Haziran ayında yapılacak Avrupa Parlamentosu seçimleri, Avrupa Birliği'nin genişleyerek üye sayısını 25'e çıkartmasının ardından yapılacak ilk seçim olacak.

Yaklaşık 349 milyon kişi, parlamentonun sayıları 732'ye yükselen üyeleri için oy kullanma hakkına sahip.

Bu da Avrupa Parlamentosu seçimlerini, dünyanın en büyük demokratik seçimi haline getiriyor.

Ancak hâlâ Avrupa Parlamentosu seçimleri ve parlamentonun işlevi konusunda tam olarak anlaşılmayan konular var.

AB üyesi ülkelerin vatandaşları seçimlerde niçin oy kullanmalı? Avrupa Parlamentosu onların hayatını nasıl etkiliyor?

Avrupa Parlamentosu, farkına varılsın ya da varılmasın, AB vatandaşlarının hayatları üzerinde büyük etkiye sahip.

Çünkü Avrupa Birliği yasaları tüm üye devletlerde uygulanıyor ve ulusal parlamentoların kabul ettiği yasalar da, Avrupa Birliği müktesebatına uygun olarak hazırlanıyor. Başka bir deyişle önce AB bazı alanlarda belli yasaları kabul ediyor. Daha sonra bu yasalar belli bir süre içinde, üye devletlerin iç hukuku haline geliyor.

Avrupa Parlamentosu önerilen AB yasalarının çoğunu reddetme ya da bunların üzerinde değişiklik yapma yetkisine sahip. Zaten bu nedenle de sık sık Avrupa Parlamentosu üyelerinin, gerçekte AB üyelerinin ulusal parlamentolarındaki milletvekilerinden daha fazla yetkiye sahip oldukları belirtiliyor.

Ülkelerinin AB'den ayrılması gerektiğini düşünen üye devlet vatandaşları bile, Avrupa Parlamentosu seçimlerinde, kendi görüşlerini temsil eden bir partiye oy verebilir.

Bazı Avrupa Birliği yasalarından örnek verebilir misiniz?

Aşağıda 1999 yılından bu yana Avrupa Parlamentosu'nun kabul ettiği ya da hükümlerini değiştirdiği bazı yasalardan örnekler var.

Çalışma saatleriyle ilgili düzenleme: Bu düzenleme AB ülkelerinde çalışma saatlerine bazı sınırlamalar getiriyor. Ayrıca çalışanların tatil dönemleri, yıllık izinleri ve gece saatlerinde yaptıkları çalışmalarla ilgili hükümler içeriyor. Ağustos ayından itibaren bu düzenleme, pratisyen hekimlere de uygulanacak.

Kozmetik ürünlerle ilgili düzenleme: Bu düzenleme kozmetik sanayinin ürünlerini hayvanlar üzerinde deneyebilmelerine ilişikin hükümleri içeriyor. Ayrıca 2009 yılından itibaren bu ürünlerin hayvanlar üzerinde test edilmesini yasaklıyor.

Genetik yapısı güçlendirilmiş gıdalarla ilgili düzenleme: Bu düzenleme yiyeceklerin genetik olarak hangi oranda güçlendirilmelerine izin verildiğini belirliyor. Ayrıca bu ürünlerin üzerinde, tüketiciyi uyarıcı etiketler bulunmasını zorunlu kılıyor.

Avrupa Parlamentosu seçimleri AB'nin gündemini değiştirebilir mi?

Çok fazla değiştiremez. Zira AB yasalarını öneren Avrupa Parlamentosu değil, Avrupa Komisyonu. Ancak bu aşamada Komisyon, sık sık ulusal parlamentolardan, bazen de Avrupa Parlamentosu'ndan görüş alıyor. Parlamento ise hemen hemen önerilen tüm yasaları reddetme ya da düzenleme yetkisine sahip.

Bu noktada Avrupa Parlamentosu seçimlerinin, asla ulusal bir seçime benzemediğini belirtmek gerek. Çünkü bu seçimlerle bir hükümet değiştirilmiyor. Fakat Avrupa Parlamentosu seçimlerinin sonucu, Avrupa Komisyonu'nun yıl sonuna doğru göreve başlayacak yeni başkanının kim olacağını etkileyebilir.

Avrupa Parlamentosun seçimleri ne zaman yapılacak?

Seçimler 10 ve 13 Haziran tarihleri arasında yapılacak. Hollanda ve İngiltere'de 10 Haziran, İrlanda 11 Haziran'da, Letonya ve Malta'da 12 Haziran, Çek Cumhuriyeti hariç diğer ülkelerde de 13 Haziran'da sandık başına gidilecek. Seçimler Çek Cumhuriyeti'nde 11 ve 12 Haziran, İtalya'da da 12 ve 13 Haziran tarihlerinde yapılacak. 13 Haziran pazar günü son seçim sandığının kapatılmasına dek hiçbir sonuç açıklanmayacak.

Avrupa Parlamentosu seçimlerinde nasıl bir seçim sistemi uygulanacak?

Değişik AB üyelerinde uygulanacak seçim sistemleri birbirinden farklı. Ancak AB üyesi 25 ülkede de seçim sisteminin temelde nisbi temsile dayandığını ve bu sistemin farklı türlerinin uygulandığını belirtmek gerek. AB üyelerinin çoğunda tüm ülke bir seçim bölgesi olarak kabul edilecek. Bazı AB ülkelerinde ise, yüzde 5 seçim barajı uygulanacak.

AB ülkeleri Avrupa Parlamentosu'na kaçar milletvekili gönderecek?

Bu sayı ülkelerin büyüklüğüne göre değişiyor. Avrupa Birliği'nin en büyük üyesi olan Almanya'dan Avrupa Parlamentosu'na 99 kişi gönderecek. Birliğin en küçük ülkesi olan Malta'nın parlamentodaki üye sayısı ise beş. Ancak küçük ülkeler, nüfus oranları göz önünde bulunduruluduğunda, parlamentoya daha fazla temsilci gönderiyor. Örneğin Lüksemburg'da 76 bin kişiye bir parlamenter düşüyor. İngiltere'deyse bu rakam 760 bin.

Avrupa Parlamentosu üyeleri ülkelerindeki partileri mi yoksa parlamentodaki siyasi grupları mı temsil ediyor?

Avrupalı parlamenterler hem ülkelerindeki bir siyasi partiyi (Örneğin Almanya'da Hristiyan Demokrat Parti ya da Fransa'da Sosyalist Parti gibi) hem de Avrupa Parlamentosu'ndaki bir siyasi grubu (Örneğin Avrupa Halk Partisi ve Avrupalı Demokratlar Grubu ya da Avrupa Sosyalistleri Partisi Grubu gibi)

Bazı parlamenterler ise sadece ulusal bir partiye mensup, İngiltere'deki Muhafazakarlar gibi. Ancak bu durumda bile hemen hemen hepsi Avrupa Parlamentosu'ndaki siyasi gruplardan birine üyeler. Bu siyasi gruplar, tek bir blok halinde haraket edebiliyor. Gruplar içinde de disiplini sağlamakla görevli kişiler var.

Ancak genelde Avrupalı bir parlamenterin bir sonraki seçimde de aday olup olmayacağına, mensup olduğu ulusal parti karar veriyor.