Nick Thorpe BBC, Romanya

Bir ya da iki atın çektiği üstü kapalı bir araba... Önce düzenli, sonra daha seri, dıgıdık dıgıdık diye gidiyor...

İkinci Dünya Savaşı arifesinde Budapeşte'de basılmış bir Orta Avrupa atlası var bende, burada atların haritası da görülüyor.

Her bir nokta muhtemelen yüz kadar atı simgeliyor. Gözleriniz doğuya doğru kaydıkça, noktaların sayısı da artıyor.

Merak ediyorum, acaba günümüz Avrupasının bir at haritası çıkarılsa, acaba neye benzer?

Kıtanın büyük bölümü beyaz bir boşlukla kaplanır herhalde... Ama eski ve artık paslanmış Demir Perde'nin doğu ve güneyine doğru kaydıkça yine de kaydadeğer sayıda noktalar görülebilir.

Sayfada dolaşan kırmızı karıncalar gibi, Romanya ve Balkanların bir bölümü üzerinde yayılırlar.

Romanya'nın tümünde trafiğe kayıtlı 750 bin at arabası var. Evet, araba değil, at arabası...

Ancak şimdi hem atlar hem de sahiplerinin başları dertte, gidecek yerleri de yok gibi. At arabalarının ana yollarda trafiğe çıkmasını yasaklayan yeni yasa bellerini büküyor.

Ariesen isimli dağ köyünde Andorin Gligor'u beklerken, gelen geçene sorular yöneltiyorum. Bu yeni düzenleme hakkında ne düşündüklerini soruyorum. Kimsenin söyleyecek tek güzel sözü yok.

Andorin gidip babasıyla konuşmamızı öneriyor. Dağın tepesine doğru, karı yara yara uzun bir yürüyüşe koyuluyoruz.

Diz boyu kar içinde, çam ağaçları altında Andorin'i takip ediyorum. Köy, vadinin derinliklerinde, taa aşağılarda, gerilerde kalmış.

Evlerine geldiğimizde, minik avlu içinde atlar eşkin gidiyor, boyunlarındaki çanlar çalıyor. Çocuklar gibi karın tadını çıkarıyor, etraftaki tavukları ürkütüyorlar.

Ilarie Gligor geliyor, elindeki mısır koçanını tutuyor atlara. Birkaç da yumuşak sözle bir anda uysallaşıyorlar. Tek eliyle onları arabaya doğru yürütüyor, bir yandan benimle konuşurken, diğer yandan onları arabaya koşuyor.

"Atların bakımı çok zaman alıyor. Hayatımın 20-25 yılı böyle geçti." diyor.

Polisin yollarda buldukları at ve at arabalarına el koyacakları tehditlerini uygulamalarından çok korkuyor. Şimdiye kadar sadece halkı uyarmakla yetinmişler.

"Eğer bu olursa, birçok kişi açlıktan kırılır." diyor. "Burada kış yedi ay sürer. Atları biz herşey için kullanırız. Seyahat etmek için, tarlaları sürmek için... Ama en çok da buradaki ormanlardan kereste toplayıp, aşağılara götürüp satmak için. Bundan kazandığımız parayla da evlerimize yemek getiririz."

Romanya nüfusunun önemli bir bölümü çiftçilikle geçiniyor.

Ariesen belediye başkanı Marin Giurg, yeni yasanın önemli bir sorun olduğunu söylüyor. Özellikle de ana yolun köyün tam ortasından geçtiği bu gibi yerlerde...

Belediye başkanı olarak elinden gelen tek şey, alternatif yolların inşası için kaynak yaratmaya çalışmak. Ama dağ eğiminin bu denli keskin olduğu yerlerde, başka yol inşa etmek de kolay değil.

Alba yöresinin valisi Cosmin Covaciu, "İnsanları hızlı sürmemeleri için ikna etmek zor." diyor. Yüzüne bakıyorum, otomobil sürücülerini kastediyor. "Evlerine ya da işlerine bir an önce gitmek için acele ediyorlar."

Son yıllarda bölgede kaç tane radar alındığını anlatıyor bana... Ve Romanya genelinde hız sınırlarını aşma cezasının ne denli ağırlaştırıldığını...

Ancak at arabaları hakkındaki yasanın etraflıca düşünülmediğini kendisi de kabul ediyor.

"Bu Romanya'da hep olagelen bir şey." diyor pek de üstünde durmadan. "Yasaları çıkarıyoruz ama bunun ilgilendirdiği insanlar için çözümler geliştirmiyoruz."

Ve belediye başkanı gibi, o da çözümü atlar ve at arabaları için alternatif yollar inşa etmekte görüyor.

Ilarie, avlusunda pasta kreması kadar beyaz karların içinde at arabasına biniyor. Frenlerini gösteriyor bana. "Neden," diyor, "otomobillerde olduğu gibi, her at arabasının arkasına da fren lambaları konulmasını istemediler ki?"

"Zaman zaman arabacının yolda uykuya daldığı olur. Ama öyle olsa bile, atlar gidecekleri yolu bilirler." diyor. Trafik kazalarından at arabalarını değil, otomobil sürücülerini sorumlu tutuyor.

Ana meydanda köyün tüm atları bir araya toplanıyor. Aşılanmaları için veterinerlere getiriliyorlar. Genç ve neşeli veteriner, sırası gelen atların her birinin önce boyunlarını sıvazlıyor, ardından da şırıngayı batırıyor. Atlar insanlık tarihinin ötesinde bir sabırla, yerlerinden bile oynamıyorlar.