Nick Brynt Avustralya

	Bir zamanların balıkçılık yapılan göllerinde kış mevsiminde su yok

Dünyanın en kurak kıtası, daha da kuraklaşıyor.

Avustralya güneşinin altında kavrulan banliyölerdeki evlerde, anneler, yeni yetme kızlarının ve oğullarının duşta ne kadar kaldıklarını hesaplamak için kronometre tutuyorlar.

Polisler, sokaklarda devriye gezerek, su tüketimiyle ilgili sıkı kuralları çiğneyip arabalarını yıkayan, bahçelerinde suyu savurganca kullanan anti-sosyal yurttaş avına çıkıyor.

Çiftçi perişan

Ama 'Büyük Kuraklığın' en çok etkilediği kesimler, bin bir zorlukla ekmeklerini topraktan çıkarmak için uğraşanlar. 'Büyük Kuraklık' deyişi de, aslında bunca zorluğu ve sefaleti peşi sıra getiren iklim değişikliğini anlatmak istiyor ama biraz hafif geliyor kulağa.

Üç kuşaktır çiftçilik yapan Brad Fischer, aile çiftliğindeki, bir zamanlar birbirinden sağlıklı ineklerle dolup taşan ve günde iki kez, en ileri teknolojiyle süt sağımı yapılan tesisin ağır metal kapısını açıyor, isteksizce...

Şimdi tesisin içi bomboş. Kirişlere yuva yapmış kuşların cıvıltıları yankılanıyor boşlukta. Fischer ailesi, onlarca yıldır yetiştirdiği hayvanların tümünü kamyonlara yükleyip pazara götürerek satmak zorunda kalmış.

Brad Fischer, "Hayvanlar çiftlikten ayrıldığında, annemle babam tam 30 yıldır verdikleri tüm emeklerin çöpe gittiğini düşünüyorlardı. Bu benim geleceğimin de çöpe gitmesi demekti" sözleryle anlatıyor duygularını.

	Çiftlikler birer birer kapanıyor

Fischer ailesi, kullandıkları suyu Güney Avustralya'daki Aşağı Göller'den sağlıyor. Burası ülkenin en önemli nehir şebekesi olan Murray Darling havzasının son noktası.

Ama bu noktadaki sular çok ciddi boyutlarda azaldı. Suyun altında uzanması gereken sulama boruları kuru hava geçiriyorlar son yıllarda sadece.

Gölün kavrulmuş haldeki yatağı, şimdi adeta, ayın yüzeyine benziyor. Yer yer görülen ve ürkütücü bir turunculukta olan su birikintileri, acıymış hissi uyandırıyor.

Yok olan eko sistemler

Şimdi Aşağı Göller'den geriye kalanlara bakan komşu bir çiftlikte, Nigel Treloar ile karşılaşıyorum. Motorsikletiyle ineklerini toparlıyor, sağıma götürmek üzere.

Kuraklık sayesinde, bir anlamda kolaylaşmış işi. Elindeki inek sürüsü eskisinin üçte birinden de az. Toprağı sulamak için yeterince su yok. Dolayısıyla ineklerin otlayacağı yemyeşil çayırlardan da eser kalmamış.

Nigel, beni bir zamanlar suyla dolu olan gölün 100 metre kadar içlerine götürüyor. Bir zamanlar teknelerin seyredebileceği kadar derin olan, balıkçıların avlarını büyük haykırışlarla karşıladıkları yere, yaya olarak gidiyoruz.

"Normalde burada su belimize gelirdi" diyor Nigel. "Ama şimdi bir çölü andırıyor. Ve üstellik şimdi kış aylarındayız" diye ekliyor.

Bu bölge, uzun boyunlu kaplumbağaları, haşmetli pelikanlarıyla bir zamanlar Avustralya'nın en kaliteli sulak topraklarıydı. Ama eko-sistem tam anlamıyla çöktü.

"Bunu görmek için, etrafınıza bakmak yeterli" diyor Nigel'ın eşi Melanie. "Kuşların olmadığını, yaşamın kalmadığını görüyorsunuz. Kokusunu alıyorsunuz bunun. Son derece gerçek bir durum bu ve gözümüzün önünde oluyor." diye sürdürüyor.

	Pelikanlar ve kaplumbağalar artık yok

Murray Darling Havzası, tartışma götürmez şekilde, Avustralya'nın en önemli doğal hazinesi. Hatta zengin kömür yataklarından ya da değerli uranyum yataklarından bile daha önemli.

Bu havzadaki sular ülkenin besin ihtiyacının karşılanmasında çok büyük önem taşıyor. Ancak uzun yıllardır süregelen kötü yönetim yüzünden, havzanın susuz kalarak yok olması tehlikesi var.

Aşağı Göller, bir zamanların büyük Murray Irmağı'nın döküldüğü noktada yeralıyor. Ve ırmağın geçtiği topraklardaki çiftçilerin talepleri yüzünden göllerde su kalmamış.

Ve tabii bir de Avustralya'nın susamış kentlerine içme suyu sağlanması gerekliliği var.

Brad, bomboş süt sağım tesisinin kapısını kapatırken, erkek kardeşinden sözediyor. Toprağı bırakmayı ve kendisine, hızla gelişen madencilik sektöründe bir gelecek aramaya karar vermiş. Kömür ve uranyum, sonsuz ovalardan ve bir zaman altın gibi ışıldayan tarlalardan daha güvenli bir gelecek vaad ediyor.

Brad'in diğer birçok komşusu da ayrılıyor bölgeden. Eskiden 50'den fazla çiftlik varmış burada, şimdi bir düzineden az...

Avustralya'nın kırsal kesimlerinde, toprağa bağlılık önemli bir sınavdan geçiyor. Avustralyalıların onca önem verdikleri topraklarda levhalar yükseliyor artık:

'Satılık'