İRAN'IN DEVRİMLER YÜZYILI - Program tanıtımını izlemek için tıklayın

İran, şüphesiz Orta Doğu'nun en etkili ülkelerinden birisi.

Tarih boyunca bölgenin çehresini belirlemede rol oynayan bu ülke, son yüzyılda büyük bir devinim içindeydi.

20. yüzyılın eşiğinde, Pers krallığında ıslahat ve meşrutiyet çağrıları tartışılırken, yüzyılın sonunda İran dünyanın ilk 'İslam Cumhuriyeti'ni kurmuştu.

Bu dizide bu kritik dönemi ele alıyor, 1906'da Meşrutiyet'in ilanını hazırlayan olaylardan yola çıkıyor, 1979 İslam Devrimi ve sonrasına uzanıyoruz.

Ülkenin kritik kavşaklarda neden belli yönlere saptığını, devrim taleplerinin ya da devrim girişimlerinin reddinin neden kaynaklandığını anlamaya çalışıyoruz.

İran'ın Devrimler Yüzyılı süresince devamlı yinelenen bir diğer tema, batılı güçlerin ülkeye müdahalesi.

Rusya ve İngiltere, 20. yüzyılın ilk yarısında İran siyasetini etkileyen başlıca güçler olurken, ABD bölgedeki etkisini gitgide daha fazla hissettiriyor.

Batılı ülkelerin müdahaleleri İranlıların belleğinde hep olumsuz izler bırakıyor, bir sonraki patlamanın fitilini ateşliyor.

Bu yolculukta biz dünyanın dört bir yanından olayları bizzat yaşamış olan veya alanında otorite sayılan uzmanlar rehberlik edecek.

İran’ın son Veliaht Prensi Muhammed Rıza Pehlevi, eski Başbakan Muhammed Musaddık’ın torunu ve günümüzün muhalif siyasetçisi Metin Defteri, Ayetullah Humeyni’nin danışmanı ve İran İslam Devrimi sonrası dönemin ilk Dışişleri Bakanı İbrahim Yezdi, ABD eski Dışişleri Bakanı Madeleine Albright bunlardan birkaçı.

Amerika Birleşik Devletleri, İngiltere ve İran’dan, Fred Halliday, Nikki Keddie, Janet Afari ve Sadık Zibakalam gibi saygın tarihçi ve siyaset uzmanları, geri planda olup bitenlere ışık tutacaklar.

Ayrıca bu yüz yıl içinde çeşitli gerekçelerle sokaklarda gösteri yapan İranlılara, İran Şah’ına, Ayetullah Humeyni’ye ve tüm bu sürece tanıklık eden gazetecilerin arşiv kayıtlarına kulak verip onların neler düşündüğünü, yaşananları tüm dünyaya nasıl ifade ettiklerini kendilerinden dinleyeceğiz.

BBC için Neil McCarthy ve John Tusa'nın hazırladığı diziyi, Sevi Sarıışık Türkçe'ye uyarladı.