Bilimin doping kullanımıyla mücadelesi sürüyor

BBC, EPO adı verilen kan dolaşımını artırıcı dopingin yapılan testlerde saptanamadığı yönünde bulgulara ulaştı.

Bazı örnekler üzerinde yapılan tahlillerin ise "kuşkulu" diye nitelenip geçmesi, doping kullanımının gereği gibi cezalandırılmayacağı yönünde kuşkulara yol açtı.

Bir doping uzmanı BBC'ye, olimpiyatlarda çok sayıda finalistin EPO etkili ilaçlar kullanabileceğini söyledi.

EPO'nun internet üzerinden 50 dolar gibi cüzi bir fiyata satılan ucuz benzerleri, uzmanlara göre yapılan testlerde çoğunlukla saptanamıyor.

Amerikan kısa mesafe koşucusu Marion Jones gibi bir çok atlet, daha önceki yarışmalarda verdikleri birinci örnekte doping bulunmasına rağmen, ikinci testlerinde temiz çıkarak aklandılar.

Artan itirazlar karşısında 2004 yılında Dünya Dopingle Mücadele Örgütü EPO'nun saptanmasındaki ölçütleri iyice daralttı. Bu da testlerde çıkan pozitif sonuçların, dolayısıyla da atletlerin testlere itirazlarının azalmasına yol açtı.

Fakat uzmanlar, maddenin kullanımının aslında arttığını ama kullanımdaki ustalık ve yeni kriterler sayesinde testlerin "pozitif" çıkmadığını, kullanımın kanıtlanamadığını söylüyorlar.

Nitekim EPO kullanımında 2003 ile 2006 yılları arasında üçte ikilik bir azalma görülüyor.

Kuşkular

Dr. Rasmus Damsgaard Uluslararası Ski Federasyonu'nun dopingle mücadele programını yürütüyor.

Bu yılın başlarında WADA onaylı bir labaratuara kayakçılardan beş örnek göndermiş. Hepsi de "negatif" olarak geri gelmiş. Yani kullanıma rastlanmadığı bildirilmiş.

Oysa Dr. Damsgaard bu testlerin görüntülerini istettiğinde, ilk incelemede örneklerin katiyyen doğal görünmediğini saptadığını anlatıyor. Ve EPO kullanımının çok açık olmasına rağmen, WADA kriterleri nedeniyle pozitif sonuç çıkmadığını söylüyor.

Dr. Damsgaard bu görüşlerinde yalnız değil. Bu görüşleri paylaşan bir başka uzman da Profesör Bengt Saltin. Kendisi hem önde gelen bir dopingle mücadele uzmanı hem de olimpiyat komitesi bilim ödülünün eski sahiplerinden..

WADA kriterlerinin doping kullanımını saptamayı güçleştirdiği görüşüne Profesör Saltin de katılıyor.

BBC WADA'nın bilim yönetmeni Dr. Olivier Robin ile de bu kaygıları konuştu.

Dr. Robin "Testlerin yüzde yüz doping kullanımını ortaya çıkardığını söylemem çok iddialı olur. Ama sizi temin ederim ki EPO aldıysanız ve idrarınızda görünüyorsa, mutlaka tespit ederiz" diyor.

Ancak BBC'nin görüştüğü bir çok uzman WADA onaylı labaratuarların yaptığı EPO testlerine çok kuşkulu yaklaşıyor.

Danimarkalı bir grup araştırmacı labaratuarların EPO kullanımını ne ölçüde belirleyebildiğini denemek üzere sekiz gönüllü öğrenciyle bir deney yürütmüş.

Bu öğrencilere haftalarca EPO verilmiş ve bazılarının sportif performansı yüzde elliye varan düzeylerde artmış. Buna karşılık öğrencilere ait 100'ü aşkın idrar örneği WADA onaylı iki labaratuara gönderildiğinde sonuçlar birbirinden hayli farklı çıkmış. Hatta labaratuarlardan bir tanesi, tüm örnekleri temiz ilan etmiş!

Daha kapsamlı kriterler

Eski Doğu Almanya'da sporcular tarafından sistematik doping kullanıldığını ortaya çıkaran uzmanlardan biri olan Profesör Werner Franke şu anda spor dünyasının yaygınlaşan bir sorunla karşı karşıya olduğunu düşünüyor.

Profesör Franke, EPO etkili doping ilaçlarının internet üzerinden dünyanın her yerine ısmarlanabileceğine ve bunlar için tek bir test de bulunmadığına dikkat çekiyor.

Bu konuda araştırma yürüten bazı uzmanlar dünyanın çeşitli yerlerinde şu anda 80 kadar farklı çeşit EPO benzeri ilaç üretildiğini söylüyorlar.

Uzmanlar bu nedenle WADA'nın artık EPO kullanımını saptayan testler için belirlediği ölçütlerin kapsamını genişletmesi , gerekiyorsa idrarın dışında kan testi de yapılması gerektiğine dikkat çekiyorlar.

WADA'nın bir gün bu talepleri kabul etmesi mümkün. Ama Pekin'de yapılacak olimpiyatlara yalnızca iki hafta var ve doping konusundaki kaygıları giderici adımlar için epey geç.