Skip to main contentAccess keys helpA-Z index
BBCVietnamese.com
chinese
russian
french
Other Languages
 
20 Tháng 11 2008 - Cập nhật 17h26 GMT
 
Gửi trang này cho bè bạn   Bản để in ra
Nghiên cứu Việt học 'không độc quyền'
 

 
 
GS. TSKH Vũ Minh Giang
Việt Nam có mục tiêu trở thành trung tâm Việt học hàng đầu của thế giới
Hội thảo quốc tế Việt Nam học lần thứ ba dự kiến diễn ra từ ngày 4-7 tháng 12 năm 2008 với chủ đề "Việt Nam: Hội nhập và Phát triển."

Sự kiện do Đại học Quốc gia Hà Nội và Viện Khoa học Xã hội Việt Nam đồng tổ chức.

Tính đến thời điểm này, Ban Tổ chức cho biết đã nhận được đăng ký tham gia và tham luận của hàng trăm đại biểu, học giả, nhà nghiên cứu Việt Nam học trong nước và quốc tế, trong đó có trên dưới 300 đại biểu đến từ 23 quốc gia trên thế giới.

Hai cuộc Hội thảo Quốc tế Việt Nam học trước đó đã được tổ chức vào các năm 1988 và 2003 với sự chủ trì của Đại học Quốc gia Hà Nội với sự hậu thuẫn của Chính phủ Việt Nam.

Nhân dịp này, GS. TSKH. Vũ Minh Giang, Trưởng ban Tổ chức Hội thảo, đã dành cho BBC Việt ngữ một cuộc trao đổi về cuộc hội thảo này cũng như về một số vấn đề liên quan tới nghiên cứu Việt học.

GS. TSKH. Vũ Minh Giang: Hội thảo lần này không phải là nghiên cứu thuần túy hàn lâm, mà đặt trọng tâm vào việc nghiên cứu Việt Nam trong quá trình hội nhập và phát triển. Đây vừa là tiêu đề của Hội thảo nhưng cũng là định hướng các bài viết.

Với ý nghĩa đó, ưu tiên các bài viết liên quan tới các quá trình biến đổi và những vấn đề cần giải quyết đặt ra trong quá trình hội nhập. Đây là trọng tâm bao trùm vì đây là hội thảo lớn với sự tham gia của vài ba trăm học giả nước ngoài, ba bốn trăm học giả trong nước.

Trở thành trung tâm

BBC:Vậy có điểm gì mới và khác so với trọng tâm của hai hội thảo trước đây, thưa Giáo sư?

GS. TSKH. Vũ Minh Giang: Trước đây, cách tiếp cận cũ là nhìn nghiên cứu Việt Nam theo hướng chuyên ngành. Còn hiện nay, xu hướng mới của Việt Nam mở ra là nhìn Việt Nam dưới con mắt khoa học liên ngành.

 Mục tiêu Việt Nam dần dần, từng bước phải trở thành trung tâm có vai trò chi phối tới các khuynh hướng nghiên cứu về Việt Nam trên thế giới
 
Giáo sư Vũ Minh Giang

Khoa học liên ngành khác khoa học chuyên ngành ở chỗ nếu các khoa học xã hội, nhân văn có thể chia cắt các lĩnh vực hoạt động của con người ra thành đối tượng của các chuyên ngành khoa học khác nhau (chẳng hạn như kinh tế học, luật học, chính trị học, xã hội học v.v...), thì nghiên cứu liên ngành xem xét vấn đề trong cả một tổng thể, trong một chỉnh thể ở một không gian cụ thể.

Cái mới của Hội thảo lần này là rất coi trọng chủ đề mối quan hệ giữa con người và tự nhiên.

Cái mới thứ hai là có sự chú ý hướng tới mục tiêu Việt Nam dần dần, từng bước phải trở thành trung tâm có vai trò chi phối tới các khuynh hướng nghiên cứu về Việt Nam trên thế giới. Trong hội thảo này, sẽ đặt ra vấn đề liên kết để Việt Nam có vai trò lớn hơn, mà thể hiện rõ nhất ở việc tham gia tích cực đào tạo các chuyên gia Việt học cho thế giới.

Cái mới thứ ba là lâu nay nghiên cứu Việt Nam có nhận thức chưa thật thống nhất. Gần đây xuất hiện tình trạng mạnh ai người nấy mở. Sau hai hội thảo đầu, đào tạo Việt Nam tương đối tràn lan trên quy mô cả nước. Rất nhiều trường đại học, mấy chục nơi đã mở ra ngành Việt Nam học để đào tạo. Nhưng sự hiểu biết đầy đủ thế nào là Việt Nam học và chương trình phải như thế nào, trong hội thảo này cũng sẽ đặt ra.

Đây là sự trưởng thành của Việt Nam học với tư cách một khoa học liên ngành, chứ không phải là nghiên cứu Việt Nam ở các chuyên ngành. Ví dụ, chuyên ngành lịch sử Việt Nam khác với lịch sử thế giới. Kinh tế Việt Nam khác với kinh tế thế giới.

Về quy mô, lại có sự phát triển trở lại. Hội thảo lần thứ nhất có sự tham gia của 400 học giả trong nước, 300 học giả nước ngoài đến từ 27 nước, hội thảo lần thứ hai số lượng tụt xuống chỉ còn phân nửa. Hội thảo lần này, số người nước ngoài tham gia có tham luận và không có tham luận cũng đã lên tới trên dưới 300 người, số nước tham gia đã lên tới 23 nước. Số lượng người quan tâm tham gia cũng đông lên.

BBC:Qua ba lần hội thảo, tính cả lần này, đều được tổ chức với Đại học Quốc gia Hà Nội, có ý kiến cho rằng có sự tập trung hoá Việt Nam học về Đại học Quốc gia Hà Nội, điều có thể làm "lu mờ" những nơi khác trong nước, bình luận của Giáo sư?

GS.TSKH Vũ Minh Giang: Chuyện lu mờ hay tập trung là do dư luận đánh giá. Nhưng thực chất, nơi khởi xướng xây dựng ngành Việt Nam học không đâu khác chính là Đại học Tổng hợp Hà Nội, khi cả nước còn chưa nhận rõ được vấn đề. Lúc đầu, thậm chí còn bị phản đối rằng "người Việt Nam làm gì có Việt Nam học".

Từ năm 1988, đã có một Trung tâm phối hợp nghiên cứu Việt Nam ở trường ĐHTH Hà Nội. Từ đó đến nay, thì các chuyên gia, giáo sư ở đây có lợi thế là đã tiếp xúc với các học giả, chuyên gia nước ngoài từ sớm, rộng và sâu. Do đó có nhiều chuyên gia hàng đầu nước ngoài nghiên cứu Việt Nam đã có quan hệ với Đại học Tổng hợp và các chuyên gia của đại học này.

 Ở đâu phát triển thì cứ phát triển, còn mờ hay nhạt là do tự mình.
 

Thứ hai, có một tổ chức mạnh, bắt đầu từ trung tâm đó, dần dần phát triển. Và đây là nòng cốt để tổ chức các hội thảo quốc tế không chỉ riêng Việt Nam học, mà còn các hội thảo lớn khác ở Việt Nam, như đô thị cổ Hội An. Và đây chính là nền tảng khoa học để sau này phát triển lên thành luận chứng khoa học, công nhận đây là di sản văn hoá thế giới.

Việc này đồng nghĩa với việc các chuyên gia nước ngoài tìm đến các trung tâm mạnh để hợp tác. Nhiều hợp tác nghiên cứu tầm cỡ thế giới như nghiên cứu Đồng bằng Sông Hồng, nghiên cứu một số làng xã, nghiên cứu Nam Bộ đều tập trung về đây. Đây là hiện tượng thực tế và việc đại học trở thành một trung tâm mạnh có vị trí hướng dẫn chủ đạo trong lĩnh vực nghiên cứu này không có gì lạ.

Ý kiến nhận xét đó như một ghi nhận thực tế thì không có gì phải bàn, nhưng còn việc cho đó là "pole" hoá, tập trung hoá, phải dàn ra có thể phản ánh một tâm lý rất đời thường của ta tức là phải chia ra. Việc này không ai cấm ai cả. Ở đâu phát triển thì cứ phát triển, còn mờ hay nhạt là do tự mình. Nói cách khác làm mờ người thì cũng không làm sáng được mình.

Biên giới lãnh thổ

BBC:Về vấn đề biên giới lãnh thổ của Việt Nam, như trường hợp đòi chủ quyền hai quần đảo Hoàng Sa - Trường Sa hay các vấn đề biên giới khác, các nhà Việt Nam học và Hội thảo lần này có bàn tới không, có sự 'né tránh' gì không?

Ông Vũ Minh Giang nói không kiểm duyệt các đề tài như tranh chấp Trường Sa - Hoàng Sa

GS.TSKH Vũ Minh Giang: Không có sự né tránh gì. Chỉ có điều không có một tiểu ban rành rọt về chuyện này. Vì khi bàn về chủ đề Hoàng Sa - Trường Sa, bàn về khía cạnh pháp lý sẽ ở tiểu ban luật, còn bàn về khía cạnh lịch sử sẽ ở tiểu ban lịch sử. Còn về mặt khoa học, không có gì phải né tránh, sẽ trình bày và trong hội thảo cũng có một số bài viết về vấn đề đó.

BBC:Về lĩnh vực pháp luật Việt Nam, tháng 11 này cũng đánh dấu kỷ niệm ra đời bản Hiến pháp năm 1946 của Việt Nam. Liệu có bàn thảo gì ở Hội thảo này về việc sửa đổi Hiến pháp hiện nay cho phù hợp với tình hình mới?

GS.TSKH Vũ Minh Giang: Đây không phải là vấn đề được hay không được. Khoa học là câu chuyện của nhà khoa học, nhưng được vận động như thế nào vào trong thực tiễn là việc khác.

Song theo tôi biết, những vấn đề liên quan tới Hiến pháp 46 đã được thảo luận ở Hội thảo lần thứ hai. Các báo cáo này đều được gửi tới theo chủ đề, và qua những báo cáo nhận được, không báo cáo nào bàn tới các vấn đề đó.

BBC:Liên quan tới câu hỏi có nên sửa đổi hay không Điều 4 Hiến pháp hiện nay, liên quan tới vị trí và vai trò độc tôn của Đảng Cộng sản Việt Nam, có thể trong Hội thảo lần này chưa đặt ra, nhưng các hướng nghiên cứu của Việt Nam học hiện nay và tới đây suy nghĩ thế nào và có đặt ra vấn đề này hay không?

 Tôi thấy bây giờ có khuynh hướng hướng tới việc giải quyết các bài toán nảy sinh trong quá trình phát triển của Việt Nam về mặt kinh tế, xã hội, thay vì nghĩ nhiều đến việc thay này, thay kia về mặt chính trị.
 

GS.TSKH Vũ Minh Giang: Tôi cho rằng những vấn đề liên quan tới thiết chế, thể chế chính trị tuỳ thuộc vào định hướng hay ham muốn nghiên cứu của các nhà khoa học. Hiện nay, qua xu hướng chung của các nhà khoa học Việt Nam, thấy rằng cái cần của Việt Nam hiện nay lại là làm sao tạo ra được một sự ổn định, trong khi thế giới xảy ra các vụ khủng bố, sắc tộc, rất nhiều việc khác.

Người dân Việt Nam hiện nay hướng tới, thậm chí ước nguyện, sau một thời kỳ chiến tranh rất dài, một cuộc sống yên ổn, bình yên, cho nên trong quá trình phát triển, họ chú ý làm sao giữ được sự ổn định. Họ còn ước ao điều này hơn sự phát triển quá mạnh mà cuối cùng không giữ được sự ổn định.

Sự ổn định bây giờ dường như là tâm nguyện chung của số đông và các nhà khoa học, tất nhiên có nhiều suy nghĩ và cách tìm tòi, nhưng chắc là chịu sự tác động của mong muốn chung đó.

Tôi thấy bây giờ có khuynh hướng hướng tới việc giải quyết các bài toán nảy sinh trong quá trình phát triển của Việt Nam về mặt kinh tế, xã hội, thay vì nghĩ nhiều đến việc thay này, thay kia về mặt chính trị.

Nhìn lại lịch sử

BBC:Gần đây, Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam đã mở một hội thảo nhìn lại lịch sử Việt Nam, xem xét lại vai trò lịch sử của Nhà Nguyễn. Liệu trong tương lai có thể có sự nhìn nhận lại lịch sử Việt Nam đương đại, như giai đoạn cuộc chiến tranh Việt Nam - Hoa Kỳ, và đặc biệt xem xét lại lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam?

Ảnh tư liệu AP chụp chiến hạm USS Maddox
Tin tức giải mật mới nhất nói miền Bắc không hề tấn công USS Maddox

GS. TSKH Vũ Minh Giang: Trước hết, bắt đầu xuất phát từ Triều Nguyễn. Tôi không đồng ý với quan điểm đặt vấn đề của một số báo chí cho rằng Hội thảo đó để 'biện minh' hay 'kể công' cho Triều Nguyễn.

Triều Nguyễn, do nhận thức khoa học hạn chế, hay hạn chế về mặt lịch sử, có những thời kỳ được nhìn nhận chưa toàn diện và có những hạn chế, hội thảo vừa rồi là một hội thảo tương đối cởi mở để tất cả các suy nghĩ, các quan điểm khác nhau, trong đó không thiếu các quan điểm cực đoan.

Nhưng đó là một dịp nhìn nhận lại một triều đại từng tồn tại một thời gian dài ở Việt Nam, để có một cái nhìn nhiều chiều, hướng tới một nhận thức đầy đủ, khoa học hơn về một giai đoạn lịch sử đầy biến động với nhiều vấn đề còn chưa được khám phá.

Với ý nghĩa đó, tôi nghĩ vấn đề nào của lịch sử Việt Nam cũng đều được xem xét như thế cả. Có điều đối với khoa học lịch sử, thì càng lùi về xa, cái nhìn càng hoàn thiện hơn; Giống như một thực thể nhìn gần, nhìn phiến diện như là một hạn chế tự nhiên của loại hình khoa học này. Cho nên càng xa, có thể nhìn thiếu chi tiết, nhưng lại nhìn toàn diện hơn. Với những vấn đề xảy ra gần đây khi chưa có điều kiện đánh giá toàn diện, cần phải có thời gian.

 Có lẽ bất cứ một vấn đề hay giai đoạn lịch sử nào rồi cũng sẽ có những lúc phải nhìn nhận toàn diện hơn
 

Với cách đặt vấn đề như vậy, có lẽ bất cứ một vấn đề hay giai đoạn lịch sử nào rồi cũng sẽ có những lúc phải nhìn nhận toàn diện hơn.

Còn nó là vấn đề gì thì có rất nhiều vấn đề. Thí dụ như trường hợp cuộc chiến tranh Việt Nam, rõ ràng mỗi ngày càng thấy rõ hơn. Ví dụ trước đây, ngay trong nước và nước ngoài chưa biết hết, như là tại sao lại có cuộc chiến tranh ấy, hoặc mỗi người nhìn nhận theo một cách.

Nhưng bây giờ bắt đầu có nhiều tài liệu mới ra, như sự kiện Vịnh Bắc Bộ là sự kiện người ta tạo dựng ra để ném bom miền Bắc. Những loại tư liệu về một thời kỳ nào đó còn đang được lưu trữ có tính chất bí mật, cũng là hạn chế cho việc tiếp cận chân lý. Những vấn đề đại loại như vậy, tôi cho là rất nhiều.

Trở lại vấn đề có tính chất căn bản, nếu càng xa thì tài liệu có thể được cung cấp nhiều hơn, thu thập được phong phú hơn, cách nhìn nhận có thể được gần với sự thực hơn.

Giáo sư Vũ Minh Giang là Phó Giám đốc ĐHQG Hà Nội, từng là Chủ nhiệm Khoa Lịch sử. Bảo vệ luận án TSKH lịch sử tại ĐH Lomonosov năm 1986, ông có trên 100 bài báo khoa học, một trong số đó, bài "Tình hình nghiên cứu Việt Nam trên thế giới" được đăng mới đây, trong cuốn "Việt Nam học trên đường phát triển", do Viện Việt Nam học và KH Phát triển, ĐHQGVN và NXB Thế giới ấn hành năm 2008.


Conan, Sài Gòn
Ông Giang trả lời câu hỏi về điều 4 Hiến pháp một cách né tránh, mơ hồ, không thuyết phục và không logic. Thứ nhất, né tránh, ông không dám trả lời dứt khoát yes hay no. Thứ hai, ông dựa vào lý do Việt Nam ổn định, còn thế giới thì khủng bố, sắc tộc và rất nhiều chuyện khác(?). Có phải ý ông là chế độ độc đảng là ổn định còn tự do dân chủ thì khủng bố, sắc tộc và nhiều thứ khác? Chắc ông quen với cách nói với TV, báo đài của ĐCSVN, nên tuyên truyền như thế.

Thứ ba, ông nói sự ổn định là ước nguyện và hướng tới của nhân dân và các nhà khoa học, tôi đồng ý và chắc đa số đồng ý. Nhưng xin ông hãy chứng minh chế độ độc đảng là ổn định còn tự do dân chủ là loạn, còn nữa ổn định nhưng phải văn minh phát triển chứ không phải ổn định để nghèo đói (Bắc Hàn), ổn định để nhục nhã (tham nhũng, buôn lậu, xuất khẩu 'vợ' cho Đài Loan, Hàn Quốc, trai thì đi làm phu ở Malaysia).

Thứ tư, ông nói khuynh hướng là giải quyết vấn đề kinh tế, xã hội thay vì nghĩ nhiều đến việc 'thay này, thay kia về mặt chính trị'. Trả lời câu này chứng tỏ ông suy nghĩ quá nông cạn. Xin thưa với ông một người một người dân bình thường cũng phát hiện ra rằng đất nước bị tụt hậu, nghèo đói là do hệ thống chính trị đấy. Cơ chế sắp xếp nhân sự, quản lý yếu kém (hồng hơn chuyên), tham nhũng hối lộ là do chế độ để ra và nuôi dưỡng... Là giáo sư, tiến sĩ khoa học mà suy nghĩ mơ hồ như thế, chắc ông Giang cũng là một dạng "hồng hơn chuyên cao cấp" thôi, thử hỏi làm sao VN phát triển được.

Quốc Hùng, Hà Nội
Tôi thú vị với ý kiến của GS Vũ Minh Giang. Người hỏi đặt nhiều câu "chạm" vào chính trị song GS "thoát" được hết! Nhưng lịch sử mà không đứng trên 1 quan điểm chính trị nào đó thì "khó" nhỉ?

PPT
Trong hội thảo Việt Nam Học lần 2, năm 2003, không có gì nổi bật, với tư tưởng Mác Lê-Nin chủ đạo xuyên suốt các bài trình bày của các tác giả người Việt, và vấn đề Hoàng Sa Trường Sa cũng rất mơ hồ, chưa xứng tầm với vấn đề đã trở nên nóng bỏng từ sau 1988.

Vấn đề là không phải đơn ngành hay liên ngành, mà là ở nhận thức khoa học đúng nghĩa, dám phân tích, dám đặt vấn đề, dám đưa ra giải pháp, dám công nhận những sự thật lịch sử và định hướng tương lai cho một Việt Nam Vinh Quang chứ không phải cho một nền cai trị (vì không có nền cai trị nào bền vũng mãi mãi)

Mầm mống của sự mất ổn định là "Thể chế", việc này đã được các nhà lãnh đạo công nhận và thường được nhận diện dưới hai chữ "Cơ Chế".

Khi tránh né vấn đề này, các nhà khoa học Việt Nam chỉ cố lái sự kiện theo hướng tuyên truyền, thậm chí còn hoang tưởng cho đó là ý nguyện của toàn dân!

Cái khác nhau giữa danh hiệu nhà khoa học và nhà "khoa học xã hội chủ nghĩa" là ở chỗ đó. Có thể hội thảo không độc quyền, nhưng chỉ dành cho những ai có cùng hệ tư tưởng Cộng Sản.

 
 
Diễn đàn BBC
Họ tên
Nơi gửi đi
Điện thư
Điện thoại (tùy ý)*
* không bắt buộc
Ý kiến (350 từ)
 
  
BBC có thể biên tập lại thư mà vẫn giữ đúng nội dung ý kiến và không bảo đảm đăng mọi thư gửi về.
 
CÁC BÀI LIÊN QUAN
Nhu cầu soạn lại sử Việt
22 Tháng 10 , 2008 | Văn hóa
VN 'không tấn công' chiến hạm Mỹ
08 Tháng 1, 2008 | Việt Nam
Vai trò của người viết sử
14 Tháng 9, 2007 | Tạp chí thứ Bảy
'Lịch sử nội chiến' được in lại ở VN
29 Tháng 12, 2006 | Văn hóa - Thể thao
TRANG NGOÀI BBC
BBC không chịu trách nhiệm về nội dung các trang bên ngoài.
TIN MỚI NHẤT
 
 
Gửi trang này cho bè bạn   Bản để in ra
 
   
 
BBC Copyright Logo ^^ Trở lại đầu
 
  Trang chủ| Thế giới | Việt Nam | Diễn đàn | Bóng đá |Văn hóa | Trang ảnh |
Chuyên đề| Learning English
 
  BBC News >> | BBC Sport >> | BBC Weather >> | BBC World Service >> | BBC Languages >>
 
  Ban Việt ngữ | Liên lạc | Giúp đỡ | Nguyên tắc thông tin cá nhân