Kasırga nedeniyle 100 bin kişinin ölmüş olabileceği sanılıyor

Rangun'un yeni havaalanı, kasırga felaketinden iki gün sonra nihayet açılmıştı.

Alçak bulutlar, İrravadi deltasındaki sulak alanların üstünü kapamıştı. Bulutlar düzlük alanlara gelince kalkmıştı. Uçağın penceresinden aşağıyı görebiliyordum.

Burada açık yeşil bir yapbozun parçaları gibi dizilmiş çeltik tarlaları ve köyler vardı. Ama şimdi sadece bir çamur deryası ve devrilmiş ağaçlar görüyorum.

Aklıma Aralık 2004'te tsunamiden hemen sonra Endonezya'nın Açe adasına yaptığım yolculuk geliyor.

Taşın taş üstünde kalmadığı binlerce kilometrelik sahil şeridini hatırlıyorum.

Bu aşamada, Pazartesi günü, Birmanya'daki felaketin boyutları tam olarak ortaya çıkmamıştı.

Askeri yetkililer, hafta sonu boyunca Rangun'dan çok uzakta, felaketten etkilenmeyen yeni başkentlerinde, facianın gerçek boyutlarını yansıtmamaya çalıştılar.

Birkaç yüz ölüden söz ediliyordu. Devletin elindeki gazeteler, daha çok anayasa referandumuyla meşgullerdi. Manşetlerde halktan yarı tehditkâr bir üslupla "Evet" demeleri isteniyordu.

Fakat kasırganın boyutları ortaya çıkmaya başlıyordu.

Eğer Rangun'daki sağlam binalar bile hasar gördüyse, deltadaki bambu evler, kasırganın yarattığı dört metrelik dalgalara çaresizce teslim olmuştur.

Delta belki kırsal kesimde. Ama nüfus çok yoğun. Belki en az beş milyon kişi tehdit altında.

Vesvese

Birmanya'nın askeri yöneticileri için her zaman en kötüsünü düşünme eğilimi vardır. Kapalı, zalim, vesveseli bir rejim gibi. Yıllarca acı çeken halklarının çıkarlarına aykırı davranabilen bir yönetim...

	Askeri cunta yardım malzemelerini kendisi dağıtmak istiyor

Nitekim, Hindistan'ın kasırgadan iki gün önce yetkilileri haberdar ettiği, ancak yönetimin kıyılarda yaşayan halkı alarma geçirip tahliye operasyonu başlatmayı başaramadığı yolunda haberler çıktı.

Kasırgadan sonra Rangun sokaklarında az sayıda asker yolları temizliyordu. İşin ağır kısmını rahipler ve siviller yapıyordu.

Oysa aynı yetkililer, geçen yılki barışçıl protesto gösterilerinde askerleri hızla sokaklara sevk etmişlerdi. İş halka yardım etmeye gelince yavaşlamışlardı.

Ama bunu söylemek belki de tam olarak adil olmayabilir. Zira, Pazartesi gününe kadar, o hantal bürokrasi uykusundan uyanmış, feleketin büyüklüğünü ve dış yardıma ihtiyaç duyulduğu gerçeğini kabullenmişti. Birmanya yıllarca dış yardımlara sırt çevirmişti.

Kara liste

Bu Doğu sınırında, isyancıların kontrolündeki ormanlık bölgeye girişimi saymazsanız Birmanya'ya dördüncü gelişim.

Birmanya'ya diğer gazetecilerin yaptığı gibi turist olarak giriyordum.

Geçen Ağustos'ta Rangun'daydım. Sonradan binlerce Budist rahibin öncülük ettiği dev protesto gösterilerine dönüşen eylemler yeni başlıyordu.

Bu gösteriler hükümet birlikleri tarafından acımasızca bastırılmıştı.

Daha sonra Birmanya'daki diplomatlardan yönetimin beni kara listeye aldığını öğrendim.

Bu nedenle geçen ay Birmanya'dan turist vizesi alabilmeme çok şaşırmıştım.

Rangun havaalanında başlangıçta herşey normal gitti.

Görevli pasaportuma mührü vurdu ve geçmeme izin verdi.

Birkaç adım attım. Çıkışın önünde dizilen sivil kıyafetli güvenlik görevlilerinin önünden geçtim.

Arkadan sesler duydum. Yürümeye devam ettim. Derken arkadan bir el omzuma dokundu.

Sınırdışı

Birmanya'daki bu felaket belki bir siyasi değişime kapı aralayabilir.

1986'da Çernobil'de yaşanan nükleer kaza, Sovyetler Birliği'nde glastnost yani açıklık politikasına zemin hazırladı. Güney Doğu Asya'daki tsunami faciası, Açe'deki tarafları anlaşmaya zorladı.

Birmanya'da herşey daha çetin olabilir.

Generaller belki uluslararası yardımlarda her adımı kontrol etmek isteyeceklerdir.

Ülkedeki siyasi durum, önceki yıllara göre değişime daha açık.

	Ülkedeki siyasi durum, önceki yıllara göre değişime daha açık

Anayasa referandumu demokrasiye kontrollü geçişin bir parçası...

Bu geçiş süreci hızlı ve mükemmel olmayacak. Bu pekala gerçeküstü bir yanıltmaca da olabilir.

Ama hiçbir rejim sonsuza kadar ayakta kalamaz.

Sınırdışı edilmeme gelince...

Kapıdaki görevliler ya adımı hatırlamışlardı ya da yüzümü...

Fotoğramı çektiler ve üzerinde "Kara Liste" yazan kara kaplı bir defterden bilgilerimi buldular.

On dakika sonra Tayland Havayolları'ndan bir hanım, sempatik bir gülümsemeyle uçaktaki koltuğuma kadar bana eşlik etti.

Ertesi akşam Birmanya devlet televizyonu, generallerin yardım dağıtma görüntülerini bırakıp önemli haberi patlattı.

On binlerce ölü varken, milyonlarca insan yardım, yabancı yardım ekipleri ülkeye giriş izni beklerken sunucu dakikalarca, işlediğim suçları ve nasıl sınır dışı edildiğimi anlattı.