محمد حلیم یارقین یازوچی

	ظهیرالدین محمد بابرشاه افغانستان و منطقه ده اونلب تاریخی بنالرنی یادگار قالدیرگن

او، 888 هج. ق. ییلی، محرم الحرام آیی نینگ آلتینچی سیده اندیجانده توغیلدی و آته سی عمرشیخ میرزا وفاتیدن سونگ 12 یاشیده فرغانه تختیگه اولتیردی

کوپ اوتمه ی، بابر تقدیر تقاضاسی گه کوره افغانستانگه اوتدی و (910) هج.ق. ییلی کابلنی ایگللب، اوزینی "پادشاه" دیب، اعلان قیلدی. عینآ انه شو تاریخدن باشلب، یینگلیب آواره بولگن بابرگه بخت قویاش کولیب باقدی و کیتمه – کیت موفقیتلر و یوتوقلر اونگه نصیب بولدی

بابر نهایت (932) هج.ق. ییلی دهلی تختی نی ایگللش گه ایریشیب، "بابریلر" یا "هند کورگانیلر" و یا "هند تیموریلر" دیب اتلمیش بویوک امپراتورلیکنی اساس قویدی

ایریم غربی، ایرانی، هندی و حتی افغانی مؤرخلر و یازوچیلر بو امپراتورلیک نی "هند مغولیلر" دیب اته گنلری مطلقا ناتوغری دیر. بو اورینده "بابریلر" سلاله سی یا امپراتورلیگی دییش مقصد گه موافق دیر البته

"بابریلر" امپراتورلیگی قریب (300) ییل گه یقین هندوستان و بیر مدت افغانستان نینگ بیر قسمی گه حکمرانلیک قیلدیلر

اما بابر اوزی بیلیم، سیاست، تاریخ، شعر و ادب بیلیمدانی ایدی. او چیرایلی شعرلر یازیب، تورلی صنعتلرنی سیوردی. باغ یره تیش، چیرایلی بنالر قوریش نینگ اشدی مشتاقی ایدی

مدنیتلر بیرلشتروچیسی

	، بو مدنیت شرق و غرب نینگ کوپلب تدقیقاتچیلر و عالملری نینگ دقت و اعتبار مرکزیده تورگن

ظهیرالدین محمد بابرشاه و او قورگن بویوک امپراتورلیک اوچته اولکن یورت، یعنی ماورالنهر، خراسان همده هند مدنیتلری نینگ باغلب بیریکتیرگن مهم و ایلغر عاملی ایدی. بابر و بابریلر یره تگن مدنیت، جهان مدنیتی نینگ مهم، پارلاق و ییریک قسمی نی تشکیل ایته دی

بوکونگه کیلیب، بو مدنیت شرق و غرب نینگ کوپلب تدقیقاتچیلر و عالملری نینگ دقت و اعتبار مرکزیده تورگن

بابرنینگ "بابرنامه" اثری تاریخ نینگ اوشبو عجایب و نادر سیماسی نینگ یققال و حقیقی کوزگوسیدیر. "بابرنامه" و کوپلب علمی و تاریخی منبعلرنینگ گواهلیگیچه بابر افغانستاندن باشلب هندوستانگه چه بوتون حیاتی و حکمرانلیگی دوامیده قوریلیش، باغ و پارکلر برپا ایتیش، اریق و کاریزلر چیقاریش، همده صنعت تورلری نینگ رواجلنتریش ایشی بیلن دایم شغللنگن ایکن

چنانکه کابل و تگره گیده اوندن آرتیق باغ و سیلگاه قورگن. تاریخی منبع لر کابلده باغ سمن، باغ کلان، جهان ارا، شهر ارا، اورته باغ، چهارباغ، آهوخانه باغی، استالف باغی، یونغینچه باغی(شو باغده همایون میرزا توغیلگن)، صورتخانه و آهو خانه کبی کوپلب کورکم و مشهور باغلردن ایسله یدیلر

بو باغلرنینگ قوریلیشیده بابرنینگ شخصآ اوزی حصه قوشگنی نی منبعلر و اوشه دورده ایشلنگن میناتور اثرلری کورسته دیلر

شونینگدیک، ننگرهارده باغ صفا، باغ وفا و باغ نارنج زار کبی باغلر قورگنی هم تاریخی منبع لرهمده "بابرنامه" ده ذکر ایتیلگن

بو اورینده شونی هم ایسلش کیره ک که، بابر بو ایشده باغلر برپا ایتیش بیلن گینه چیکلنمه گن، بلکه او ماورالنهر و خراسانده گی باغ توزیش و باغدارچیلیک اصوللری قاله بیرسه، تورلی منطقه لرنینگ درختلر و اوسیملیک لرینی هم اوستیریش و رواج بیریشده اینتیلگن

چنانکه، "بابرنامه" و باشقه منبع لرگه کوره، او قاوون و تربوزنی کابل و هندوستانده هم اوستیریش گه حرکت قیلیب، اوسیش آقیمی نی کوزه تیب، سینب کورگن. یا که نیشکرنی کابل ده و اوزوم نی ایسه هندوستانده ایکدیریب، سینب کورگن و اولرنی رواجلنتیریش گه حرکت قیلگن

بابر حتی شهر ارا باغیده اوز قولی بیلن چنار درختلرینی ایککن و بوندن توزوک جهانگیری خبر بیره دی

	ظهیرالدین محمد بابر نینگ هندوستانده قورگن باغلریدن بیری

هندوستان ده گی قوریلیشلر

تاریخی منبع لرنینگ ایسله تیشیچه، بابر زمانیگه قدر هندوستانده پارک توزیش و خیابان چیقاریش بولمه گن. فقط بابر هندوستاننی آلگندن سونگ دهلی، آگره و باشقه شهرلریده پارک قوریب، خیابانلر چیقرگن و شو بیلن او ییرده رواج تاپگن

شونینگدیک، بابر بیرینچی بولیب او یورتده حمام قوردیرگن و شو بیلن حمام او ییرده معمول بولگن

کابلده بابر قورگن نرسه لردن بوستانسرا باغی، حاضرگی ارگده گی دلکشا قصری جاییده خانزاده بیگیم اوچون شو نامده گی بنا، شهر ارا و جهان ارا باغلریده مخصوص بنالر، کابل بالاحصاریده بنالر همده شیر دروازه تاغی نینگ شمالی ییته گیده تاشدن یونیلگن تخت و شمس حوض بولگن و اوییرده کته تاش گه اوزی نینگ نامی نی هم اویدیریب، یازدیرگن

مبنعلرگه کوره بو باصفا و خوش هوا ییرگه اینیقسه بهارده بابر اوزی کیلیب، دم آلر ایکن و هر ییل اینیقسه نوروز کونی کابل اولوسی هر بیر کیشی سیگه بیر پیاله مخصوص شربت و بیر اشرفی پول هم بیریلرکن

افسوسلر بولسین که علامه حبیبی و استاد خلیلی لرنینگ گزارش لریگه کوره مذکور تاریخی یادگارلیک لر زمانه ایلی بیلن حاضر ابن سینا شفاخانه سینینگ آرقه سیگه قولب توشگن و اونگه بیش یوز ییللیک تاریخی بویم صفتیده کیشی و هیچ بیر تیگیشلی اداره اعتبار بیرمه ی قویگن

اگر اصل حالتی تیکلنمسه هم، هیچ بولمه گنده اولر ملی موزیم گه آلیب باریلسه هم بولردی

قندهار چهل زینه سی

	کابل شهریده گی بابر باغی، اونینگ افغانستان ده گی تاریخی آبده لریدن قالگن بویوک بیر یادگار سنله دی

بابر قوردیرگن ینه بیر مشهور یادگارلیک قندهارنینگ "چهل زینه" سی دیر. بو یادگارلیک، قندهار شهری نینگ جنوبی غربی چیگره سیده تاغ نینگ تومشوغیده واقع دیر. تاش یونووچیلر تامانیدن یخلیت تاشده بیر اوی اوییلگن

اونینگ دیوارلریگه ایسه اوشه زمان نینگ ایریم واقعه لری یازیلگن. قوییدن اوشبو اوی گچه قیرق ته زینه آرقه لی چیقیب باریله دی و شو باعث اوشبو بنا "چهل زینه" نامی بیلن شهرت قازانگن

کابلده گی اوشبو دورگه منسوب یادگارلیک لردن ینه بیری "بابر باغی" دیر. بابرنینگ وصیتی گه کوره، او شو ییرده دفن ایتیلگن. بابردن تشقری بابرنینگ اوغلی هیندال میرزا، قیزلریدن بیری و بیر نیچه نبیره سی هم شو ییرده دفن ایتیلگن

بابر باغی اصلیده بابر زمانیده قوریلمه گن. بلکه اونینگ اولاده سی تامانیدن قوریلیب، اکبر، جهانگیر و شاه جهان لرنینگ هر بیری اونی آبادلیگی و کورکم لیگی اوچون سعی قیلگنلر

سونگی ییللرده "بابر باغی" کابللیکلرنینگ یگانه سیلگاه و تفریحگاهی ایدی. بیراق مشئوم اوروشلر طفیلی باغ ویرانه گه ایلنیب، حتی مقبره لر هم جدی آسیب کورگن ایدی

خوشبختانه آخرگی 2-3 ییل دوامیده یونسکو نظری آستیده، "آقاخان" فوندی بو باغنی همده اونده گی بنالر، حوضلرنی قیته تیکلب تیارله دیلر

بوکون بابر و بابریلر یره تگن یادگارلیکلر هندوستان و پاکستان اولکه لریده یخشی سقله نیب، کته مادی و معنوی بایلیک همده مهم توریستیک درامد منبعی سنه له دی. بیراق، افسوس که افغانستانده بونده ی یادگارلیکلر دییرلی سقله نیب قالمه گن

تاریخی آبده لر  بوکون بابر و بابریلر یره تگن یادگارلیکلر هندوستان و پاکستان اولکه لریده یخشی سقله نیب، کته مادی و معنوی بایلیک همده مهم توریستیک درامد منبعی سنه له دی. بیراق، افسوس که افغانستانده بونده ی یادگارلیکلر دییرلی سقله نیب قالمه گن   یازوچی

جاری فبروری آیی نینگ 14.نچیسیده افغانستان پایتختی کابل ده گی بابر باغیده اونلب شاعر، یازوچی و دولت اربابلری یغیلیب، ظهیرالدین محمد بابرنینگ توغیلگن کونینی نشانله دیلر

مراسم قتنه شووچیلری ظهیرالدین محمد بابرنینگ اثرلری و اوندن قالگن تاریخی بنالر توغریسیده سوز یوریتیب، اوندن قالگن یادگارلیکلرنی سقلب قالیش اوچون دولت نینگ جدی اعتبار قره تیشگه چقیردی

ظهیرالدین محمد بابر نینگ توغیلگن کونینی نشانلش مراسمیدن آلینگن ایریم تصویرلر:

1234567