http://www.bbcturkish.com

Ülke rehberi: Kıbrıs

Mitolojide aşk tanrıçası Afrodit'in doğum yeri olarak bilinen Kıbrıs'ın yakın tarihine ise, adanın Rum ve Türk sakinleri arasındaki gerginlik damga vuruyor.

GENEL BİLGİLER

Kıbrıs'ta 16 Ağustos 1960 tarihinde, her iki toplumun da temsil edildiği Kıbrıs Cumhuriyeti kuruldu.

1974'te Atina tarafından desteklenen bir askeri darbeye karşılık Türkiye'nin, adanın kuzeyine asker çıkarmasından bu yana, Kıbrıs fiilen bölünmüş durumda.

Türkiye'nin adada halen 30 binin üzerinde askeri bulunuyor. Adanın kuzeydeki üçte birlik bölümünde Türkler, geri kalan üçte ikisinde ise Rumlar yaşıyor.

Lefkoşa'yı bölerek Güzelyurt'tan, Magosa'ya uzanan ve bu iki kesimi ayıran Yeşil Hat'ta 40 yıldan bu yana, 1200'ün üzerinde Birleşmiş Milletler barış gücü askeri görev yapıyor.

BM denetimindeki topraklar adanın yaklaşık yüzde 5'ini oluşturuyor. Adada ayrıca 1960'tan bu yana egemen statüde iki İngiliz üssü bulunuyor.

1983'te adanın kuzeyinde ilan edilen Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ni ise sadece Türkiye tanıyor.

Adada çözüm sağlamak amacıyla 1968'ten bu yana toplumlararası görüşmeler yapılıyor.

Görüşme süreci

Avrupa Birliği'nin genişleme süreci ve Kıbrıs'ın adaylar arasında yer alması ardından adadaki çözüm arayışları da hızlandı.

Birleşmiş Milletler arabuluculuğuyla 1999'daki dolaylı görüşme turları ile başlayan müzakereler, 2002 yılı boyunca sürdü ve Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Kofi Annan 11 Kasım 2002'de masaya bir çözüm planı getirdi.

Bundan kısa süre sonra da Avrupa Birliği Kıbrıs'ı üyeliğe davet etti.

Uluslararası toplumdan gelen yoğun baskılara rağmen, Türk ve Rum toplumlarının liderleri Birleşmiş Milletler'in önce 28 Şubat'a kadar tanıdığı, ardından 10 Mart'a kadar uzattığı süre içinde, Annan planı üzerinde uzlaşamayınca, adanın Avrupa Birliği'ne birleşik halde katılması umutları azaldı.

Türk toplumu lideri Rauf Denktaş, yönetimde yetkilerin paylaşımı, toprak paylaşımı, mülkiyet düzenlemeleri ve garantörlük hakları konusunda çok fazla taviz istendiğini belirterek planın kabul edilemez olduğunu ilan etti.

Rum tarafının itirazları ise devlet mekanizmasının işleyebilir olmadığı görüşü ile Türkiye'den gelen göçmenlerin durumu ve Rum göçmenlerin dönüş takvimi konusundaki maddelere dayanıyor.

Otuz yıl sonra açılan sınır

Bununla birlikte, 2003 Nisan'ında Kıbrıslı Rumların AB katılım anlaşmasını imzalamasının hemen ardından, Kıbrıs Türk tarafı yeni bir açılım gerçekleştirdi.

30 yıldan bu yana ilk kez Yeşil Hat'tan geçişlere getirilen kısıtlamalar gevşetildi.

Bu kararın alındığı 23 Nisan'dan sonraki kaç gün içinde, her iki taraftan yüzbinlerce kişi bu yeni imkandan faydalanarak karşı tarafa geçti.

Bunu takiben, Kıbrıslı Rum yetkililer adanın güneyinde Kıbrıslı Türklerin ticaret yapmasına getirilen yasağın kalkmasını da içeren ve taraflar arasındaki yakınlaşmaya katkıda bulunmayı hedefleyen bir teşvik paketi açıkladılar.

Adadaki çözüm çabaları da son dönemde yeniden hızlandı. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Kofi Annan, aldığı olumlu sinyaller ardından tarafları 10 Şubat 2004'te müzakerelere davet etti.

Bu davet doğrultusunda iki tarafın liderleri 19 Şubat'ta yeniden masaya oturdular.

Ne ikili görüşmeler, ne de Türkiye ve Yunanistan'ın katılımıyla yapılan dörtlü görüşme turları uzlaşma getirdi.

Daha önce öngörüldüğü gibi anlaşma metnindeki boşlukları Kofi Annan bizzat doldurdu ve planını adanın her iki kesiminde halkoyuna sundu.

Referandum oylaması

24 Nisan'da düzenlenen referandumda adanın kuzeyindeki Türkler yüzde 65 gibi bir oranda çözüme destek verirken, Rumlar açık farkla reddetti.

Bu çözümsüzlük ortamında 1 Mayıs 2004'te Ada'nın sadece güneyi Kıbrıs adına Avrupa Birliği'ne katıldı.

Bu nedenle AB muktesebatı adanın kuzeyinde geçerli olamadı.

Avrupa Birliği'nin çözüme açık destek vermesine rağmen birlik dışında kalan Türk tarafının mağduriyetini önlemek için gündeme getirdiği ekonomik tecride son verme önerileri ise hayata geçirilemedi.

Referandum süreci için tıklayın

LİDERLER

Kıbrıs Devlet Başkanı: Dimitris Hristofyas

Dimitris Hristofyas, 2008 yılı Şubat ayında yapılan devlet başkanlığı seçimine, Komünist AKEL Partisi'nin adayı olarak katıldı.

Seçimlerin ikinci turunda oyların yaklaşık yüzde 54'ünü alan Hristofyas devlet başkanı seçildi.

Babası gibi kendisi de Kuzey Kıbrıs'taki Girne'nin bir köyünden olan Hristofyas, adanın 34 yıllık bölünmüşlüğüne son vermek istiyor.

Sovyetler Birliği'nde öğrenim gören Hristofyas çok iyi Rusça konuşan bir siyasetçi.

Hristofyas 14 yaşında katıldığı AKEL Partisi'nin, 1988'de lideri oldu.

2001 ve 2006 yıllarında da iki kez Meclis Başkanı seçilmişti.

Kıbrıs Türk toplumu lideri: Mehmet Ali Talat

Merkez sol görüşlü Cumhuriyetçi Türk Partisi lideri olan Mehmet Ali Talat, 2005 Nisan'ında düzenlenen seçimlerde açık farkla zafer kazandı.

Talat, bu göreve başlaması öncesinde 2003 yılında Başbakan olarak görev yapmaya başlamış ve adanın Annan Planı temelinde birleştirilmesi çabalarının başını çekmişti.

14 Aralık 2003'teki genel seçimde çözüm çabalarına destek vaadiyle iktidara gelen Mehmet Ali Talat hükümeti, bir kaç ay içinde azınlığa düştü.

Talat'ın Cumhuriyetçi Türk Partisi ile Serdar Denktaş liderliğindeki Demokrat Parti'nin oluşturduğu koalisyon, yeni ortak bulamayarak 20 Şubat'ta seçime gitme kararı aldı.

Bu seçim sonunda iki parti yeniden koalisyon oluşturarak yollarına devam ettiler. Mehmet Ali Talat'ın Rauf Denktaş ardından Kıbrıs Türk toplumunun lideri olması ile boşalan başbakanlığa ise bu tarihe kadar CTP Genel Sekreteri olan Ferdi Sabit Soyer seçildi.

1952 doğumlu olan Talat, Ankara Üniversitesi elektirk mühendisliği bölümünden mezun.

Talat'ın liderliği yaklaşık 30 yıl süreyle Rauf Denktaş'ı lideri olarak tanıyan Türk toplumu için de yeni bir dönemin başlangıcı olarak gösteriliyor.

Rauf Denktaş'ın portresi

MEDYA

Kıbrıs medyası da adadaki siyasi bölünmüşlüğü yansıtır nitelikte. Adanın kuzey ve güneyinde ayrı ayrı yayın yapan basın ve yayın kuruluşları var.

Kamuya ait yayın kuruluşları izleyici çekmek için özel televizyon ve radyolarla rekabet halinde.

Ayrıca Yunanistan ve Türkiye'de yayın yapan kuruluşlar da adada izlenebiliyor.

Basın

Filolefteros

Simerini

Cyprus Mail

Kıbrıs Gazetesi

Yeni Düzen Gazetesi

Halkın Sesi

Televizyonlar

Kıbrıs Yayın Kurumu - RIK (Güneyde)

Bayrak Radyo Televizyonu (Kuzeyde)

Haber Ajansları

Kıbrıs Haber Ajansı (Güneyde)

Türk Ajansı Kıbrıs - TAK