http://www.bbcturkish.com

01 Temmuz, 2005 - TSİ 16:03

Tarık Demirkan
Budapeşte, Macaristan

Romanya paradan dört sıfır attı

Romanya bir yılı aşkın bir zamandır hazırladığı paradan sıfır atma reformunu bugün uygulamaya koydu.

Türkiye'nin yakın geçmişte uyguladığı para reformunu Romanya'da da yüksek enflasyon gerekli kıldı.

Bundan on yıl önce % 300 civarında olan enflasyon Romanya ulusal para birimini hızla pula çevirdi.

Öyle ki, Romanya parası Ley, dolarla kıyaslandığında bütün dünya paraları içinde düne kadar bir tek Mozambik parasının geçebiliyordu.

Bükreş son yıllarda ekonomisini düzene koyarken, ekonomik dengelerini yerli yerine oturturken, paradan sıfır atma sürecini de hazırladı.

Geçen yıl enflasyonu % 10'lara düşürmeyi başardı ve ardından da bugün parasından 4 sıfır atarak Yeni Ley'i tedavüle çıkardı.

Yeni Ley Rumence'de "aslanlar" anlamına geliyor.

Ama para piyasasının yeni aslanının, mali baskıya da direnmesi, gücünü ispatlaması gerekecek.

Halk ise henüz tedirgin.

Oysa 2005 yılının başından itibaren insanlar yeni para birimine hazırlanıyorlar. O tarihten itibaren bütün mağazalar iki para birimi üzerinden de etiket koymak zorundaydılar.

Bugünden itibaren yeni Ley artık piyasada. Eski Ley ise 2006 yılının sonuna kadar tedavülde kalacak.

Yeni paranın ilk günleri çok kolay geçmeyecek elbette.

Banka ve finans piyasasının çok güçlü olmadığı Romanya'da olumsuz etkileri elemek için bankalar çarşambadan itibaren para işlemi yapmıyorlar.

Romanya'dan gelen haberlere göre insanların tedirgin oldukları, fiyatların artışa geçmesinden kaygılandıkları belirtiliyor.

Öte yandan piyasada para bulunamayacağını düşünen Rumenler para makinalarına saldırdı, hesaplarındaki paraları çektiler.

Bazı yerlerde para sıkıntısının baş gösterdiği bildiriliyor.

Ama yetkililer sıkıntıların kısa dönemde atlatılacağını umuyorlar.

Romanya'da yeni Ley on yıl kadar yürürlükte kalacak.

On yıl sonra ise Euro'ya geçilmesi planlanıyor. Euro'ya geçişi kolaylaştırmak için yeni ley, büyüklük olarak Euro ölçülerine uygun şekilde tasarlandı.

Böylece on yıl sonra ATM'lerin değiştirilmesi gerekmeyecek.