Skip to main contentAccess keys helpA-Z index
BBCVietnamese.com
chinese
russian
french
Other Languages
 
24 Tháng 3 2006 - Cập nhật 16h13 GMT
 
Gửi trang này cho bè bạn Bản để in ra
Văn học như một nhịp cầu hòa giải
 

 
 
Hình minh họa
Một trong những nhà thơ nổi tiếng ở miền Nam trước 1975, Thanh Tâm Tuyền, vừa qua đời ở Hoa Kỳ.

Tin này chỉ được nhắc tới trong một số các văn nghệ sĩ ở Việt Nam, nơi tác phẩm của nhà thơ vẫn thuộc diện ‘không xin được giấy phép.’

Chi tiết minh họa cho xu hướng đã có trong văn học sử ở Việt Nam từ 30 năm qua: không nhắc đến, không đánh giá cao những gương mặt chủ chốt trong văn học miền Nam 1954-1975.

Một số cái tên, sau thời Đổi mới, được lưu tâm trở lại và sách của họ được in trong nước, nhưng một đánh giá tổng quan về 20 năm văn học này vẫn còn là điều bị tránh né.

Sau 1975, nhiều sách vở đã in ở miền Nam bị đốt hoặc cấm lưu hành với danh nghĩa ‘bài trừ văn hóa đồi trụy.’ Những cái tên như Vũ Hoàng Chương, Thanh Tâm Tuyền, Mai Thảo, Nhã Ca… bị bỏ qua trong văn sử và sách giáo khoa. Nếu được nhắc tới, thì được đặt trong bối cảnh ‘văn hóa phản động’, không đáng lưu tâm.

Nói như Trần Trung Đạo, một người viết ở hải ngoại, “văn học Việt Nam cho đến nay vẫn là văn học của kẻ thắng trận và lịch sử Việt Nam vẫn đang được viết bởi kẻ thắng trận.”

Trong liên tục nhiều năm, tương tự như trường hợp truyện kiếm hiệp Kim Dung (bị cấm mà vẫn được đọc), các tác phẩm, dịch phẩm của các tác giả miền Nam cũ có thể được tìm thấy qua tiệm sách cũ hoặc chuyền tay nhau.

Tuy vậy, một đánh giá, nhìn nhận lại về giai đoạn văn học này vẫn là điều nhạy cảm.

Chỉ đến gần đây, bắt đầu có những dấu hiệu khác. Từ điển Văn học do NXB Khoa học xã hội ấn hành năm ngoái đã đưa vào những cái tên như Bình Nguyên Lộc, Nguyễn Ngu Ý, Cung Trầm Tưởng, Nguyên Sa, Dương Nghiễm Mậu, Nhật Tiến…

Đặt trong bối cảnh khi vấn đề hòa giải giữa người Việt hải ngoại và chính phủ Việt Nam được đặt thành nhu cầu, việc nhìn nhận mạnh dạn hơn về giai đoạn văn học miền Nam 1954-1975 cũng có thể xem là một phần của tiến trình này.

Một bài báo của nhà văn Nguyên Ngọc đăng trên báo Sài Gòn Tiếp Thị số Xuân 2005 đã gây nhiều chú ý, khi nó được viết dưới góc nhìn của một nhà văn miền Bắc đứng cạnh một trí thức miền Nam như hai người bạn.

Có tựa đề “Anh S., Bạn tôi”, nhà văn Nguyên Ngọc kể lại lần gặp ở Mỹ một trí thức miền Nam “rất hay”.

“Anh hiểu kháng chiến, nhưng anh không thích cộng sản và những người cộng sản, anh nói rõ với tôi như vậy. Vì sao? Vì cái hệ thống lý thuyết của nó mà anh không tán thành, cái hệ thống theo anh đã đưa đến một sự mô tả giả về tình hình giai cấp ở ta rồi lại từ đó tổ chức một cuộc đấu tranh giai cấp thật tàn bạo và chia rẽ dân tộc một cách vô lý.”

Sau những đêm trắng hàn huyên, tác giả nhận ra “chúng tôi, những người kháng chiến chống Mỹ, chủ yếu lăn lộn ở trên rừng những năm tháng ấy, chúng tôi quả thật không hề biết rằng trong các thành phố miền Nam ngày ấy còn có một bộ phận đời sống như thế, với những con người như thế.”

Theo nhà văn Nguyên Ngọc, những con người này ở miền Nam đã tạo ra được "một trào lưu văn học và nghệ thuật, một đời sống văn hoá tinh thần trong đó có những giá trị không nhỏ chút nào.”

“Và cả những giá trị văn học nữa mà tôi nghĩ đến một lúc nào đó, cũng không nên để chậm trễ quá nữa, cần được đánh giá công bằng và khôi phục lại, bởi vì nói cho đúng đấy cũng đều những tài sản văn hoá quý báu của đất nước, chẳng ai có quyền tước đi mất của nhân dân... Giá như ngày ấy chúng tôi, chúng ta hiểu thêm được thành phố như thế thì tình hình đã có thể khác, cho lúc bấy giờ, và cho cả bây giờ.”

Như vậy, đặt trong quá trình hòa giải giữa hai phía, một đánh giá chính thức về văn học miền Nam không còn chỉ là vấn đề văn chương thuần túy, mà, như lời Nguyên Ngọc, có thể là nhịp cầu “giữa những bộ phận máu thịt của dân tộc đã bị lịch sử chia cắt ra.”

 
 
Tên
Họ*
Thành phố
Nước
Điện thư
Điện thoại*
* không bắt buộc
Ý kiến
 
  
BBC có thể biên tập lại thư mà vẫn giữ đúng nội dung ý kiến và không bảo đảm đăng mọi thư gửi về.
 
CÁC BÀI LIÊN QUAN
Thi sĩ Thanh Tâm Tuyền qua đời
23 Tháng 3, 2006 | Văn hóa - Thể thao
Nhà văn hải ngoại tại Sài Gòn
07 Tháng 10 , 2004 | Văn hóa & Xã hội
Trò chuyện với nhà văn Tô Hoài
16 Tháng 4, 2004 | Nghe các tạp chí
Cái nhìn mới về tranh cổ động
16 Tháng 3, 2006 | Văn hóa - Thể thao
TRANG NGOÀI BBC
BBC không chịu trách nhiệm về nội dung các trang bên ngoài.
TIN MỚI NHẤT
 
 
Gửi trang này cho bè bạn Bản để in ra
 
   
 
BBC Copyright Logo ^^ Trở lại đầu
 
  Trang chủ| Thế giới | Việt Nam | Diễn đàn | Bóng đá |Văn hóa | Trang ảnh |
Chuyên đề| Learning English
 
  BBC News >> | BBC Sport >> | BBC Weather >> | BBC World Service >> | BBC Languages >>
 
  Ban Việt ngữ | Liên lạc | Giúp đỡ | Nguyên tắc thông tin cá nhân