Ebru Doğan
BBC Türkçe
Advertisement
SON GELİŞMELER:
GÜNCEL:
Son güncelleme: 16 Eylül 2009 - TSİ 19:20
'Ermenistan'a Kıbrıs senaryosu'
Ermenistan'da Türkiye ile diplomatik ilişki kurulmasına karşı çıkan muhalefetteki Taşnaksütyun Partisi'nin üyeleri, Dışişleri Bakanlığı önünde dün bir açlık grevi ve oturma eylemi başlattı.
Eylemciler protestolarına iki ülke arasındaki altı haftalık danışma süreci boyunca devam edeceklerini söylüyor.
Bu protestoların toplumda destek bulup bulmayacağını ve ülkedeki tartışmanın vardığı noktayı, BBC'nin Ermenistan uzmanı Mark Grigoryan ile konuştuk.
Ebru Doğan: Erivan'daki açlık grevine toplam kaç kişi katılıyor?
Mark Grigoryan: 24 kişinin katıldığını biliyoruz. Hepsi Taşnaksütyün Partisi üyeleri. Üst düzey isimler değiller, sıradan üyeler. Bildiğimiz bir diğer şey, açlık grevinin "dönüşümlü" olarak yapılacağı. Yani grevciler bir süre sonra yerlerini yeni grevcilere bırakacak. Ama bunu 24 saatte bir mi yapacaklar, daha uzun bir süre sonra mı, bilmiyoruz. Bildiğimiz tek şey, Ermeni-Türk protokollerinin imzalanması için belirlenen tarih olan 13 Ekim'e dek açlık grevinin süreceği... Yaklaşık 50 kişinin katıldığı oturma eylemi de öyle.
Bu eylemlerin önemi, diplomatik ilişki süreci hakkında Ermeni toplumunda ciddi konuşmaları, tartışmaları tetikleyebilecek olmaları. Ermenistan'da bunu bir "uzlaşma" süreci olarak gören pek yok gibi. İnsanlar, bu sürecin sonuçlarından korkuyorlar. Çünkü çok daha büyük; siyasi, ekonomik ve askeri açılardan çok daha güçlü bir tarafla görüşmelere başlamak, korkutuyor halkı.
Başlıca kaygılardan biri, sınırın açılmasıyla ucuz Türk ürünlerinin gelip Ermeni piyasasını ele geçirmesi. Bunun Türkler için daha kârlı bir süreç olmasından endişe ediliyor.
Sonra tabii, 1915 meselesi var. Bu ne olacak, protokoller imzalandıktan sonra Ermenistan bunu Türklerin önüne nasıl koyacak, bunlar toplumun yanıt aradığı sorular. Dolayısıyla da bu grevin, Ermeni toplumunda büyük bir sorgulama sürecinin başlangıcı olduğunu düşünüyorum.
ED: Toplumun yanıt aradığı sorular olduğundan bahsettiniz. Peki bu sürecin yararlarından, Ermenistan'a getireceklerinden de söz eden bir kesim var mı?
MG: İktidar koalisyonu diplomatik ilişkilerin başlamasının, sınırın açılmasının, Avrupa'ya uzanan yolun kısalmasının ve bu konuda yalnızca Gürcistan'a bağımlı olMamanın yararlarından bahsediyor. Ne de olsa Rusya ile yaşananlar, Gürcistan'ın da güvenilir bir ortak olmadığını gösterdi. Muhalefet ise tarihten, kimin daha kazançlı çıkacağından bahsediyor.
ED: İktidar koalisyonu, Türkiye ile geçen ay parafe edilen iki protokolü meclisten geçirmekte bir sorun yaşar mı sizce?
Ermenistan içinde ve dışında hızla büyüyen milliyetçi güçler, Türk-Ermeni ilişkilerinde yaşanan gelişmeden faydalanarak, birleşmenin bir yolunu bulabilirler. Onlar öyle güçlenebilir ki, hükümet devrilme korkusuyla bu meseleyi meclisin önüne getirmeye cesaret edemez. Ya da istifaya zorlanabilir.
Mark Grigoryan, BBC Ermenistan uzmanı
MG: Meclis, hükümetin kontrolünde; bunu rahatlıkla söyleyebiliriz. 131 milletvekilinden yalnızca 28'i muhalefet partilerinden. Üstelik Taşnaksütyun değil ama, meclisteki diğer muhalefet partisi olan Miras'ın içinde bölünmeler var. Yani mecliste sorun çıkmaz.
Sorun, meclisin dışından gelebilir çünkü Ermenistan'ın en güçlü muhalefet hareketlerinden biri olan, eski cumhurbaşkanlarından Levon Ter Petrosyan'ın partisi mecliste temsil edilmiyor. Ter Petrosyan da şimdilik sürece itirazlarını temkinli bir şekilde dile getiriyor.
'Yeni adımlara muhalefet büyüyebilir'
Cumhurbaşkanı Serj Sarkisyan, şimdi meclis içindeki ve dışındaki güçleri davet etmeye başladı; "Gelin konuyu görüşelim." diye. Şimdilik küçüklerle başladı ama zamanla büyüklere de uzanabilir. Ama Ter Petrosyan'ın lideri olduğu Ermeni Ulusal Kongresi'ni davet ederse, onlar bunu kabul eder mi, reddederlerse cumhurbaşkanı onları görmezden gelip yoluna devam edebilir mi, bunlar tartışmalı konular.
ED: Siz "Kıbrıs senaryosunun" bu süreçte de tekrarlanabileceğini söylemiştiniz. Hala endişeli misiniz?
MG: Evet, böyle bir olasılık var. Var çünkü "temkin barometresi" şu anda epeyce yüksek görünüyor. Önümüzdeki haftalarda neler olacağını bilemiyoruz. Ermeni-Türk ilişkilerinde yeni adımlar atılmasına muhalefet büyüyebilir.
Buna karşılık hükümet muhalefeti durdurmakta başarılı da olabilir. Ne de olsa hem televizyonu hem de meclisi tamamen kontrol ediyorlar.
Ancak Ermenistan içinde ve dışında hızla büyüyen milliyetçi güçler, Türk-Ermeni ilişkilerinde yaşanan gelişmeden faydalanarak, birleşmenin bir yolunu bulabilirler. Onlar öyle güçlenebilir ki, hükümet devrilme korkusuyla bu meseleyi meclisin önüne getirmeye cesaret edemez. Ya da istifaya zorlanabilir.
Ve Kıbrıs'ta olduğu gibi, Ermenistan'la uzlaşma da direkten dönebilir. Yani herşey mümkün, önümüzdeki haftalarda göreceğiz.
SEÇTİKLERİMİZ
~RS~a~RS~turkish~RS~q~RS~~RS~z~RS~11~RS~){kind=small}
Site bağlantıları
BBC bağlantıları
© MMIX
BBC dış bağlantılardaki sitelerin içeriğinden sorumlu tutulamaz
Bu sayfayı en iyi şekilde görüntülemek için stil sayfalarını gösteren güncel bir internet tarayıcısı (CSS) gerekmektedir. Var olan tarayıcınızla sayfayı görüntüleyebilir, ancak görsel açıdan tüm olanaklardan yararlanamayabilirsiniz. Tarayıcı yazılımınızı güncellemeyi ya da CSS olanağını etkinleştirmeyi düşünebilirsiniz.