07 Tháng 7 2004 - Cập nhật 13h19 GMT

Phản ứng vụ kiện tôm

Bộ Thương Mại Mỹ ra phán quyết sơ bộ áp thuế cao với tôm Việt Nam, quyết định chẳng bất ngờ nhưng gây tức giận.

Ông Nguyễn Văn Kịch, Chủ tịch Ủy ban Tôm, Phó chủ tịch Hiệp Hội Chế biến Thuỷ sản Xuất khẩu (VASEP) nói với BBC rằng quyết định đó là điều ông mô tả là một ''tai họa'' đối với nhà nông Việt Nam, những người mà ông nói "chẳng có lỗi gì cả".

Ông nói thêm là ''Chính phủ Hoa Kỳ phải xem xét một cách nghiêm túc''.

Ông nói Bộ Thương Mại Hoa Kỳ (DOC) phải nghiên cứu thực sự kỹ lưỡng hơn đối với thông tin mà các doanh nghiệp Việt Nam cung cấp để đi đến một phán quyết ''công bằng hơn''.

Mức thuế cao

Tổng cộng có khoảng hơn 30 công ty tham gia trả lời câu hỏi của DOC trong quá trình điều tra bán phá giá.

Các nhà quan sát nói rằng biên độ lời của việc bán tôm là trong khoảng 5-6% và nếu thuế chống bán phá giá cao ở mức như phán quyết sơ bộ thì các doanh nghiệp tôm Việt Nam sẽ ''lao đao''.

Thuế chống bán phá giá hay biên phá giá sẽ được phan ở ba mức.

Loại thứ nhất đánh vào bốn công ty ở dạng bị bắt buộc chịu thuế (đánh từ 12 tới gần 20%).

Trong bốn bị đơn thuộc dạng bị đơn bắt buộc này thì có một bị đơn là công ty nhà nước (Công ty Chế biến Thủy sản Và XNK Cà Mau, Camimex) chịu mức thuế cao nhất trong khung thuế này là 19.60%.

Biên phá giá thứ hai được tính trung bình cộng của mức thuế áp dụng với bốn công ty nói trên tức khoảng 16% đánh vào những công ty nào mà có thể thuyết phục DOC là họ không phụ thuộc hay bị chi phối bởi sự can thiệp của nhà nước.

Những công ty còn lại bị DOC coi là phụ thuộc vào sự can thiệp của nhà nước sẽ chịu mức thuế 93%.

Kinh tế ''phi thị trường''

Giới quan sát cũng nói rằng không loại trừ việc có các mức thuế khác nhau đối với công ty thuộc dạng khác nhau cho thấy có sự phân biệt trong chừng mực nào đó giữa công ty tư doanh và quốc doanh.

Một trong các yếu tố để xét một nền kinh tế có yếu tố thị trường hay không là mức độ tham gia của khu vực tư nhân trong nền kinh tế.

Luật sư Matt Nicely từ Uỷ Ban Đặc trách về Tôm của Hoa Kỳ nói với BBC rằng những mức thuế này được dựa trên phương pháp tính trong những vụ kiện trong đó nước bị kiện thuộc diện nước bị coi là nước có nền kinh tế phi thị trường.

Tức là DOC không xem xét các số liệu riêng của công ty của Việt Nam mà lại đi lấy thông tin của một nước thứ ba mà trong vụ kiện này họ đã lấy nước Bangladesh làm cơ sở để tính toán.

Tức là DOC đã so sánh doanh số bán tôm của Việt Nam sang Hoa Kỳ với doanh số bán tôm dựa trên giá của các công ty của Bangladesh và ông Nicely nói là chuyện so sánh này là điều ông mô tả là ‘vớ vẩn’.

Con tôm con cá

Trong vụ cá basa Việt Nam nói rằng chính việc Hoa Kỳ kiện cũng khiến truyền thông rùm beng và trong một chừng mực nào đó lại có lợi bởi cá basa được nhiều nước biết tới và một thực tế là Việt Nam trong năm ngoái bán sang các thị trường mới được nhiều.

Thế nhưng ông Nguyễn Văn Kịch (VASEP) nói với BBC rằng con tôm Việt Nam không xa lạ với các thị trường nước ngoài và việc tìm thị trường mới không tránh khỏi những khó khăn.

Một thực tế là nếu các nước cùng nằm trong diện bị kiện bị áp đặt một mức thuế bán phá giá thấp hơn đối với mức áp dụng đối với Việt Nam thì khả năng cạnh tranh của Việt Nam lại càng khó.

Hơn nữa tôm là mặt hàng xuất khẩu chiến lược của Việt Nam, được xem là xếp sau chỉ có dầu lửa.

Mỗi năm Việt Nam xuất khẩu khoảng 500 triệu đô la doanh thu tôm sang Hoa Kỳ, trong khi lượng cá ba sa xuất khẩu sang thị trường này mới chỉ khoảng 60 triệu một năm.

Phán quyết sơ bộ của DOC ra hôm thứ Ba gây tức giận cho phía Việt Nam và nên biết là để có kết luận cuối cùng về áp đặt mức thuế thì không chỉ phải có kết luận ''bán phá giá'' mà DOC đưa ra mà còn phải có phán quyết cho thấy bên nguyên đơn ''bị thiệt hại'' do tôm Việt Nam xuất vào Hoa Kỳ do Ủy Ban Hiệp Thương Quốc tế Hoa Kỳ (ITC) đưa ra nữa.

Kết luận cuối cùng từ DOC sẽ đưa ra trong tháng 11 và từ phán quyết của ITC sẽ được đưa ra trong tháng Một năm sau.

Liên Minh nuôi Tôm miền Nam Hoa Kỳ, lo lắng trước tình trạng giá tôm giảm nặng, đã đâm đơn kiện các nước này hồi tháng Hai.

Cuối tháng Bảy Hoa Kỳ cũng sẽ ra phán quyết đối với mặt hàng tôm có nguồn gốc từ Thái Lan, Brazil, Ecuador và Ấn Độ.

Trong năm 2003 Hoa Kỳ nhập khoảng 2,7 tỉ đôla tôm từ sáu nước nói trên, trong đó Việt Nam cung cấp 588 triệu đôla, của Trung Quốc là 419 triệu đôla.