BBCTurkish.com | Özel Dosyalar | Ülke rehberi: Lübnan

Lübnan, Arap Birliği üyeleri arasında olmasına karşın, karmaşık dinsel ve siyasal yapısıyla birliğin diğer üyelerinden biraz farklı bir ülke.


	Lübnan, Refik Hariri'nin öldürülmesinden sonra yine zor bir döneme girmişti

İsrail'in kurulduğu 1948 yılından bu yana Orta Doğu sorunuyla ilgili tüm gelişmelerden etkilenen hatta bazen bu sorunların merkezinde olan bir ülke Lübnan.

Ülke 2006 yılı Temmuz ayında İsrail'in, iki askerinin kaçırılması sonrası, Lübnan'daki silahlı Şii Müslüman gruplardan Hizbullah'a karşı askeri bir operasyon başlamasıyla yine kanlı çatışmalara sahne oldu.

Bir aydan uzun süren çatışmalar ülkede bir kez daha yıkıma yol açtı, İsrail askerleri ise hala Hizbullah'ın elinde.

LÜBNAN’IN KÜNYESİ

Tam adı: Lübnan Cumhuriyeti

Nüfus: 4 milyon 100 bin (BM, 2007)

Yüzölçümü: 10.452 km2

Başkent: Beyrut

Başlıca diller: Arapça

Başlıca dinler: İslam, Hıristiyanlık

Ortalama ömür: Erkeklerde 70 yıl, Kadınlarda 74 yıl (BM)

Para birimi: 1 Lübnan Sterlini (ya da lirası): 100 kuruş

Başlıca ihraç ürünleri: Çeşitli gıda maddeleri ve tütün

Ortalama yıllık gelir: 6 bin 180 dolar(Dünya Bankası, 2006)

İnternet uzantısı: .lb

Uluslararası telefon kodu: +964

400 yıldan uzun süre Osmanlı İmparatorluğu'nun parçası olan Lübnan, Birinci Dünya Savaşı sonrası Fransa'nın manda yönetimi altına girdi. Lübnan, İkinci Dünya Savaşı sırasında 1943'te bağımsızlığını ilan etti.

Küçük ve dağlık bir ülke olan Lübnan'ın nüfusu çeşitli Hıristiyan gruplar, Sünni Müslümanlar, Şii Müslümanlar, Dürziler ve başka farklı gruplardan oluşuyordu.
Ülke bu özelliğiyle Orta Doğu'nun baskı altındaki azınlık grupları için hep zor zamanlarında yaşayabilecekleri bir sığınak işlevi gördü.

Çeşitli dönemlerde Lübnan'a kaçan çok sayıda Filistinli mültecinin ülkedeki yasal statüleri ise hep sınırlı oldu.

Lübnan'da nüfus çeşitliliğinin yönetimin üst kademelerine de yansıması, anayasal düzeyde güvence altına alındı. Lübnan Anayasası gereği ülkenin cumhurbaşkanı Maruni Hıristiyan, başbakanı Sünni Müslüman, meclis başkanı da Şii Müslüman olmak zorunda. Ancak bu düzenleme ülkeye her zaman barış getirmedi.

Lübnan 1975-1990 arasında çok kanlı bir iç savaşa sahne oldu. 150 bin kişinin öldüğü sanılan çatışmalar sırasında bölgesel güçler -özellikle de İsrail, Suriye ve Filistin Kurtuluş Örgütü- ülkeyi aralarındaki mücadeleler için bir savaş alanı olarak kullandı.

İç savaşın başlamasından kısa bir süre sonra Suriye birlikleri ülkeye girdi. İsrail de 1978 ve 1982'de Lübnan'ı iki kez işgal etti, Güney Lübnan'da oluşturduğu "güvenlik bölgesi"nden 2000 yılı Mayıs ayında geri çekildi.

Suriye'nin Lübnan'daki 29 yıllık askeri varlığı da 2005'te son buldu ancak Şam Yönetimi'nin Lübnan'da hala belli düzeyde bir siyasi etkisinin olduğu da bir gerçek.

LÜBNAN’DAKİ SİYASİ PARTİLER

14 Mart Hareketi: Gruba adını da veren tarihte, eski başbakanlardan Refik Hariri 2005'te bir suikast sonucu öldürülmüştü. Hareketin lideri Refik Hariri'nin oğlu Saad Hariri. Hareket mecliste az farkla çoğunluğa sahip. Batı yanlısı 14 Mart Hareketi, Suriye birliklerinin Lübnan'dan çekilmelerinde ısrarcı olmuştu.

Hizbullah: Şii bir İslami parti olan grubun askeri kanadı da çok güçlü. Hizbullah, 2006 yılı Temmuz ayında İsrail ordusuna direnmişti.

Emel: Suriye yanlısı Şii grup, Hizbullah'ın müttefiki konumunda. Lideri, meclis başkanı Nebih Berri

Özgür Yurtsever Hareket: Hizbullah'la da bağları olan hareketin üyeleri büyük oranda Hıristiyan. Haraketin lideri ise eski genelkurmay başkanı Mişel Aun

Lübnan'daki Suriye askerlerinin çekilmesine yol açan süreç ise eski başbakanlardan Refik Hariri'nin başkent Beyrut'ta bir suikast sonucu öldürülmesiyle başladı.

Lübnan'da muhalefeti, Suriye'nin suikastte parmağı olduğunu savundu. Şam Yönetimi iddiayı reddetti. Başkent Beyrut'da karşılıklı olarak Suriye yanlısı ve karşıtı dev gösteriler düzenlendi. Bu gelişmeler ise hem hükümetin sonunu getirdi hem de Suriye'nin Lübnan'daki askeri varlığı son buldu.

Birleşmiş Milletler Lübnan'da Filistinli milis güçleri ve Hizbullah'ın askeri kanadı dahil tüm grupların silahsızlanmaları çağrısında bulundu. Çağrı yapılan Şii Müslüman gruplardan Hizbullah ise Güney Lübnan'ın önemli bir bölümünü kontrol ediyor.

Suriye ve İran'ın da desteklediği Hizbullah'ın 2006 yılı Temmuz ayında bir baskın sonucu iki askerini rehin almasına İsrail kapsamlı bir askeri operasyonla yanıt verdi.

34 gün süren operasyon ve abluka sırasında çoğu sivil 1000 kadar Lübnanlı öldü, ülkenin altyapısı da büyük zarar gördü. Hizbullah Birleşmiş Milletler'in silahsızlanma çağrısını reddediyor. İsrail'le Hizbullah arasındaki ateşkesi, çok uluslu bir güç denetliyor. Bu amaçla, ülkedeki Birleşmiş Milletler barışgücü genişletildi.

Lübnan Parlamentosu altı ay süren siyasi krizin ardından 25 Mayıs 2008'de Mişel Süleyman'ı cumhurbaşkanı seçti. Eski cumhurbaşkanı Emil Lahud'un 2007 yılı Kasım ayında görevden ayrılmasının ardından meclisteki siyasi partiler bir türlü
ortak bir cumhurbaşkanı adayı üzerinde anlaşamamışlardı.

Mişel Süleyman ise Batı yanlısı hükümet ve Hizbullah liderliğindeki muhalefetin
cumhurbaşkanlığı için sonunda üzerinde uzlaştıkları isim oldu.

Lübnan'ın yeni cumhurbaşkanı göreve seçilmesinin ardından yaptığı konuşmada,
birlik çağrısında da bulundu ve belli bir mezhebin ya da grubun değil tüm ülkenin cumhurbaşkanı olacağını belirtti.

Mişel Süleyman, ülkesi ve Suriye arasında, "iki ülkenin yararına olacak diplomatik ilişkiler, her ülkenin sınırlarına ve egemenliğine karşılıklı saygı çerçevesinde kardeşçe ilişkiler" istediklerini söyledi. Suriye'nin halen Lübnan'la diplomatik ilişkisi bulunmuyor.

60 yaşındaki Mişel Süleyman 1970 yılında Askeri Akademi'yi bitirdi. Daha sonra Lübnan Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nde, Siyasi ve Yönetim Bilimleri Bölümü'nden de diploma aldı. Mişel Süleyman, 1998'de cumhurbaşkanı olan Emil Lahud'un yerine Genelkurmay Başkanı seçildi.

Maruni bir Hıristiyan olan Mişel Süleyman, İngilizce ve Fransızca biliyor. Lübnan Cumhurbaşkanı, evli ve 3 çocuk babası.

Fuat Sinyora, öldürülen eski başbakanlardan Refik Hariri'nin yakın müttefiki bir siyasetçi.

Sinyora, 2005 yılında yapılan genel seçimlerde Refik Hariri'nin oğlu Saad Hariri liderliğindeki 14 Mart Hareketi'nin mecliste çoğunluğu elde etmesi sonrası başbakan seçildi.

Lübnan'da siyasi partiler arasında varılan son anlaşma ise aynı zamanda ülkede yeni bir ulusal birlik hükümeti kurulmasını öngörüyor.

30 üyeli bu hükümette mecliste çoğunluğu olan Batı yanlısı grubun, 16 bakanı olacak, başbakan da bu gruptan seçilecek. Suriye'nin desteklediği muhalefete ise 11 bakanlık verilecek, bu grubun hükümet kararlarını veto gücü olacak. Üç bakanı ise cumhurbaşkanı seçecek.

14 Mart Hareketi, Fuat Sinyora'nın yeniden başbakanlığa aday gösterilmesini kararlaştırdı.

Lübnan, gelişmiş ve ülkedeki çoğulculuğu da yansıtan, canlı ve zengin bir medyaya sahip. Lübnan aynı zamanda özel radyo ve televizyonların yayınlarına izin veren ilk Arap ülkesi. Ancak hükümetin yayın kuruluşlarını kimlerin işleteceği ve bu kuruluşların haber bültenleri olup olmayacağına karar verme yetkisi bulunuyor.

Merkezi Paris'te bulunan Sınır Tanımayan Muhabirler örgütü Lübnan'da medyanın başka herhangi bir Arap ülkesine kıyasla çok daha özgür olduğunu belirtiyor.
Sınır Tanımayan Muhabirler örgütü bununla birlikte Lübnan'da medyanın "siyasi ve adli entrialarla" karşıya kaldığını da vurguluyor.

Lübnan'da halen yayın yapan kuruluşların önemli bir bölümü, iç savaş sonrası çeşitli Müslüman ve Hıristiyan gruplarca kurulmuştu. Ülkenin devlet televizyonu Tele-Liban, yerli yapımlara ağırlık veriyor.

Ülkede en çok tartışma yaratan yayın kuruluşu ise Hizbullah'ın desteklediği El Manar Televizyonu. Fransa'da bir mahkeme 2004 yılında Yahudi düşmanlığını körüklediği suçlamasıyla, bu kanalın uydu üzerinden izlenmesini yasaklamıştı. El Manar, İsrail'in 2006 yılı Temmuz ayında Hizbullah'a yönelik bazı saldırılarında hedef alındı.

İç savaş sırasında Lübnan'da radyo yayınlarını düzenleyen herhangi bir yasa yoktu, ülkede 100'den fazla radyo yayın yapıyordu. Lübnan hükümeti 1996'da çıkardığı bir yasayla lisans verdiği radyoların sayısını sınırlandırdı.

Lübnan'da, ülkedeki farklı siyasi görüşleri yansıtan onlarca gazete ve yüzlerce dergi bulunuyor.