Faik Uyanık BBC Türkçe

Burdur'un Ağlasun ilçesinde devam eden arkeolojik kazıda, Roma imparatorlarından Marcus Aurelius'un dev bir mermer heykeli bulundu.

Sagalassos antik kentindeki kazılarda dev heykelin baş kısmı dâhil olmak üzere bazı parçalarına ulaşıldı.

Milattan sonra 161 ile 180 yılları arasında Roma'yı yöneten Aurelius, birbiri ardına Roma tahtına oturan "Beş İyi İmparator"dan sonuncusu sayılıyor. Marcus Aurelius'un son günleri, Oscar ödüllü Gladyatör adlı filme de konu olmuştu.

Sagalasos antik kentindeki kazı çalışmalarını yöneten, Belçika'daki Katolik Leuven Üniversitesinden arkeoloji Profesörü Marc Waelkens'e ilk olarak heykeli buldukları anda neler hissettiğini sorduk...

Waelkens: Ben bunu bütün bir ekibin Sagalasos'ta gösterdiği çabaların bir karşılığı olarak görüyorum... Biz başladığımız zaman şehirle ilgili hiçbirşey bilinmiyordu. Sadece Büyük İskender tarafından fethedildiğinde, ona direnebilen tek yerleşim olduğu biliniyordu. Bir de MÖ 188 yılında da Roma Konseyine meydan okumuşlardı. Ama hepsi bu kadardı. Şimdi 20 yıllık disiplinler arası bir çalışmanın ardından bu bölge hakkındaki herşeyi biliyoruz. 1200 kilometrekarelik bir alan burası. İklim ve bitki örtüsü değişikliğini, toprak kullanımını, değişik tarihsel dönemlerdeki yerleşim ve toprak paylaşımını, bu şehirdeki aileleri, hangi binaların hangi aileler tarafından yaptırıldığını biliyoruz artık. Bu yıl da işte bu heykelin ortaya çıkmasıyla çok iyi bir sezon geçiriyoruz. Bütün ekip adına harika bir şey bu. Çok heyecan verici bir andı heykeli bulduğumuz an... Hepimiz bir anda bağırmaya başlamıştık...

BBC Türkçe: Elbette bu heykel bir ilk değil. Daha öncesinde peki, buna benzer önemli bulgularınızdan hangilerini sayabilirsiniz?

Waelkens: Çok fazla oldu aslında... Bu heykel "Beş İyi İmparator" olarak anılan ve Adrianus'tan Marcus Aurelius'a kadar olan imparatorları yansıtan bir serinin parçası... Roma Hamamının inşasına denk gelen yıllarda yapılmış... Yani Marcus Aurelius heykeli tek değil... Mesela iki hafta önce de İmparatoriçe Faustina'nın baş heykelini bulduk... Geçen yıl da İmparator Adrianus'un gençliğine dair bir eser bulmuştuk. Şu anda British Museum'da sergilenen "Adrianus: İmparatorluk ve Çatışma" adlı serginin en önemli parçalarından biri bu... Ama galiba en heyecanlı olanı, Yukarı Agora'daki anıtsal çeşmedeki kazılarımız sırasında ilk bulduğumuz ve Marcus Aurelius'un tahtta olduğu dönemde yapılan heykellerdi. Paramparça bir haldelerdi... Bunlar Tanrı Dionisos'un iki büyük heykeli idi. Heykellerin başı yine gövdesinden ayrılmış haldeydi... Bunları bulduğumuz zamanlar hayatımın en duygusal anlarıydı...

BBC Türkçe: Sagalasos antik kentini önemli kılan nedir size göre? Sonuçta tarih kitaplarında çok fazla bahsedilen bir kent değil burası...

Waelkens: Burası aslında küçük ölçekli bir taşra kenti konumunda... Buna benzer yüzlerce şehir olması gerekiyor imparatorluk içinde... Ama Sagalasos'un istisnai bir yeri var. Mesela rakımı 1700 metre civarında... Ve hiç yağmalanmamış... Anıtların çoğu da neredeyse tamamen yerlerinde duruyor. Roma imparatorluğu içinde yer alan Pisidya adlı bölge içindeki en önemli ve en zengin şehir burası... Güney sahilindeki Pamfilya'da yer alan Perge limanına giden ve İmparator Augustus tarafından yapılan yolun üzerinde yer alıyor... Aristokrasisi, ve yatırımcıları ile farklı bir şehir. Bu da el sanatlarında yüksek kaliteyi beraberinde getirmiş. İhracata dayalı üretim yapılmış burada. Çok da zengin olmuşlar tabii... İmparator Adrianus da burayı resmen Pisidya bölgesinin birinci kenti ilan etmiş. Burada bütün binaların çok büyük olmasının nedeni de bu...

BBC Türkçe: Sagalasos arkeoloji projesi bundan sonra nasıl devam edecek, geleceğe dair öngörünüz nedir, ne kadar sürecek projenin sonuçlanması?

Waelkens: Bu projenin sona erdiğini hiç görmemeyi diliyorum! Ben 5 ila 7 yıl içinde emekli olduğumda projeyi bir başkası devralacaktır... 80'i işçi geri kalanları bilim adamlarından oluşan yaklaşık 200 kişilik bir ekip olmamıza rağmen buradaki iş 100 sene bile sürebilir ve bence buna da değer... Daha yapılacak çok iş var...