BBCTurkish.com
 
NEWS
 
SPORT
 
WEATHER
 
 
Son güncelleme: 14 Ocak, 2004 - TSİ 17:54
 
Bu sayfayı arkadaşıma gönder Yazıcı için
Loya Jirga nedir?

Loya Jirga adı Afganistan'daki en büyük etnik topluluk olan Peştuların dilinde 'büyük şura' demek. Yüzlerce yıllık bir geçmişi olan Afgan meclisinin işleyişi de İslam kültüründe danışma meclisi olarak işleyen şuraları temel alıyor.

Loya Jirga Afganistan'ın zengin etnik mozaiğini yansıtan aşiretlerin önde gelen temsilcilerinden oluşuyor.

Loya Jirga delegeleri oy kullanıyor
Loya Jirga Afganistan'daki farklı toplumsal gruplardan temsilcileri buluşturuyor
 

Peştu, Tacik, Hazara ve Özbeklerin aynı ortamda buluşmasını sağlayan aşiretler meclisi, düzenli oturumlar yapmak yerine ülkenin ortak sorunlarına çözüm bulmak ya da bir amaç için destek sağlamak gerektiği durumlarda toplantıya çağrılıyor.

Geçmişte Loya Jirga'nın gündemine gelen konular arasında aşiretler arası anlaşmazlıkları, toplumsal reformları veya kuralları karara bağlamak var.

Oturumlar Peştu veya Dari dilinde yapılıyor, oturumlarda sık sık Kuran'daki ayet veya surelerden alıntılar yapılıyor.

Temsilciler kim ve nasıl belirleniyor?

Kabil'de 2002 yılında yapılan Loya Jirga toplantılarına ülkenin dört bir yanından gelen 1.500 temsilci katıldı. Temsilcilerden yaklaşık bini iki aşamalı bir seçimle belirlendi.

Geri kalan sandalyeler ise belirli kontenjanlara göre dağıtıldı. Söz gelimi mecliste 160 kadın, 100 mülteci temsilcisi için ayrılan sandalyeler vardı.

Çalışmaları hızlandırabilmek üzere, Loya Jirga'nın 2003 yılı sonunda başlayan son oturumlarına ise 50'si devlet başkanınca atanan 502 temsilcinin katılması kararlaştırıldı.

Oturumlar nasıl yapılıyor?

Bir konu görüşülmeye başlandığında çözüm sağlanana dek çalışmalar devam ediyor. Oturumların gerginlikler ya da tartışmalarla bölünmesi, uzaması da sık sık yaşanan bir durum.

Bu oturumların en önemlilerinden biri 1747'deki Loya Jirga toplantısı. Kandahar'da toplanan Peştu aşiretlerin, kral seçmek üzere başlattığı tartışmalar dokuz gün boyunca kıran kırana geçti.

Temsilciler sonunda bu dokuz gün boyunca sessizliğini bozmayan bir delegeyi, Ahmed Şah Dürrani'yi kral olarak belirledi, Dürrani Afgan devletinin kurucusu olarak tarihe geçti.

Loya Jirga oturumuna katılan delegeler
Loya Jirga Afganistan'ın aşiret geleneği ile İslam kültürünün bileşimi
 

1928'te de Emanullah Han'ın eşi Kraliçe Süreyya'dan modernleşme reformlarının tartışıldığı bir Loya Jirga oturumunda yüzünü açmasını istemesi ardından büyük bir tartışma başladı ve delegeler arasında kabaran öfke Emanullah yönetiminin son bulmasına yol açtı.

O zamandan, son kral Muhammed Zahir Şah'ın 1973'te devrilmesine dek bu toplantılar sık sık tekrarlandı. Ancak 1973'ten itibaren yaklaşık 30 yıl süren bir ara verildi.

Loya Jirga geleneği yeniden canlandırldı

2001'de Taleban'ın devrilmesi ardından, yeni yönetimin kruulması sürecinde Loya Jirga'ya yeniden rol düştü.

2002 Haziran'ında Hamid Karzai'yi geçici devlet başkanlığına seçen Loya Jirga, 2003 yılı sonlarında da yeni Afgan anayasasını onaylamak üzere bir araya geldi.

Bu son iki toplantı kadınların da ilk defa katılım hakkı elde etmesi açısından öncekilerden farklılık gösteriyordu. Son toplantılarda delege sayısının yaklaşık yüzde 25'i kadınlara ayrıldı.

 
 
İlgili haberler
 
 
Dış bağlantılar
 
BBC diğer internet sitelerinin içeriğinden sorumlu tutulamaz.
 
BAŞLICA HABERLER
 
 
Bu sayfayı arkadaşıma gönder Yazıcı için
 
 
  Programlarımız|Frekanslarımız |Türkçe Bölümü hakkında|İşbirliği|Bize ulaşın
 
BBC Copyright Logo ^^ Başa dön
 
  Haberler | Basın Özeti | Dünyaya Açılan Pencere | Özel Dosyalar | Haberlerle İngilizce
 
  BBC News >> | BBC Sport >> | BBC Weather >> | BBC World Service >> | BBC Languages >>
 
  Yardım|Görüşleriniz|Gizlilik