30 Tháng 10 2007 - Cập nhật 15h56 GMT
Võ Aikido ở Việt Nam và Anh Quốc
Hôm 27.10 vừa qua, võ sư Đặng Thông Phong, một trong những người đầu tiên truyền bá môn Aikido (Hiệp Khí Đạo) ở Việt Nam gần nửa thế kỷ trước, có chuyến sang Anh Quốc dự lễ kỷ niệm vị thầy người Nhật.
Võ sư Masahilo Nakazono (1918-1994) là người từng đến miền Nam Việt Nam dạy Aikido đầu thập niên 1960. Ông cũng được ghi nhận là đã giúp người Anh phát triển môn võ này.
Hiệp Khí Đạo từ Nhật Bản đã đến Pháp và sau đó đến Anh trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh thúc đẩy tinh thần võ thuật nhưng yêu chuộng hòa bình tại châu Âu.
Tại Việt Nam, Aikido đến miền Nam trước 1975 nhưng nay đã có mặt trên cả nước.
Trước buổi tập kỷ niệm ông Nakazono tại Neath, xứ Wales, miền Tây Anh Quốc với chừng 200 người tham gia, giáo sư Đặng Thông Phong đã có cuộc nói chuyện với BBC về lịch sử môn Hiệp Khí Đạo Việt Nam.
Ông giải thích với Nguyễn Giang rằng môn Hiệp Khí Đạo Việt Nam được chính người sáng lập ra AIkido Nhật Bản, Tổ sư Morihei Ueshiba (1883-1969), đặt cho tên là Tenshinkai tức Thiên Tâm.
Giáo sư Đặng Thông PhongChuyện đó xảy ra trong các năm 1967-1968, khi ông Đặng Thông Phong sang Nhật Bản học võ tại trụ sở của Aikido Nhật Bản và thi được ba đẳng bộ môn này.
Ông kể lại rằng vì là người Việt Nam đầu tiên sang học Aikido tại Nhật, ông được Tổ sư Ueshiba và võ sư Doshu Kissomaru, con trai ông quan tâm:
"Tôi có đem tặng Tổ sư một tấm hình chụp các võ sinh Việt Nam. Ông cầm lấy, nâng lên trên đầu, xoay đi xoay lại, giới thiệu với mọi người và nói rất lâu".
'Sau đó, người ta dịch cho tôi từ tiếng Nhật rằng Tổ sư rất hãnh diện vì ở một đất nước chịu chiến tranh như Việt Nam cũng có nhiều người luyện Aikido".
 |  |
| Anh Bùi Lộc, đệ tử của GS Đặng Thông Phong đến từ California và võ sư Gwynn Jones, một trong những người tiên phong dạy Aikido ở xứ Wales |
Vẫn theo giáo sư Đặng Thông Phong (sinh năm 1935), trước 1975 tại Nam Việt Nam, môn Aikido đã phát triển mạnh, và được dạy trong các trường học, trường võ bị và cảnh sát.
Năm 1986, võ sư Đặng Thông Phong sang Hoa Kỳ sinh sống và sau nhiều cố gắng vất vả, ông đã mở được võ đường (dojo) của môn Tenshinkai tại quận Cam, California vào năm 1988.
Trường của ông thu hút nhiều thanh thiếu niên và cả trẻ em gốc Việt cũng như người Mỹ.
Liên đoàn Tenshinkai Aikido Quốc tế được công nhận từ Nhật Bản để hoạt động trên lãnh thổ Hoa Kỳ.
Trong khi đó, theo giáo sư Phong, việc luyện tập bộ môn này tại Việt Nam vẫn còn đang ở giai đoạn chưa thống nhất.
Dù đã về Việt Nam một số lần để dạy và vận động các trường dạy Hiệp Khí Đạo vào một liên đoàn để được quốc tế công nhận, ông cho biết kết quả vẫn chưa được là bao.
Theo Giáo sư Đặng Thông Phong, mỗi năm đều có hai võ sư được Nhật Bản cử sang Việt Nam để huấn luyện nhưng về tổ chức tổng thể thì vẫn chưa có liên đoàn.
Ông hy vọng sang năm là đúng 50 năm kỷ niệm ngày võ sư Đặng Thông Trị đưa Aikido từ Pháp về Việt Nam, môn võ này sẽ có tổ chức thống nhất và trở thành một phần của đại gia đình Hiệp Khí Đạo thế giới.
Sau 1975 môn Aikido cùng các môn võ khác bị cấm hoạt động tại phía Nam và các lớp học những môn không tranh đấu chỉ được cho phép mở lại từ 1979.
Từ thời Đổi Mới đến nay, các môn võ kể cả của Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc đều phát triển hơn trước.
Môn Aikido được nói là có tác dụng tốt cho việc giáo dục trẻ em ltập thể thao trong tinh thần thân ái, hòa bình, rèn luyện ý chí kiên cường và tôn trọng các giá trị thiên nhiên và nhân bản.
Hiện tại Anh Quốc có chừng 60 nghìn võ sinh Aikido trong khi con số tại Việt Nam có thể lên tới trên 10 nghìn.