BBCTurkish.com
 
NEWS
 
SPORT
 
WEATHER
 
 
Son güncelleme: 04 Ocak, 2008 - TSİ 13:32
 
Bu sayfayı arkadaşıma gönder   Yazıcı için
Seçmenler ne için ve nasıl oy verecek?
 
Amerika Birleşik Devletleri'nde 4 Kasım 2008'de yapılacak başkanlık seçimi, ülke siyasetinin dümenine geçecek ismi belirliyor.

Beyaz Saray
4 Kasım'daki seçimde hedef Beyaz Saray'a yerleşmek

Aynı gün yapılacak seçimlerde ayrıca 100 üyeli senatonun üçte biri ve 450 üyeli Temsilciler Meclisi'nin tamamı yenileniyor.

Başkanlık yarışı, en büyük iki partinin adayları arasında geçiyor.

Partiler adaylarını belirlemek üzere aylar süren bir ön seçim süreci yaşıyorlar.

Adaylar nasıl seçiliyor?

ABD'de eyaletlerin çoğu başkan adayını ön seçimle belirliyor.

Az sayıda da olsa bazı eyaletler, adayı, özel toplantılarla seçiyor.

Parti üyeleri çeşitli sosyal merkezlerde hatta kimi zaman evlerde eş zamanlı olarak toplanarak, hangi aday adayını destekleyeceklerini kararlaştırıyorlar.

Partilerin aday belirleme hazırlıkları 3 Ocak'ta Iowa eyaletinde düzenlenen seçimlerle başladı.

Eskiden adaylar Şubat'tan itibaren dört ay boyunca ülkeyi bir baştan bir başa katederek kampanya yürütüyor; bu süreç adayların zaaflarını ve güçlü yanlarını ortaya çıkarmak için iyi bir uygulama kabul ediliyordu.

Şimdi ise pek çok eyaletin parti teşkilatları, yarışın gidişatını öncededen etkileyecek konumda olmak ve bu şekilde dikkatleri üzerlerinde toplamak için geleneksel parti toplantısı ve ön seçim takvimini öne aldı.

Ocak ayında düzenlenecek bir dizi ön seçimin ardından partililer 5 Şubat'ta 23 eyalette birden sandık başına gidiyor olacaklar.

Takvimin ağırlığı erkene kaydığından, partilerin başkan adaylarının ilk kez alışılagelenden aylarca erken netleşeceği tahmin ediliyor.

Ancak partilerin merkez yönetimi bazı eyaletlerin ön seçimlerini erkene almasını reddederek, belirli eyaletlere yaptırım uyguluyor. Mesela Demokratlar kurultaylarında Michigan'dan delege kabul etmeyecekler. Cumhuriyetçiler ise bazı eyaletlerin delege kotasını yarıya düşürdü.

Partilerin yaptıkları ön seçimlerde, aslında partinin ulusal kurultayında eyaleti temsil edecek delegeler seçiliyor.

Kimi destekleyecekleri önceden belli olan delegelerin çoğunun oyunu alan kişi, partisinin başkanlık seçimindeki adayı oluyor.

Ulusal kurultayları için Demokrat Parti Temmuz sonunda, Cumhuriyetçi Parti ise Ağustos sonunda toplanacak.

2008 seçimleri pek çok açıdan ilkleri beraberinde getirmeye aday. Aday adayları arasında ilk kez bir kadın (Hillary Clinton) ve bir siyah var (Barack Obama).

Seçim kampanyaları için harcanan para da ilk kez bir milyar dolar eşiğini aşacak.

ABD'de başkan nasıl seçiliyor?

Amerika Birleşik Devletleri'nde dört yıl süreyle görev yapan başkan, doğrudan seçimle belirlenmiyor.

Başkanı seçmenlerin oyu değil, Seçiciler Kurulu belirliyor.

Bu kurul 538 delegeden oluşuyor.

Yani 4 Kasım 2008'de seçmenler aslında yaşadıkları eyaletten Seçiciler Kurulu'na belli sayıda delege gönderiyor olacaklar.

2000'de seçim sonuçlarını bildiren gazeteleri taşıyan bir Amerikalı
2000 yılındaki başkanlık seçiminin sonucu uzun süre tartışılmıştı

Bu sayı, eyaletlerin büyüklüğüne göre değişiyor.

Bir eyaletin kurula gönderdiği delege sayısı, Temsilciler Meclisi ve Senato'ya gönderdiği parlamenterlerin toplam sayısına eşit.

Belirlenen formül aslında küçük eyaletlere ufak bir avantaj sağlıyor.

Çünkü büyüklüğü ne olursa olsun, ABD'nin 50 eyaleti, Senato'ya ikişer üye gönderiyor.

Örneğin California eyaletinin, Seçiciler Kurulu'nda 55 delegesi var. Bu da aşağı yukarı toplam delege sayısının yüzde 10'u demek. Oysa, eyalet nüfusunun, ABD nüfusuna oranı yüzde 12.

Wyoming eyaleti ise kurula üç temsilci gönderiyor. Bu da oran olarak yüzde 0,56'ya eşit. Oysa Wyoming nüfusunun, ABD nüfusuna oranı yüzde 0,18.

Başkanlık seçimlerinde, bir eyalette seçim kazanan parti, o eyaletin Seçiciler Kurulu'na göndereceği tüm delegeleri belirleme hakkı kazanıyor.

Bu nedenle nadir de olsa bazen, ülke çapında daha fazla oy alan bir aday, Seçiciler Kurulu'nda çoğunluğu elde edemediği için, başkanlık seçimini kaybedebiliyor. Tıpkı 2000'deki seçimde olduğu gibi.

Bu seçimde George Bush, Florida eyeletinde seçimleri az farkla kazanmış ve bu eyaletin Seçiciler Kurulu'na gönderdiği tüm delegelerin desteğiyle başkanlık seçimini kazanmıştı.

Oysa seçimlerde ülke çapında daha fazla oy alan aday Demokrat Al Gore'du.

Bu nedenle sonucu belirleyebilecek eyaletlerde seçim kazanmak daha da önemli bir hedef haline geliyor.

Geçersiz oy tartışmaları yine gündeme gelecek mi?

2000 yılındaki başkanlık seçimini Cumhuriyetçi aday George Bush kazanırken, özellikle Florida eyaleti, belki de tüm ülkede seçimin kaderini belirledi.

Florida'da oy sayım işlemi
Dört yıl önce Florida'da yaşananlar, yeni oy verme metotlarının benimsenmesine yol açmıştı

ABD'de seçmenler, delikli kartlarla oy kullanıyor.

Oy verme makinalarının çoğu eski olduğu için düzgün delinmeyen bazı oylar geçersiz sayılabiliyor.

Zaten Florida eyaletinde, seçim sonuçlarının uzun süre tartışılması da, geçersiz oyların çokluğundan kaynaklandı.

Florida'da yaşanan sorunlar sonrası, yeni oy kullanma yöntemleri geliştirildi.

Ülkede oy makinalarının çoğu dokunmaya duyarlı ekranlarla değiştirildi.

Amerikan Kongresi makinaların değişimine yardımcı olmak amacıyla, 4 milyar dolarlık bir bütçeyi onayladı.

Ancak bazı çevreler, yeni elektronik makinaların güvenilir olmadığından şikayetçi.

İnsanların nasıl oy kullandıklarının kayıtlarının tutulmadığı belirtiliyor.

Çünkü bu bilgileri saklayan bilgisayar kodları, gizli tutuluyor, kamuoyunun bu bilgilere erişim imkanı yok.

Fakat dokunmaya duyarlı ekranlar aracılığıyla yapılan oy verme işleminin, seçim sonuçlarının çok çabuk alınmasına yardımcı olduğu kesin.

ABD'de seçim sonucunu neden ülke genelinde verilen toplam oy belirlemiyor?

Amerikan Anayasası 1787'de yazıldığında, ülkeyi oluşturan 13 eyaletin tümü, haklarını savunmakta ısrarcı olmuştu.

Zira küçük eyaletler, büyük eyaletlerin etkisi altına girmekten korkuyordu.

Ayrıca o dönemde başkanın halk tarafından doğrudan seçilmesi fikrine ilgi azdı.

Bu nedenle başkanı belirleme görevi, Seçiciler Kurulu'na verildi.

Her eyalet meclisine de, kurula göndereceği delegeleri seçme hakkı tanındı.

Zamanla bu hak, siyasi partilere devredildi.

Bugün de kurul delegelerini partiler belirliyor.

Washington'da toplanan delegeler, başkanı seçiyor.

Başkan en fazla dörder yıl süreli iki dönem görev yapabiliyor.

İki dönem üst üste seçimi kazanan George W. Bush bu nedenle bir kez daha aday olamıyor.

ABD KONGRESİ
ABD Kongre Binası
SENATO
Cumhuriyetçiler: 49
Demokratlar: 49
Bağımsız:2
TEMSİLCİLER MECLİSİ
Cumhuriyetçiler: 202
Demokratlar: 233

Aynı gün yapılacak seçimlerde ayrıca 100 üyeli senatonun üçte biri ve 450 üyeli Temsilciler Meclisi'nin tamamı yenileniyor.

ABD'de senatörler altı yıllığına seçiliyor.

Her seçim döneminde, Senato'nun üçte birinin yenilenmesiyle, yasamanın yürütme üzerindeki kontrolünün istikrarı amaçlanıyor.

Temsilciler Meclisi üyeleri ise iki yıllığına seçildiklerinden, seçmen desteğini daha sık tazelemek zorundalar.

Halihazırda 110. Dönem Kongresi'nin her iki kanadı da, 1993-1995 döneminden bu yana ilk kez Demokratların denetiminde.

2006 sonundaki ara seçimleri takiben, Senato'da her iki partiden 49'ar üye var ancak iki bağımsız üye genellikle Demokratlarla birlikte hareket ediyor.

Temsilciler Meclisi'nde ise Demokratlar 31 sandalye farkla önde.

Ayrıca iki yılda bir düzenlenen eyalet valiliği seçimlerinin bazıları da, yine başkanlık seçimiyle aynı gün yapılıyor.

Sandığa gidilirken ülkedeki eyalet valiliklerinin 28'i Demokratlar, 22'si Cumhuriyetçiler denetiminde.

 
 
İlgili haberler
2008 Seçimi: Kilit konular
03 Ocak, 2008 | Özel Dosyalar
Seçimin kilit eyaletleri
04 Ocak, 2008 | Özel Dosyalar
ABD Kongresi nasıl işliyor?
07 Kasım, 2006 | Özel Dosyalar
Cumhuriyetçi Parti'nin tarihi
01 Kasım, 2004 | Özel Dosyalar
Demokrat Parti'nin tarihi
01 Kasım, 2004 | Özel Dosyalar
Ülke rehberi: Amerika Birleşik Devletleri
12 Ocak, 2004 | Özel Dosyalar
Dış bağlantılar
BBC diğer internet sitelerinin içeriğinden sorumlu tutulamaz.
BAŞLICA HABERLER
 
 
Bu sayfayı arkadaşıma gönder   Yazıcı için
 
  Programlarımız|Frekanslarımız |Türkçe Bölümü hakkında|İşbirliği|Bize ulaşın
 
BBC Copyright Logo ^^ Başa dön
 
  Haberler | Basın Özeti | Dünyaya Açılan Pencere | Özel Dosyalar | Haberlerle İngilizce
 
  BBC News >> | BBC Sport >> | BBC Weather >> | BBC World Service >> | BBC Languages >>
 
  Yardım|Görüşleriniz|Gizlilik