Давлат Қудрат Би-би-си, Москва

	"Вихино" савдогарларининг аксари россиялик эмас

Россиянинг хорижлик муҳожирларни иш билан таъминлашга доир янги қоидалари 2007 йил 15 январидан кучга кирди. Янги қонун хорижликларни рўйхатга олишни осонлаштириши билан бирга бозорларда чет элликларнинг 40 фоиздан ошмаслигини талаб қилиши саволларни ўртага чиқарган.

Москва жануби-шарқидаги "Вихино" бозори харидорлар билан гавжум. Сотувчилар, асосан, Қофқоз республикалари ва Марказий Осиёдан келган фуқаролар. Бозорда савдо билан банд бўлганлар энди ўзлари учун энг асосий масала - янги қонунлар бўйича ишлаш рухсатномасини қўлга киритиш эканлигини айтишади.

- Ўн йилдирки, шу ерда уруғ, писта-бодом билан савдо қиламан,- дейди тожикистонлик Абдуқодир. - Бирор рус кишиси бу ерда туриб савдо қилмайди. Вақти ҳам йўқ, хоҳиши ҳам. Биз эса шунча узоқ жойдан ташиб олиб келамиз, сотамиз. Янги қонун бизга ўхшаган хорижийлар бизнесига ўта салбий таъсир қилади.

Янги тартиб чет элликларни милицияга пора беришдан қутқаради, дейди Озарбайжондан келган Муслим.

"Агар Россия амалдорларининг ўзлари янги қонунларга амал қилишса, бизнинг аҳволимиз анча енгиллашади. Биздан ҳар қадамда милиция ва бошқалар ундираётган пора пулларни уларга эмас, давлатга солиқ тўлашга ва расмий ҳужжатлар олишга сарфлаган бўлур эдик. Ҳозир топаётган пулларимизнинг бир қисми, барибир порага сарфланаяпти", дейди Муслим.

	Бу расталарни ким эгаллар экан?

Бозорда мева-чева билан савдо қилаётган ўзбекистонлик Саодат опа кечаю-кундуз Россия милиционерлари қўлига тушмаслик ва депортация қўрқуви билан яшаётганини айтади. Унинг фикрича, ўзбекистонликлар ҳозир Россия шаҳарларида сарсон-саргардонликни бошдан кечиришмоқда.

"Аҳвол оғир бўлиб бораяпти. Қийинчилик бўлади, ким қаерга боришини билмайди. Бизнинг раҳбарларимиз бизни ўйлаб бирор иш қилар-да", умид қилади Саодат опа.

Айни вақтда Озарбайжон, Тожикикистон ва Қирғизистон ҳукуматлари Россияда меҳнат қилаётган ўз фуқароларининг ҳақ-ҳуқуқларини ҳимоя этиш йўлида Россия расмийлари билан мулоқотларни бошлаб юборишган. Озарбайжон томони Россиянинг йирик шаҳарларида муҳожирларга ёрдам кўрсатиш штабларини ташкил этган.

Ўзбекистонлик Муҳаммаджон Исломовнинг фикрича, Ўзбекистон раҳбарияти Россия шаҳарларида ишлаётган ўзбекистонлик муҳожирларга эътибор беришни унутмоқда.

"Йигитларимиз келаяпти ишга. Улар уйига бир йилда энг кўпи 600 ёки 700 доллар пул жўнатган бўлса керак. Ўзлари эса макарон ва картошка еб кунини кўриб юрипти. Эгнига қарасангиз, ҳалигача Ўзбекистондан кийиб келган эски курткаси, оёғида йиртиқ этиги билан юришипти. Каримовни Ўзбекистондан келадиган одамларнинг тақдири қизиқтирмайди", дейди Муҳаммаджон.

	Марказий осиёликлардан бўшаган Россия бозорлари умуман ҳувиллаб қолиш эҳтимоли ҳам йўқ эмас

Россия Федерал муҳожирлик хизмати бошлиғи Константин Ромадоновскийнинг айтишича, янги қонунлар меҳнат муҳожирлари ҳаётини осонлаштиради. Гуржистон ва Туркманистондан ташқари, визасиз Россияга келаётган МДҲ мамлакатлари фуқаролари расман қайддан ўтиш ҳужжатини уч кунлик муддатда ҳатто почта орқали олишлари мумкин. Асосий ҳужжат - бир йилга мўлжалланган ишлаш учун рухсатноманинг 10 кун мобайнида расмийлаштирилиши маълум қилинган.

Янги тартиб бўйича чет элликларнинг Россияга келиб ишлашлари учун чеклов жорий этилган. 2007 йилда визасиз Россияга келадиган МДҲ фуқаролари сони 6 миллион кишидан ошмаслиги лозим. Кузатувчилар фикрича, ушбу рақам ҳозир Россияда пул топаётган чет элликларнинг ярмидир.

Муҳожирликка оид янги қонун-қоидаларга россияликларнинг ўзлари ҳам турлича муносабатдалар. Миллатчи кайфиятдаги фуқаролар ҳокимият кўраётган чора-тадбирларни қўллаб-қувватлашади. Айрим оддий фуқаролар эса бозорларда чет эллик савдогарлар фаолиятини чеклаш нарх-навонинг ошишига олиб келиши мумкинлигини айтишади.

Amon

Afsuski bu qonun bilan tanishib chiqqanim yo'q, lekin har holda o'z fikrimni bildirishni lozim topdim. Haqiqatdan ham O'zbekistonlik oddiy aholining asosiy qismi Rossiyaga borib ishlab kun ko'rishyapti. Lekin hukumatimiz rahbarlari aholining taqdiri bilan boshini og'ritmaydi, o'ylagisi ham yo'q. Ular har doim o'z manfaati va boyligini ortirish yo'lida jon kuydiradi. Oddiy aholining taqdiri sariq chaqachalik ham etiborga olinmaydi.

Kuni kecha hurmatli prezidentimizning muddatlari tugadi, lekin issiq joyni bo'shatgilari yo'q. Gapiraman desa gap ko'p, lekin Rossiya hukumatining bu qonuni menimcha xalqga unchalik ham nafi tegmaydi. Chunki u erda 1 yilda butun xorijlik aholi soni 6 miliondan oshmasligi aytilgan. Shundan ma'lumki, bu oddiy mehnatkashga yana ham ortiqcha tashvish uyg'otadi.