không nghĩ có bất cứ sự cải cách nào theo hướng tiến bộ như chú chỉ ra đâu. Theo như một số người có quyền quyết định vận mệnh của Tổ Quốc thì là chưa tới thời điểm, chưa thể rời bỏ quan điểm chính trị chính thống của Cộng Sản Chủ Nghĩa... do đó chúng ta hãy chờ thêm 25 hay 30 năm nữa thì may ra ! Không biết lúc đó các nước chung quanh ta đã trở thành cái gì và VN đã chuyển mình thành cái gì nữa? Khoảng cách gần hơn hay gia tăng? Hỏi nhưng đã có câu trả lời rồi. Xin đừng trách tôi hơi bi quan.

Lang Thang, Sài Gòn
Tôi chẳng biết cách nói nào đúng: ông sau làm tốt hơn ông trước / hay ông sau đổ thừa cho ông trước. Khi nhậm chức ông nào cũng "lăng xăng như lằng mới đến", nhưng rốt cuộc vụ án sau khi phát hiện được bao giờ cũng lớn hơn vụ trước. Cụ thể như vụ hô hào chống tham nhũng lãng phí đã có hiệu quả thì bây giờ lại thất thoát hàng bảy tám ngàn tỉ đồng. Chẳng ai hiểu nổi.