Cập nhật: 10:20 GMT - thứ sáu, 7 tháng 1, 2011

Vinashin - những hệ lụy sang cả năm 2011

Năm qua, điểm tín nhiệm nợ quốc gia Việt Nam vừa bị hạ từ bậc nợ có tính đầu cơ xuống bậc nợ có rủi ro cao với mười lăm ngày cuối năm 2010, Moody’s hạ điểm từ bậc Ba3 xuống B1, và tám ngày cuối năm, S&P hạ điểm từ bậc BB xuống BB-.

Theo cách nói của bóng đá, đây là hai quả phạt đền 11 thước lọt lưới vào những phút cuối hiệp hai.

Nhưng không giống như bóng đá, tác động của hai “quả phạt đền” này không chỉ đơn giản liên quan đến “trận cầu” kinh tế 2010.

Hai “cú” hạ điểm và hai điểm yếu kinh niên

Thêm vào đó từ hai “cú” hạ điểm tín nhiệm này người ta có thể quan sát thấy hai điểm yếu kém kinh niên trong điều hành kinh tế của Việt Nam.

Điểm yếu kém đầu tiên
là chính sách tiền tệ quốc gia. Không chỉ thiếu nguồn dự trữ ngoại hối đủ mạnh cho phát triển trong dài hạn, mà chính sách tiền tệ còn liên tục bị “hụt hơi” do sự khập khễnh và thiếu đồng bộ kéo dài của chính sách tài khóa.

Nói một cách khác, trong nền kinh tế hiện nay đang tồn tại một “khoảng trống khủng hoảng” tạo ra do thiếu phối hợp giữa chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa, khiến kinh tế Việt Nam luôn bị con ma lạm phát rình rập đe dọa.

Điểm Yếu kém thứ nhì: Các mục tiêu chính về phát triển kinh tế nói chung và phát triển kinh tế biển nói riêng vẫn chưa đạt.

Kết thúc chu kỳ 2006-2010 mục tiêu tăng trưởng GDP đã phải điều chỉnh xuống còn 6.8%, từ kế hoạch ban đầu là 7.5-8%.

Năm 2009, “con ma” CPI 2008 22% những tưởng đã được kìm hãm ở mức 6.88% - một con số - thì vào 2010 lại nhảy vọt lên 11.7%.

Đến cuối năm, cú vấp ngã nặng nề của Vinashin, dù được gọi dưới mỹ từ nào đi nữa, không những tạo thêm rắc rối nghiêm trọng trong thị trường tín dụng, mà còn gia tốc cho lạm phát.

Bởi vụ Vinashin chính là một tác nhân làm lệch pha và gây trì trệ kế hoạch phát triển kinh tế biển.

Quả đấm thép Vinashin lần này đã vung trật đường và lại giáng vào chiến lược phát triển kinh tế và ngân sách quốc gia thay vì vào các đối thủ cạnh tranh quốc tế.

Điều đáng lo là tác hại của quả đấm do “võ sỹ bạch đai” vụng về Vinashin vung ra không chỉ dừng lại ở đó.

Việt Nam bị hạ bậc tín nhiệm quốc gia về tín dụng quốc tế do Vinashin

Trong những báo cáo đánh giá hạ bậc tín nhiệm quốc gia của Moody’s và S&P’s , ngoài những yếu tố bất ổn và thiếu đồng bộ giữa chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa của Việt Nam còn có một lý do khác, lý do về trách nhiệm và thái độ của Vinashin cũng như những động thái của chính phủ Việt Nam trong việc trả nợ.

Rõ ràng rằng những phát biểu có vẻ bất cần và “đưa lưng chịu đòn” về việc trả nợ của Vinashin, một tập đoàn thuộc sở hữu nhà nước, và lập trường không nhất quán của chính phủ sẽ dẫn đến hậu quả là việc đi vay và huy động nguồn tư bản của Việt Nam từ thị trường thế giới sẽ trở nên khó khăn và chi phí sẽ tăng cao hơn - ngay trong quý 1 năm 2011.

Hệ lụy ngoài dự kiến

Những hậu quả ngoài ý định mà được các chuyên gia quốc tế ám chỉ còn là những hệ lụy kinh tế không lường trước, vượt tầm kiểm soát rất nhanh như sơ lược nêu trên.

Không chỉ Vinashin, võ sỹ “cận-knock-out” trong hiệp đấu thất bại này “ăn đòn”, mà còn là toàn bộ các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân trong nên kinh tế sẽ bị kéo vào cùng “chịu đòn”, chi phí huy động vốn gia tăng và khô hạn tín dụng xảy ra vì độ khả tín tín dụng quốc gia bị tụt hạng.

Thêm vào đó, chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa đang thiếu đồng bộ và hụt hơi trong cuộc chay tiếp sức kinh tế của đất nước lại bị khoác thêm một gánh nặng chi phí mới.

Một trong những hậu quả ngoài dự tính khác là sẽ còn có những điểm trừ không đáng có trong các đánh giá độ khả tín tín dụng của Việt Nam trong hiện tại và tương lại.

Chính xác hơn, sẽ có những hệ quả dây chuyền đến hoạt động của từng doanh nghiệp khác cả trong lẫn ngoài quốc doanh, cả những nơi đang đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế và xã hội.

Những doanh nghiệp này bị buộc phải gánh những phí tổn không cần thiết và không do lỗi của họ gây ra.

Hồi chuông cảnh tỉnh cho 2011

Thiết nghĩ, công cuộc đổi mới kinh tế và xã hội của Việt Nam trong hai muơi năm qua suy cho cùng cũng bắt đầu từ việc nhận thức được và đánh giá lại những hậu quả và hệ lụy ngoài dự tính của những quyết sách kinh tế duy ý chí sai lầm thời kỳ trước đó.

Giờ đây ngay cả khi Vinashin đã và đang được chính thức coi là một cục nợ biết đi, những sai lầm và chậm trễ trong việc giải quyết những thất bại của Vinashin vẫn khiến cho nhiều bộ phận của nền kinh tế đang và sẽ trực tiếp hay gián tiếp chịu thiệt hại.

Như vậy – doanh nghiệp của Việt Nam, trong cuộc đuổi bắt của thỏ và rùa, tiếp tục bị đẩy vào vị trí của con rùa và còn bị chậm thêm vài bước trong cuộc chạy đua với những con thỏ không hề ngủ quên của thế giới cạnh tranh hôm nay.

Trên thị trường tài chính và kinh tế, tác động của những tuyên bố phi kinh tế hay thiếu tính toán về tài chính và pháp lý, dù chúng có mang dự định chính trị tốt đẹp nào đi nữa, đối với những vấn đề “nhạy cảm” sẽ nhanh chóng gây ra những hệ lụy không hề mong muốn mà tác động mang tính dây chuyền.

Một loại cựu lãnh đạo Vinashin như ông Trần Quang Vũ đều gặp vấn đề

Chúng đã và sẽ luôn gây ra các tác động dây chuyền và để lại những hậu quả không mong muốn

Bài học và biện pháp

Để kết có lẽ sẽ không đầy đủ nếu không có vài nhận xét tổng quan và bài học thu lượm cho những “tình huống Vinashin” khác trong tương lai.

Điều đáng nói ở đây là những hậu quả và hệ lụy nêu trên hoàn toàn có thể tránh được với một chút cẩn ngôn trong quan hệ với truyền thông, một vài biện pháp kỹ thuật giải quyết nợ áp dụng một cách quyết đoán cùng ý thức trách nhiệm với tương lại tín dụng của đất nước.

Thực tế nguồn lực trong nước của Việt Nam, dù không phải quá dư dả, nhưng thừa để giải quyết khoản nợ này.

Cho đến nay giải pháp về kỹ thuật không thiếu và thậm chí đã được đề đạt ở vài nơi nhưng hình như ưu tiên của những người được giao nhiệm vụ giải quyết không phải là làm sao để trả nợ đúng hạn và bảo đảm uy tín tín dụng quốc gia.

Mà thay vào đó ưu tiên hàng đầu trong việc giải quyết vấn đề tài chính và pháp lý này, dường như vẫn được tính toán theo quán tính của các cơ quan chính trị - hành chính là làm sao để người giải quyết không phải chịu trách nhiệm cá nhân

Hình như không ai để ý, khi hăng hái (hay căng thẳng) trả lời phỏng vấn rằng vấn đề nợ của tập đoàn nhà nước không phải chỉ liên quan đến một doanh nghiệp mà sẽ ảnh hưởng tới toàn bộ nền kinh tế và các doanh nghiệp khác, do đó cần trả lời làm sao để độ khả tín tín dụng của toàn bộ nền kinh tế không bị ảnh hưởng, chi phí không bị tăng cao và độ sẵn có của tín dụng không bị thắt chặt.

Thiết nghĩ, biện pháp thì luôn có và vẫn đang để ngỏ chờ quyết định của người có thẩm quyền.

Tuy nhiên như thường lệ, mấu chốt để giải quyết vấn đề Vinashin cũng như chính sách tài chính và tiền tệ quốc gia không chỉ nằm ở biện pháp kỹ thuật mà là trước tiên là ở chỗ những người giải quyết có quyết tâm chính trị và bản lĩnh kiểm soát khủng hoảng để giải quyết một cách có trách nhiệm một khó khăn nhỏ trước mắt theo đúng chuẩn mực quốc tế - trả nợ đúng hạn- mà thu về cái lợi đại cuộc lâu dài cho kinh tế quốc gia hay không?

Bài viết thể hiện quan điểm riêng của hai tác giả, hiện làm tư vấn tại TP Hồ Chí Minh ̣(VCI Legal).

BBC © 2014 BBC không chịu trách nhiệm về nội dung các trang bên ngoài.

Trang này hiển thị tốt nhất với phần mềm lướt mạng có mở CSS. Nếu không có chức năng này, hoặc phần mềm cũ, bạn vẫn đọc được nội dung trên trang này nhưng không tận dụng được hết các chức năng. Nếu có thể hãy nghĩ đến chuyện nâng cấp phần mềm hoặc mở CSS lên.