Туркияда яшаб ижод қилаётган ўзбекистонлик таниқли хонанда Юлдуз Усмонова шу йил мобайнида иккинчи маротаба Тожикистонда концерт берди.

Ўзбекистонлик санъаткорлар ижодига ҳамиша катта қизиқиш билдириб келган тожикистонлик минглаб мухлислар Хўжанд ва Душанбе шаҳарларида Юлдуз Усмонова чиқишларидан баҳраманд бўлганлар. Концертлардан сўнг Би-би-си мухбири Мустаҳкам Тангриёрова хонандани суҳбатга чорлади.

Юлдуз Усмонова: Мен бу ёққа биринчи марта келаётганим йўқ. Мана иккинчи марта концертга келдик шу йилнинг ўзида ва бир нарсани ҳис қилдимки, бу ерда мен ҳеч ўзимни ўзбек бўлиб, Тожикистонга тил билмаган одам бўлиб келгандай ҳис қилмадим. Мени бу ерда ўз жигаридек қабул қилишади. Яъни, миллат бир ўзбек сифатида қарамади менга, бир фарзандидай қаради. Яъни, Ўрта Осиёнинг халқи барибир бирлиги мана шундан билинади. Ким нима деса деяверсин, тепада қандоқ иш юритса юритаверсин, халқ барибир бир. Халқни дардини куйлаган одам халққа қайси тилда бўлмасин етиб бораверар экан.

Савол: Сўнгги вақтларда репертуарингизда тожик қўшиқлар сони кўпайиб бормоқда. Бу Тожикистон сафарларингиз билан боғлиқми?

Юлдуз Усмонова: Ва нафақат. Тожикистондаги сафарларга олдин боғлиқ бўларди. Лекин шу билан биргаликда, Тожикистон ўзи балки кичкинадур, лекин форсий тилда қўшиқ тинглайдиган, қўшиқ ёзадиган мамлакатлар кўп. Афғон бўлсин, Эрон бўлсин, Эрони кўп бўлган Дубай бўлсин, мухлисларимиз кўпайиб бораяпти. Шунинг учун кўпайтириб бораяпмиз. Чунки мен, мисол учун, ўзимнинг олиб бораётган ичимдаги, сиёсий демайман, лекин дунёвий, ҳаётий, ижтимоий қўшиқлар билан, қайси тилда бўлса бўлсин, айтишим керак. Ҳақиқатдан ҳам давра кенгайяпти. Шунинг учун ҳам форсий тилда ҳам кўпроқ қўшиқ айтишни тавсия этаяпман ўзимга.

Савол: Тожикистонда концерт бериш билан Ўзбекистонда концерт беришнинг ўртасида қандай фарқ бор?

Юлдуз Усмонова: Йўқ, Ўзбекистонда ҳам нима дер экан, деб пойлаб туришарди, бу ерда ҳам. Менинг мухлисларим ҳамма жойда бир хил, ишонинг. Уларнинг мен учун ўзбек, қирғиз, тожик, қозоғи йўқ. Қозоғистонда бўлсин, Европада, Туркияда бўлсин, ҳаммаси бир хил - ҳақиқат ахтарган одамлар, яъни, ҳақиқатнинг кўзига тик қарай олган одамлар менинг мухлисларим. Шунинг учун уларнинг орасида миллат йўқ. Шунинг учун ҳам кимсан, сенинг миллатинг нима, деса, ман мусулмонман Алҳамдулиллоҳ, дейман, одамман аввалом бор, колаверса, бошқа бир миллат ҳақида гапирамиз. Чунки биз ҳаммамиз бир миллатмиз. Бизнинг Ўзбекистонда яшаётганларнинг бирининг отаси тожик, биттасини онаси тожик. Мен ўзбекманми, уйғурманми, энг муҳими яхши одам бўлганим учун, яхши ҳофиз бўлолганим учун мени халқ қабул қилаяпти. Аввало-охири Оллоҳ-у...

Савол: Мана икки кун давомида Тожикистондаги мухлисларингизнинг кўнглини шод қилдингиз. Лекин Ўзбекистондаги сизнинг концертларингизни кутаётган мухлисларингизга биз нима деб айтайлик?

Юлдуз Усмонова: Нима десам бўлади? У ерда қўшиқ айтолмаганимнинг сабабини ҳам одамлар бир жойларда ўзига ўзи савол қўйиб фикр қилиши керак. Яъни, мен демадим-ку, қўшним дедику, мен айбдор эмасман-ку, дейиш нотўғри. Халқ бир нарса деяётганда, нима дейди, Ҳақ қилганини олади-да. Алишер Навоий нима учун ўз юртидан қувилган, нима учун ўз юртида ижод қилолмади? Ва лекин мен айтаманки, астағфирруллоҳ, азиз-авлиёларга ўзимни ўхшатмайман. Лекин Оллоҳ бир одамлардан азизроқ қилиб, улуғроқ қилиб яратган бўлса, бир поғона баланд қилиб. Билингки, сизга отилган тошлар бир кун келиб, ҳамиша азиз-авлиёларга отилган тошлардан ўзларига қаср қурилган, тарихда. Шунинг учун бу отилаётган тошлар ҳаммаси ҳали вақти-соати келиб ўзимизга қаср қилинади. Нима десам бўлади, одамлар, мухлислар шуни ўзига савол қилиб қўйиши керакки, нима учун бизда яратдинг-у, бизга насиб қилмадинг? Буни мен хоҳламаганим учун ёки халқ хоҳламагани учун бўлмаяпти-ку! Манам халқимни яхши кўраман-ку, ўламан-ку, жонимни бераман-ку. Улар ҳам мен учун жонини беради. Ва лекин насиб қилмаяпти. Мухлис атрофга бир қараса жавобини топади.

Савол: Сизнинг мухлисларингиз ҳозир қаерда эканлигингиз ва нималар билан машғул эканлигингиз ҳақида кўп савол беришади...

Юлдуз Усмонова: Мен Туркиядаман, ижод қилаяпман. Ва лекин шунақа дейман: Мен Ватанимни севаман. Бир нарса айтайми, нима учун мени бу ерда яхши кўришади, сиёсатчилар ҳам, халқ ҳам. Сиёсатчилар ҳам ҳурмат қилади мени ўзимизнинг Ватанда ҳам, бу ерда ҳам. Мен Ватанимни ҳурмат қиламан, яхши кўраман. Сиёсатимизни ҳурмат қиламан. Сиёсатчиларга осон эмас бу халқни йўналтириш. Агар шу миллат бир-бирини иғво қилмаса, бир-бирини кўзини чўқимаса, бир-бирини оёғига болта урмаса... Подшоҳни подшоҳ қилган атрофидаги вазирлар. Вазирлар ўша халқни ўртасидан чиққанини олиб чиқади.
Ким нима деса десин, подшоҳларни Оллоҳ азиз қилган. Уларга қайси мамлакатда яшасанг ҳам бўйсуниб яшайсан. Мен уларга тил ҳам тегизмайман, ҳурматим, севгим баланд. Қаерда бўлишимдан қатъи назар. Қолгани кичкина сабаблар... Тақдир шунақа экан, тузим сочилган у ер-бу ерга. Кетаяпман, ишлаяпман, яраяпман. Лекин Туркиядаманми, бошқа жойдаманми, Ўзбекнинг боласиман, Ўрта Осиёни боласиман, дейман. Шу бизнинг маданиятимизни олиб чиқмаяпманми ўша ерларда? Мисол дейлик, ўша ўзбекча қўшиқларни - "Девонангман" бўлсин, "Ҳамроз" бўлсин, "Майда-майда" бўлсин, "Ёлғон", ҳамма ўзбек қўшиқларини олиб чиқаётган бўлсам, шу турк тилига чевирилиб бораяпти. Мен Ўрта Осиёнинг боласиман, Ўзбекда туғилган Ўрта Осиёнинг фарзандиман мен. Шунинг учун мен фахрланаман ва бу халқларнинг ҳурматини, севгисини Оллоҳ насиб қилса, ишончини ҳалоллашга ҳаракат қиламан. Чунки кимсан деса, ватанинг борми деса, Худога шукур бор-да ватаним. Тобуткашларим бор. Ўзбек мени яратди. Ва лекин бугунги кунда ўзбекни у дейди, бу дейди. Осон эмас ҳеч бир халққа. Ҳеч бир миллатга осон эмас. Биз етмиш йил Совет системасидан кейин энди ўзимизга келаяпмиз, ҳеч ким ҳеч кимни айбламасин. Мен бошимга келган бир-иккита қийинчилик билан бутун бошли бир миллатни, бутун бошли сиёсатни ёмон дейишга ҳаққим йўқ, демайман ҳам, кутманглар мендан. Бу тақдири насиб. Оллоҳдан келган насиб.

Савол: Сизни Туркияда аёл сифатида бахтли дейишади. Турмуш ўртоғингиз ҳақида, мумкин бўлса, икки оғиз гапириб берсангиз.

Юлдуз Усмонова: Тўғри, эрга тегиб, эрдан чиқиб, бахтимни топиш қийин бўлди. Лекин менинг эрим турк бўлгани билан Ўзбекистонда туғилган турк. У ўзини турк эмас, мендан кўпрок ўзини ўзбек деб билади. Ўзбекни мендан сўрасангиз ҳам ундан сўраманг, кўзингизни ўйиб олади. У патриот номер 1, жуда, жуда... У Сирдарёда туғилган. Туркчадан кўра ўзбекчада яхши гапира олади. Лекин мени бахтли қилолган одам шу. Аввало-охирин Худо.

Савол: Концертда сиз янги бир қўшиқ яратаётганлигингиз ҳақида айтдингиз. "Бу қўшиқни каскада айтаманми? Тош отишса керак, Ўзбекистонда уч карра кўпроқ тўсиққа учрайман", дедингиз. Бу қўшиқ, табиийки, бизнинг ўқувчиларимизни жуда қизиқтиради.

Юлдуз Усмонова: Бизнинг президентга, ҳақиқатда ишонинг, осон эмас. Бизнинг халқнинг бир ажойиблиги бор. Ҳақиқатни айтиб келишим керак. Динни ҳам ниҳоятда хунугини чиқариб, "ваҳҳобий" деб, "Ҳизбу-Таҳрир" деб, бир нарса жингалак-жингалагини чиқариб ташлашаяпти. Имонинг бутун бўлсин. Ҳадисларда ёзилган: яшаган юртингда пошшойингга буйсуниб яшайсан. Бизда қанақадир исёнкорлик, қанақадир динни рўмолдек ёпиб олиб ҳалиги иғвогарлар.. ҳалиги оёғи енгил аёллар.. Айнан шулардан келиб чиқаяпти-да кўпинча. Динни бу қадар оёқости қилмаслик керак.

Савол: бу қўшиқ диний мавзудами?

Юлдуз Усмонова: Ҳа, мен шунинг учун айтдим, рўмолга ёпиниб олиб...
Астойдил рўмолга ёпинган одам – авваламбор қалб ўранади, кейин юз ўранади, усти, вужуди. Мен айтмоқчи бўлганим Оллоҳга иймон келтирган одам бақирмайди иймон келтиргани ҳақида. Савоб қилган одам бақирмайди ман савоб қилдим деб. Ва яхшилик қилган одам ман яхшиман, деб бақирмайди. Уни Оллоҳ розилиги учун қилади. Тушунтира билдимми? Мен айтмоқчи бўлганим - хўжакўрсин одам кўпайиб кетди бизда. Мен осон тутмайман, менинг жудаям-жудаям бизни президентимизга дастак бўлгим келади шу кунларда. Энди тўғри ёнида бўлолмаяпман бугун. Мени балки ўзи кечирар, аввало-охиран Худо кечирсин. Бугунги кунда ёнида бўлишим керак эди, насиб қилмади. Лекин барибир шу қўшиқлар билан у одамга эмас, мана шу миллатни яхшилиги учун курашилаяпти. Шу миллатни яхшилиги учун курашшига тайёрман барибир, ўша ерда бўлсам ҳам курашаман.

Мухбир: Шу қўшиқдан бирор парча айтиб берсангиз..

Юлдуз Усмонованинг янги қўшиғидан парча:

Эримга бўйсунгим йўқ,
Қайнонамни кўргим йўқ,
Уйда ҳам ўтиргим йўқ,
Ўранганим тўғрими?

Қўшним ўтмишим билса,
Қизим бахтин топмаса,
Уни баҳона қилиб,
Ўранганим тўғрими?

Юлдуз Усмонова: Айтмоқчи бўлганим, кечирасиз, қўпол қилиб айтганда, "Ғар қариса отин бўлади, ўғри қариса сўфи бўлади", дейишади бизда. Инсон ўзи билан ўзи қолиши керак. Ва иймонига, Оллоҳга бўлган иймонига вафодор қолиши керак. Бир гуруч учун ҳам динини алиштирворяпти.

Мухбир: Юлдузхон, бир пайтлар депутат эдингиз, мана Ўзбекистонда яна парламент сайловлари яқин...

Юлдуз Усмонова: -О –о- о-в... ҳеч, ҳеч, ҳеч сиёсатга аралашгим йўқ. Сиёсат жуда бир оғир нарса ва миннатдорсиз иш экан. Миннатдорчилик олмас экансан. Эшитавераркансану, беравераркансан ва раҳматни ўрнига бошқа нарса оларкансан, Оллоҳ розилиги учун қиласану бу ишларни. Қийин экан сиёсатчи бўлиш. Керагида ёлғон гапириш керак, керагида анақа қилиб кетиш керак экан. Қийин иш экан сиёсатчи бўлиш. Ҳаммага ҳам эмас экан. Ундан кўра, ашулачи бўлиб бошимга калтак еганим яхши, ишонаверинг.

Юлдуз Усмонова билан суҳбатимизни тинглаш учун бу ерга босинг