Cập nhật: 16:49 GMT - thứ tư, 29 tháng 9, 2010

Thách thức trong bảo tồn Hà Nội

Giáo sư Fukukawa (ngoài cùng bên phải, hàng đầu) cho rằng bảo tồn phố cổ Hà Nội là một thách thức lớn.

Trước dịp kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội, một chuyên gia Nhật Bản nói việc bảo tồn Khu 36 phố phường tại Hà Nội cần phải được làm cùng việc duy trì cả những bối cảnh lịch sử liên quan.

Khu 36 phố phường ở thủ đô Việt Nam hiện đang xuống cấp trong nhu cầu phát triển vì dân số chừng 84 nghìn người chung sống trong một không gian giới hạn chừng 100 ha, rải rác ở mười phường.

Giáo sư Yuichi Fukukawa, người đứng đầu nhóm chuyên gia của Đại học Chiba, Nhật Bản tham gia dự án giúp bảo tồn và phát triển khu phố cũ ở Hà Nội từ 2007 tới 2010, cho BBC Việt ngữ biết đâu là thách thức của việc bảo tồn khu phố này.

Trả lời BBC hôm 29/9/2010 từ Nhật Bản, ông Fukukawa, chuyên gia về phố cổ Hội An cho biết vì sao Nhật Bản quan tâm, lựa chọn Hà Nội để nghiên cứu:

GS. Fukukawa: Khu phố cổ 36 phố phường của Hà Nội rất độc đáo và có tính quyến rũ và tôi cho rằng bảo tồn khu vực này là một chủ đề rất thách thức cho giới chuyên gia chúng tôi.

Đây là một cơ hội để tìm ra lời giải đáp cho những câu hỏi rất cơ bản là bảo tồn cái gì, tại sao phải bảo tồn nó và bảo tồn như thế nào?

Hầu hết người Nhật nhìn Hà Nội như là một "Paris phương Đông", do đó, khi họ thấy khu phố cổ 36 phố phường, họ rất ngạc nhiên

Khi chúng tôi tới Việt Nam lần đầu tiên để nghiên cứu bảo tồn phố cổ Hội An, tôi đã nghe nhiều người dân ở khắp nơi nói nhiều tới khu phố cổ Hà Nội. Vì vậy, sau Hội An, chúng tôi quan tâm tới nghiên cứu phố cổ Hà Nội.

Hầu hết người Nhật nhìn Hà Nội như là một "Paris phương Đông", do đó, khi họ thấy khu phố cổ 36 phố phường, họ rất ngạc nhiên. Các đường phố được sử dụng như những salon (phòng khách) của cư dân, những kinh nghiệm đã bị mất đi tại Nhật Bản.

Chúng tôi đã tìm ra những khu phố, ngõ, ngách theo đúng ý nghĩa một đô thị chỉ có con người mà không hề có xe hơi ở đó.

BBC Việt ngữ: Kết quả cuối cùng của dự án nghiên cứu là gì, thưa Giáo sư?

GS. Fukukawa: Chúng tôi thấy rằng cần bảo tồn các mô hình mà các khu nhà cổ đã được thừa kế, vốn tạo nên một trật tự hữu cơ của nó. Lý do bảo tồn là vì chính sự tồn tại của khu phố cổ là một câu trả lời cho vấn đề mật độ dân cư đông đúc qua thời gian.

Theo chúng tôi, cần cải tạo khu phố cổ theo tiếp cận từng phần, mà không nên theo quy hoạch phát triển đại quy mô, trong đó các cư dân cần được phát huy vai trò của họ và đồng thời được nhận sự giúp đỡ của các chuyên gia. Tiếp cận từng phần không phá hoại những thành tố lịch sử cũng như cộng đồng hiện hữu và phương pháp này cho phép chúng ta có thể 'thử và sai'.

Một kiến trúc sư nổi tiếng của Mỹ, C. Alexander, từng nghiên cứu và đúc rút rằng với tiếp tận này, khi chúng ta nhìn vào các khu đô thị cổ đẹp đẽ, chúng ta luôn có ấn tượng rằng những đô thị này có tính hữu cơ.

Mỗi đô thị phát triển trong một tổng thể, đi theo quy luật chỉnh thể của nó... do đó chúng ta có thể cảm giác được sự trọn vẹn, không chỉ ở quy mô lớn nhất, mà còn ở trong từng chi tiết như trong các nhà hàng, ở vỉa hè, ở các cửa hàng, chợ búa, đường sá, công viên, vườn tược và các bức tường. Thậm chí ở các ban công và công trình trang trí.

'Còn lại ít ỏi'

Cần thấy rằng cần bảo tồn không chỉ các khu nhà cổ mà còn cần bảo tồn cả những bối cảnh lịch sử liên quan tới nó, tức là cả về mặt vật chất và mặt xã hội.

BBC Việt ngữ: Ông nghĩ sao về cách thức mà Hà Nội đang bảo tồn khu phố cổ? Đâu là thách thức chính trong bảo tồn khu phố này?

Nhà nước quyết định bảo tồn khu vực này. Nhưng cần thiết lập các nguyên tắc cơ bản như đã nêu trên và hỗ trợ xây dựng (hiểu theo nghĩa bảo tồn) các hoạt động của các cư dân về mặt tài chính, xã hội và kiến trúc.

Số lượng các khu nhà cổ còn sót lại đã rất hạn chế, mọi nỗ lực cần phải được thực hiện để bảo tồn những gì còn lại vốn ít ỏi.

BBC Việt ngữ:Nhìn vào Hà Nội ngày hôm nay và ngày mai, đâu là vấn đề lớn nhất để bảo tồn khu phố cổ trong trung hạn và dài hạn trước một loạt các vấn đề của Hà Nội được biết tới nay như quá tải dân số, ô nhiễm môi trường, ùn tắc giao thông?

Đối với Khu 36 phố phường, vốn tọa lạc ở một trung tâm đô thị rất lớn của Hà Nội đang tăng trưởng và hiện đại hóa như một siêu đô, làm thế nào bảo tồn được các những gì là đặc trưng hấp dẫn của khu phố là cả một thách thức lớn.

'ĐÓNG GÓP KINH NGHIỆM'

Bảo tồn khu phố cổ 36 phố phường ở Hà Nội sẽ có nhiều thách thức, bởi vì nó tích hợp trong đó rất nhiều khía cạnh khách nhau của các vấn đề đô thị cổ

BBC Việt ngữ: Qua dự án, ông thấy Nhật Bản có thể giúp gì được cho Hà Nội một cách cụ thể về quy hoạch đô thị, đặc biệt liên quan tới bảo tồn và phát triển khu phố?

Chúng tôi đã mất nhiều thị trấn và thành phố cổ ở Nhật Bản. Đóng góp của chúng tôi là đưa ra những kinh nghiệm dựa trên những bài học lịch sử của chúng tôi.

Trước tiên, cần thấy rằng cần bảo tồn không chỉ các khu nhà cổ mà còn cần bảo tồn cả những bối cảnh lịch sử liên quan tới nó (tức là cả về mặt vật chất và mặt xã hội).

Thứ hai, cần ưu tiên phát triển từng phần hơn là phát triển quy mô lớn. Và thứ ba là cần quản lý sự phát triển một cách thông minh.

BBC Việt ngữ: Cuối cùng, so với Hà Nội, ý nghĩa hoặc tầm quan trọng của Hội An là như thế nào cho các dự án nghiên cứu của Nhật Bản, ngoài những lý do liên hệ lịch sử, thưa ông?

Ở phố cổ Hội An có các con phố của Nhật Bản trong thế kỷ thứ 16.

Hội An hứa hẹn những thành công nếu người ta có thể quản lý được việc bảo tồn những khu di tích lịch sử và điều này không phải là quá khó khăn.

Tuy nhiên, bảo tồn khu phố cổ 36 phố phường ở Hà Nội sẽ có nhiều thách thức, bởi vì nó tích hợp trong đó rất nhiều khía cạnh khách nhau của các vấn đề đô thị cổ, mà khu phố lại nằm ở quá gần, ở đây là nằm ở trung tâm của một đô thị đang muốn phát triển theo hướng hậu hiện đại và siêu đô.

Giáo sư Yuichi Fukukawa làm việc tại Bộ môn Kiến trúc và Đô thị, Khoa Kiến trúc, Đại học Chiba, Nhật Bản.

BBC © 2014 BBC không chịu trách nhiệm về nội dung các trang bên ngoài.

Trang này hiển thị tốt nhất với phần mềm lướt mạng có mở CSS. Nếu không có chức năng này, hoặc phần mềm cũ, bạn vẫn đọc được nội dung trên trang này nhưng không tận dụng được hết các chức năng. Nếu có thể hãy nghĩ đến chuyện nâng cấp phần mềm hoặc mở CSS lên.