|
Орадан 40 йил ўтиб интернетда ўз имлонгиздан фойдаланасиз!..
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Интернетни бошқарувчи идора, Интернет корпорацияси, Тайинланган ном ва сонлар номли идора интернетнинг борган сари глобаллашиб бораётганини тан олиб, интернет роппа-роса қирқ йил аввал кашф қилинганидан бери энг йирик ўзгартиришни киритишмоқда. Сеулда йиғилаётган интернетни бошқарувчи расмийлар веб саҳифа манзилгоҳларини лотинча бўлмаган ҳарфлар билан, яъни, масалан, хитойча, арабча ё кирилл алифбосида ишлатилишига рухсат бериш учун овоз беришган. Ҳозирда барча интернет адреслари лотин ҳарфлари билан ёзилади ва нуқта ком, нуқта нет ёки нуқта гов деб тугалланади. Овоз беришдан сўнг гапирган Интернет корпорацияси раиси Род Бекстром бу ислоҳот кўп инсонлар учун жуда муҳим эканини айтди: "Бугунги ислоҳот интернет корпорацияси учун кичик бир қадам, аммо жаҳонда интернет билан шуғулланувчиларнинг ярми учун ўта муҳим қадамдир. Бу одамлар интернетни лотин имлосида эмас, ўзларининг алифбосида ишлатадилар. Бу қадам бизнинг бир якка дунёга, якка мақсадлар, якка интернетга эришишимизга ёрдам беради ва одамларни ўзларининг алифбосида бир-бири билан боғлайди," деди Род Бекстром. Интернетдан фойдаланиш жаҳон бўйлаб оммавийлашиб бормоқда экан, Ўзбекистон ҳам бундан истисно эмас. Ҳукуматга қарши очиқча танқидий қарашдаги интернет саҳифалари ёки Би-би-си каби веб саҳифалар ҳукумат томонидан ман қилинганига қарамай, ёшлар орасида кундалик мавзулар борасида фикр-мулоҳазалар юритувчи блоглар, яъни кундаликлар оммавийлашган. Ўзбекистонда интернетдан фойдаланувчилар одатда кирилл алифбосидаги ўзбек ҳарфларида ёзишади. Род Бекстромнинг айтишича, бутун дунёни лотин имлосида интернетдан фойдаланишга мажбур қилишга ҳожат йўқ: "Жаҳонда интернетдан фойдаланувчи инсонлар энди фақат Оврўпо ва Америкада лотин имлосида ёзувчи аксар инглиззабон одамлар эмас, улар энди бутун жаҳон бўйлаб тарқалган. Дунёда бир ярим миллиард одам интернетдан фойдаланади. Уларнинг ярмидан кўпи лотин алифбосида эмас, балки ўз она тилида интернетни қўллайди. Шундай экан, интернет адресларини лотин имлосида сақлаб қолиш уларга нисбатан адолатсизлик бўлур эди. Улар ҳар сафар интернет адресини тераётганларида лотин алифбосига ўтишлари керак бўлмоқда," дейди Интернет корпорацияси раиси. Айни дамда интернетнинг отаси ҳисобланган америкалик профессор Леонард Клайнрок Калифорнияда интернетнинг 40 йиллиги муносабати билан бўлиб ўтган маросимда интернетни қулоқсиз ўсмирга тенглаштирган. Унинг айтишича, у қирқ йил аввал бир компьютердан иккинчисига илк электроник мактубни йўллаганида, интернет бунчалик ривожланиб кетишини тасаввур хам қилмаган. Унга кўра, интернетнинг ёмон тарафи ҳам пайдо бўлган, яъни банк ҳисоблардан пул ўғирлаш, вируслар тарқатиш, қаллоблик авж олган. Бироқ деди у, интернетнинг яхши тарафи ҳам кўп, масалан, у барчага тенг овоз берувчи демократик саҳнадир. Сиз интернет масъулларининг бундан буёғига ўз имлонгиздан фойдаланишга рухсат бериш қарорига қандай қарайсиз? Бизга ўз фикру-мулоҳазаларингизни ёзиб юборишни унутманг. Ўз фикрларингизни bbcuzbek.com га йўлланг. Бизнинг электрон манзилимиз : uzbek@bbc.co.uk га мактуб жўнатишингиз ё-да саҳифанинг ўнг томонидаги махсус формадан фойдаланишингиз мумкин. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||