Lê Quốc Quân Luật sư, Hà Nội

	Tác giả nói đa nguyên tôn trọng tính đa dạng trong tổ chức xã hội trên nền thống nhất chung

Mỗi hệ thống quản trị đều được thiết kế, ra đời và phát triển vào những giai đoạn lịch sử nhất định dựa trên những nguyên tắc nhất định. Để có thể thích nghi và tồn tại, các hệ thống này không ngừng “sửa lỗi” và hoàn thiện. Trong một xã hội dân chủ pháp quyền, việc “bắt lỗi” và “vá lỗi” của hệ thống là công việc thường xuyên của các chính trị gia, cũng giống như các chuyên viên của Microsoft sửa “lỗi hệ thống” hàng ngày.

Chuyện xưa

Xưa, sự cho phép ra đời của Triết học Karl Marx ngay trong lòng xã hội tư bản đã góp phần làm nên những cuộc cách mạng vô sản sau đó, đồng thời “vá” lại những lỗ thủng khổng lồ của chủ nghĩa tư bản đế quốc.

Ở Marx, sự “sướng” cộng hưởng đã xuất hiện khi có sự kết hợp bất ngờ giữa tài năng và sự xúc động cá nhân. Hiệu ứng tâm lý nhất thời đó đã đem đến vinh quang và đau khổ cho hàng trăm triệu người mà ngay bản thân người “phát minh” ra nó cũng không nhận biết được vì nó đến “tràn trề” trong “tha hoá” .

Xưa hơn nữa, lịch sử cũng vui mừng đón nhận tinh thần “Khế ước xã hội” của Jean Jacques Rousseau trong thực tiễn sinh động bằng cuộc cách mạng dân chủ tư sản pháp 1789 mà mục tiêu “Tự do–Bình đẳng –Bác ái” của nó, dù ít dù nhiều, đã tạo thêm nguồn cảm hứng để Chủ tịch Hồ Chí Minh rời bến Nhà rồng.

	Rousseau phác thảo về cỗ máy quản trị xã hội với một xã hội công dân

Ra đi, dù là để tìm cách cứu mình đặng cứu Cha hay “tìm đường cứu nước” thì đó cũng là mục tiêu tốt. Tinh thần này là đáng khâm phục. Luỹ tre làng xứng đáng lùi lại phía sau. Và đại dương, như tự ngàn đời, luôn chào đón những tâm hồn quả cảm.

Chính J.J Rousseau, thông qua tác phẩm Khế ước xã hội, đã phác thảo lên “hình ảnh” cỗ máy quản trị xã hội với một xã hội công dân và nhà nước pháp quyền.

Hơn 2 thế kỷ trôi qua. Trong đó có một thế kỷ lao xao tiếng nói xen lẫn tiếng bước chân vội vàng của những người tốt bụng lạc lối lầm đường - say mê đến ngơ ngác - vẫn ảnh hưởng sâu sắc đến việc tổ chức vận hành các thiết chế chính trị và xã hội loài người chúng ta ngày nay. Nó vẫn tiếp tục được sửa chữa và hoàn thiện trong một thực tế biến động không ngừng với những cơ hội và thách thức quấn chặt lấy nhau.

Có những “hệ thống” mà như ông Nguyễn Trung đã nói “sự tha hoá nằm ngay chính trong hệ thống” và bản thân sự hư hỏng đã được “cài vào” đó. Cũng có những hệ thống mà chính bản thân sự “sửa lỗi” đã được “cài đặt” trong hệ thống đó, khi nó “để cho người dân được mở mồm ra nói - Hồ Chí Minh” với một cơ chế tiếp nhận, phản ánh và xử lý trong độc lập và khách quan.

Nước Mỹ là quốc gia mà ngay từ khi khai sinh đã có nền dân chủ lập hiến dựa trên tư tưởng “Tam quyền phân lập” trong “Tinh thần pháp luật –L’esprit des lois” của Montesquieu và Khế ước xã hội của J.J Rousseau. Hiện nay nước Mỹ cũng đang đứng trước những thách thức “chết người”. Nhưng những người lạc quan cho rằng họ dễ dàng vượt qua vì hệ thống của họ đã được “thiết kế” để vượt qua. Qủa thật, tư tưởng của “cặp” thiết kế gia vĩ đại người Pháp nửa sau của thế kỷ thứ 18 cứ ánh xạ lên việc tổ chức và thực hiện quyền lực của các Nhà nước hiện đại. Và gần đây nó cứ ám ảnh tôi.

Chuyện nay

Đó cũng là vấn đề thời sự của chúng ta hôm nay.

Tất cả chúng ta đều hiểu rằng Việt Nam là một quốc gia mà nền tảng tôn giáo, chính trị và ý thức hệ khác biệt nhau trong một thời gian dài, giữa miền bắc và miền nam, giữa trong nước và ngoài nước.

Bởi vậy, tìm kiếm thoả mãn những dị biệt trong thống nhất lại càng trở nên quan trọng. May thay! Ta có một hy vọng, thuộc về bản chất, rằng đa nguyên mang lại giá trị của sự thương nhượng và làm giảm tính chất cực đoan trong các thể nhân. Đa nguyên tự bản thể đã cổ súy cách “tôn trọng ý kiến khác biệt”, đã làm cho con người trở nên có học và dễ thương hơn vì nó luôn luôn phải thừa nhận rằng có thể có “nhiều hơn một” giải pháp đúng và hiệu quả.

Đã từng có những cơn Đại hồng thuỷ, những Kỷ băng hà, hay dấu hiệu sự sống trên hành tinh đỏ cho thấy sự phát triển của con người đã từng phải trả giá vì những vi phạm làm tổn thương nghiêm trọng đến sự cân bằng tự nhiên. Những cơn sóng thần có thể còn nhiều hơn và Bão Katrina có thể còn mạnh hơn nếu như Mỹ vẫn tiếp tục không coi trọng hiệp ước Kyoto.

Thể chế chính trị cũng vậy, đã từng đến rồi đi, bao nhiêu triều đại, dù vinh quang hay nhục nhã, dù lâu dài hay ngắn hạn, thế sự cứ xoay vần quanh những quy luật bất biến về âm dương, về lòng người, tự nhiên và xã hội.

Tạo Hoá muốn cho ta biết màn đêm thì đen nên đã tạo ra ánh sáng ban ngày, cho lá rụng vào mùa thu và cây cối nẩy lộc vào mùa xuân. Tạo hoá còn cho ra một con người với biết bao nhiêu sự khác biệt trong tư duy vẫn tồn tại với tư cách là những chỉnh thể thống nhất.Yêu trong tim và suy nghĩ trong đầu nhưng trái tim ngừng đập thì bộ não lặng im. Sự thay đổi ý nghĩ ( đổi ý – thay đổi tư duy) là một nét cơ bản tạo nên sự thống nhất của con người trong xu hướng tìm đến và (để) phục vụ Chân - Thiện - Mỹ.

Đừng sợ đa nguyên

Bởi đa nguyên tôn trọng tính đa dạng trong tổ chức xã hội trên một nền thống nhất chung. Nó thể hiện vai trò sáng tạo của cá nhân nhưng luôn bảo vệ lợi ích của số đông theo nguyên tắc dân chủ. Và, “Dân chủ có thể giảm bớt những bất trắc chính trị vì làm cho công dân tin rằng họ có thể bất đồng với chính sách hiện thời, nhưng sẽ luôn có cơ hội thay đổi – J.J Rousseau.”

Trong chính trị, sự xác nhận về tính phong phú của công dân thông qua các nhóm lợi ích trên cơ sở luật pháp là nét đặc trưng của một nhà nước pháp quyền.

Vị trí chủ nhân thuộc về tất cả 82 triệu người Việt chúng ta chứ không riêng của một nhóm người nào cả.

Nhiều người sợ đa nguyên sẽ tạo nên đối đầu hoặc bất ổn nhưng lịch sử đã kiểm nghiệm lý thuyết của Triết gia Pierre Abélard từ thế kỷ 11 là đúng. Ông nhấn mạnh nguyên lý về đa nguyên là "diversa non adversa" (khác biệt nhưng không đối địch) vì biết rằng nhà nước, cũng giống như con người, là một cỗ máy có tổ chức chứ không phải là sự hỗn mang - mất dạy.

Đất nước ta đã kinh qua những gian khó, cả về thể chất lẫn tinh thần. Đất nước chúng ta đã từng bị chia rẽ cả về địa lý lẫn tư duy.

Cách đây 31 năm chúng ta đã có một chiến thắng. Cái chiến thắng “làm cho hàng triệu người vui nhưng cũng làm cho hàng triệu người buồn – Võ Văn Kiệt” nhưng nếu như có được một sự thống nhất trong đa đại diện có thể làm cho hầu hết mọi người vui vì cảm thấy rõ tiếng nói dù nhỏ nhoi của mình vẫn được phản ánh trong cơ cấu quyền lực chung.

Trong đó cái riêng nhận thấy mình nơi cái chung và cái chung là hình ảnh của những cái riêng. Chính tôi cũng đã được Đảng dạy rất nhiều về vấn đề này khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Thế nhưng tôi quá ngạc nhiên trong thực tế. Lúc tôi đang viết những dòng chữ này thì có hơn 90% đảng viên cộng sản đang chiếm ghế trong quốc hội của 82 triệu người dân Việt. Đó là một điều hết sức bất bình thường vì số lượng đảng viên cộng sản chỉ chiếm khoảng 3.5% dân số.

Tổ quốc chúng ta có được không phải bằng một nghi thức mà bằng lao động, bằng máu và nước mắt.

Tổ quốc chúng ta đã được tạo nên do những liên kết thiêng liêng của các cá thể, các nhóm lợi ích và các sắc tộc.

Chính vì vậy, vị trí chủ nhân thuộc về tất cả 82 triệu người Việt chúng ta chứ không riêng của một nhóm người nào cả. Vì vậy bộ máy Nhà nước phải thực sự là đại diện cho lợi ích chung như Điều 2 của Hiến Pháp năm 1992 khẳng định Nhà nước là:“ của dân, do dân và vì dân”.

Bởi, toàn dân chúng ta sở hữu đất nước này và một trong những quyền quan trọng của sở hữu là quyền “định đoạt” chứ không phải chỉ là sự “chiếm hữu” hay “sử dụng”.

Nên, trong những thời điểm đất nước cần phải tranh luận để ra những quyết định khó khăn, mỗi một người dân, với tư cách là công dân của một nước, có quyền và nghĩa vụ đối với những bước đi của vận mệnh dân tộc và phải cất tiếng nói tự đáy lòng mình với một tấm lòng trung trinh và “thơ ngây như con trẻ”.

..........................................................

Minh Nam, Hà Nội
Thưa anh Lạc Hồng; Tôi đồng ý cỗ máy cai trị VN đang có "một vài" khuyết tật (như tham nhũng) nhưng khổ nỗi đây là khuyết tật chết người, sẽ làm bộ máy này mục ruỗng, tự sụp đổ.

Và tình hình là đảng ta chống tham nhũng từ 3 nhiệm kỳ nay mà "càng chống, tham nhũng càng phát triển" (như đảng ta đã tổng kết). Một cơ chế vận hành của bộ máy cai trị hiện nay là: Phải là đảng viên thì mới được giao quyền, có quyền thì mới tham nhũng được, khi ra toà hầu như đứa tham nhũng nào cũng từng là đảng viên (tôi nói "từng là" vì tất cả chúng nó đã được đảng ta kịp khai trừ khi sắp bị khởi tố rồi).

Luật chống tham nhũng chưa thi hành mà bọn tham nhũng đã cử đồng chí Bùi Tiến Dũng và Lương Cao Khải (chánh thanh tra chính phủ) ra chào mừng Luật rồi. Hai ông đảng viên này hiểu rất rõ rằng "có vào đảng thì mới co cơ hội kiếm chác". Hai ông này còn kịch liệt chống đa nguyên mà anh Lạc Hồng và tôi chỉ là hạng học trò của họ cơ.

Chống tham nhũng khó là vậy: vì nó là hệ quả của chính cái cơ chế cai trị của đảng ta. Cả thế giới đa nguyên (gần 200 nước) mà sao không loạn? Nếu cứ đa nguyên là loạn thì sẽ có "loạn quốc tế" từ hàng trăm nước ắt sẽ lan sang VN ngay. Còn độc đảng thì đã sụp đổ một mảng lớn rồi (do dân khởi loạn chớ không có thế lực thù địch nào đâu), chỉ còn 5 anh nữa thôi.

Anh Lạc Hồng thấy VN đang tiến, nhưng chính ĐCS của chúng ta lại tổng kết "nguy cơ tụt hậu vẫn còn" tức là ta tiến, nhưng "bọn chúng còn tiến nhanh hơn". Liệu những người sáng suốt và yêu đảng như anh nếu ra ứng cử để giúp dân, giúp đảng có được đảng ta chấp nhận hay không? Hay là quyền tự do ứng cử ghi trong hiến pháp là dành cho ai?

Nguyễn Văn Giáo
Thưa bạn Lạc Hồng cách giải thích của bạn không khác gì cách ngụy biện của mấy tay lái buôn đồ cũ, bất chấp ưu điểm của đồ mới, đồ thiệt nó thế nào, thì tôi không dám làm mất thì giờ của bạn.

Còn với bạn Nguyên Khanh, TP. HCM tôi xin thưa rằng câu truyện xưa về bà lão với tên bạo chúa mà bạn kể lại. Nó không những có ý mỉa mai bọn đầu cơ chính trị, bọn băng đảng tranh quyền, tranh tước vị, mà còn có mục đích dạy khôn cho những tập đoàn muốn quang phục dân tộc nhớ rằng phải làm tốt, làm đúng những gì mình chủ trương, mình kêu gọi toàn dân đem máu xương hưởng ứng. Chứ không phải ru ngủ, khuyên người ta sống yếm thế, chấp nhận kiếp ngựa trâu, nô lệ cho xong.

Nguyễn Anh, San Jose
Thưa chuyện với Ông Lạc Hồng. Ông đặt những câu hỏi để chất vấn LS Quân như vậy tôi thấy có điều không ổn.

Ông nói cỗ máy đang tốt chỉ có một tý trục trặc là tham nhũng. Thế còn buôn bán ma túy, cung cấp phụ nữ con trẻ cho các động mãi dâm, tệ nạn băng đảng, mua bán, làm bằng giả, cướp đất của dân, và hàng chục ngàn người biểu tình ở các xí nghiệp tại VN thì sao? Những điều tôi vừa nêu trên hiện đang xẩy ra tại VN nó còn kinh khủng hơn điều ông ví dụ về Mỹ trắng Mỹ vàng xa lắm.

Ngoài sự độc quyền cai trị của ĐCS chẳng lẽ ông không biết tý nào về các thể chế khác hay sao? Ông lý luận mâu thuẫn như vậy, ông khen ĐCS tốt, hay, sau ông lại bảo: “ vận nước suy, thế nước yếu (ông dùng chữ sai “tức khắc” chứ không phải “tất khắc”) tất khắc người VN sẽ có những phương án thích hợp để cứu và vực dậy đất nước, không cần phải ai nói hô hào!! Còn nếu vận nước thịnh thế nước mạnh thì những tiếng nói thay đổi chỉ là lạc lõng!” Theo ông nước VN đang yếu suy hay thịnh mạnh?

Ông nói người VN vực dậy đất nước, thế những người đang đóng góp ý kiến bằng chữ VN trên diễn đàn này là người gì đó ông. Ông kỳ thị đó nha. Chả lẽ ông lại bảo tất cả người VN chỉ là những đảng viên ĐCS, khéo thật.

Lạc Hồng
Xin hỏi ông Quân , tại sao chúng ta phải thay 1 cái máy đang vận hành tốt bằng 1 cái cỗ máy khác mà chúng ta chưa biết nó sẽ vận hành như thế nào? (Ông và những người ủng hộ đa nguyên có dám bảo đảm 100% rằng đa nguyên sẽ mang lại sự thịnh vượng hơn , bình yên hơn hiện giờ mà VN đang có hay không?)

Có thể cỗ máy Nhà nước hiện giờ có 1 số chi tiết bị hư hỏng cần thay thế ( nạn tham nhũng ) , nhưng đó là những hư hỏng hoàn toàn có thể sửa chữa được - Đảng Cộng Sản đang Điều hành - quản lý - xây dựng và bảo vệ đất nước VN này 1 cách hết sức hiệu qủa , tình hình kinh tế chính trị đang ổn định !!!

Tôi thấy ở VN hiện giờ rất bình yên, đâu có lo sợ nơm nớp mỗi khi lên xe bus (sợ bị đặt bom ) , đâu phải lo lắng khi con em chúng ta đến trường sẽ bị một thằng bé nào cầm cả khẩu Ak47 vào mà nã đạn lung tung, đâu có sự kỳ thị giữa các chủng tộc ( tôi là Mỹ Trắng còn anh là Mỹ da vàng đâu ).

Theo tôi Có bình yên mới có phát triển chứ không phải có đa nguyên mới có phát triển! Và cần phải nói thêm, truyền thống ngừoi VN từ hàng ngàn năm trước cũng vậy, người VN chăm chỉ cần cù và ít quan tâm đến chính trị!

Mỗi khi vận nước suy, thế nước yếu tất khắc người VN sẽ có những phương án thích hợp để cứu và vực dậy đất nước, không cần phải ai nói hô hào!! Còn nếu vận nước thịnh thế nước mạnh thì những tiếng nói thay đổi chỉ là lạc lõng!

Nguyên Khanh, TP. HCM
Mong các bác hiểu cho, dân Việt Nam xưa nay không hòan tòan trung thành với một chính quyền nào hết. Chính quyền nào, chế độ nào; Phong kiến hay Dân chủ, Cộng hòa hay Cộng sản gì cũng chẳng có ai thật sự lo cho dân cho nước đâu. Họ cũng sẽ vì quyền lợi cá nhân của mình, của tổ chức đảng phái của mình mà sẵn sàng lừa dối, tham nhũng, bốc lột, hà hiếp dân chúng mà thôi.

Tôi lại nhớ câu chuyện xưa. Chuyện rằng có vị vua nọ nổi tiếng tàn ác, hà hiếp dân lành không thương xót. Ai cũng mong cho hắn chết mau chết lẹ để dân được nhờ. Thế mà có một bà lão ngày ngày nguyện cầu cho vị vua đó sống càng lâu càng tốt.

Một ngày kia vua biết được cho mời bà lão đến hỏi: "Sao bà nguyện cầu cho ta được sống lâu? Ta đã làm được điều gì tốt cho bà chăng?"

Bà lão đáp: Trước đây có một vị vua cũng ác độc lắm. Mọi người nguyền rủa cho hắn chết sớm để mong có vị vua khác tốt hơn lên thay. Và hắn đã chết sớm thật. Nhưng vị vua lên thay chính là ngài, hôm nay còn tàn ác hơn vua trước nữa. Làm sao lão dám nguyện cầu cho ngài chết sớm được nữa! Xưa khác, nay khác.

Thể chế chính trị tốt chắc chắn sẽ là nền tảng cho người dân thóat khỏi sự cai trị độc tài của một cá nhân xấu. Biết vậy nên tôi nghĩ, các bác nên tập hợp lại, thành lập một tổ chức, một Đảng phái (Đảng Dân chủ chẳng hạn) rồi bầu ra một người xứng đáng để đấu tranh cứu dân cứu nước.

Nhưng các bác ơi! Giả sử Đảng của các bác thắng được người Cộng sản (Tôi nghĩ nếu có sự bầu cử công bằng, dân chủ chắc chắn Đảng của các bác sẽ giành thắng lợi. Vì dân Việt Nam hiện nay cũng chán chính quyền Cộng sản lắm rồi!) thì tôi lại lo cho người dân Việt của mình nhiều hơn nữa!!!

Tôi nghĩ, thông thường những người học giỏi, nói hay như các bác thường không làm được hay như vậy đâu. Dù vậy, các bác cũng không nói hay bằng người Cộng Sản và càng không làm hay bằng người Cộng sản. Bằng chứng là các bác đâu hiểu được người Cộng sản đã nói gì, làm gì mà có rất rất nhiều người dân Việt Nam đã liều mình, đổ máu, hy sinh cùng họ để giành cho bằng được chính quyền trong thế yếu hơn đối phương về mọi mặt. Bấy nhiêu đó thôi cũng đáng nể mặt người Cộng sản lắm rồi.

Có một dạo, tôi ở Campuchia trong giai đọan Vua Shihanut vừa trở về, có lính Liên Hiệp Quốc hộ tống để thiết lập một nên dân chủ mới ở Campuchia. Tất nhiên sự đa nguyên đa đảng đã rầm rộ nổi lên ở đấy. Các đảng phái mọc lên như nấm! Chỉ trong một thời gian ngắn đã có cả trăm đảng được thành lập để tham gia tranh cử. Họ vận động rầm rộ khắp trên các đường phố, khắp các con hẻm.

Người dân còn chưa đọc thuộc tên các đảng phái nữa chứ nói gì đến hiểu được đảng nào theo đường lối chính sách nào (rất nhiều đảng phải đặt tên đảng bằng tiếng Anh). Tất nhiên rồi, lọan xà ngầu cả thành phố.

Việt Nam mình rồi sẽ như thế. Dân trí ta chưa cao, ý thức chính trị không rõ ràng càng không hiểu đuợc được đường lối chính sách các đảng phải là khác nhau như thế nào. Thể nào mà không xáo trộn, lọan xà ngầu cho được. Mong các bác sớm tìm ra được người tài đức, thống nhất lại để thành lập một đảng thôi. Phải làm sao để tập hợp cho đông cho nhiều và quan trọng nhất là tập hợp được những con người có tài, có đức hơn người Cộng sản nhé, đừng như vị vua ác độc nhé. Nếu không, người dân Việt Nam thêm một phen lầm than nữa thì có lẽ phải mất 300 năm nữa mới theo kịp Singapore thì hỡi ôi, dân tộc tôi!

Minh Nam, Hà Nội
May mắn, tôi được đọc bài của cụ Trường Chinh kiểm điểm những sai lầm trong cải cách ruộng đất (đọc trước tổ chức gọi là Mặt Trận) thì nguyên nhân sai lầm là do ta chưa có đầy đủ dân chủ. Cũng trên trang web đó có bài của cụ Nguyễn Mạnh Tường, luật sư, cũng đọc ở diễn đàn trên thì nguồn gốc của sai lầm là do nước ta không có luật. Tôi thấy vị tiến sĩ luật đã dạy cho nhà cách mạng vô sản một bài học, đến nay vẫn còn giá trị. Nhưng vị học trò này đã thụ giáo ở trường Mác-Lê nên không thể tiếp thu việc cai trị bằng luật.

Ông tôi nói, hồi 1945 sau khi cướp được chính quyền, đảng ta vẫn duy trì trường Luật; cụ Hồ, cụ Giáp, cụ Đồng... có tên trong danh sách giảng viên mời giảng, nhưng cụ Tường mới là giảng viên chính thức. Sau đó trường Luật bị giải thể (như mọi trường Luật ở các nước XHCN) nên suốt thời gian 40 năm Việt Nam không đào tạo luật sư.

Ngày nay, soi rọi thật chi tiết vào những khuyết tật trong Hệ Thống của ta chỉ có giới luật sư làm là tốt nhất. Đám học trò quyền cao chức trọng thì vẫn như xưa: khó mà học được, nhất là các thầy rất trẻ, được đào tạo thành luật sư là do "công ơn" của trò. Nhưng thời thế đã khác: các vị không học thì cha mẹ (dân) phải dùng áp lực bắt các vị học.

Người Việt Nam
Luật sư Quân nói rất đúng. Đất nước chúng ta ngày càng phát triển, trí tuệ của trí thức đang tìm lại vị trí của mình trong xã hội. Những phân tích, bài viết của trí thức sẽ làm thay đổi tư tưởng của hàng triệu người.

Quốc hội nước ta dù được dân bỏ phiếu bầu lên nhưng chỉ là quốc hội của thiểu số (0.3% dân số cả nước) do đó không thể đại diện cho ý chí toàn dân. Tôi nghĩ Nhà nước của chúng ta không phải là nhà nước Pháp quyền mà là nhà nước đảng quyền thì đúng hơn.

Theo chu kỳ 5 năm 1 lần trước ĐH Đảng bao giờ cũng có làn sóng của công luận, nhưng sau ĐH sự thay đổi diễn ra rất chậm chạp. Tuy nhiên sức ép sẽ càng ngày càng lớn.

Nếu ĐCS không thay đổi thì ở chu kỳ lần sau Đảng khó mà giữ vững được toàn cục. Bảo thủ của Đảng đang ngăn cản sự phát triển đúng quy luật của đất nước ta. 5 năm nữa nếu Đảng không thực hiện được ý chí thực sự của toàn dân thì dễ có chuyện lớn xảy ra lắm.

Tôi hay đọc bài nhưng hiếm khi trả lời lắm. Hôm nay đọc bài của LS Quân tự nhiên lại có nhã hứng viết. Vài lời mạo muội nếu có câu nào không đúng mong quý vị đại xá.

NTB
Văn chương chữ nghĩa vẫn còn đắc dụng lắm! Nhưng rõ ràng phải có nội lực từ tri thức, và hơn hết là từ tinh thần "cầu đồng tồn dị", chấp nhận đa nguyên. Đọc bài của Lê Quốc Quân, tôi cảm nhận như vậy. Xin cảm ơn tác giả.