Primary History

Hanes Prydain: Cytundeb Drafft Heddwch

  • A Oes Heddwch?

    Ar ddiwedd y Rhyfel Byd Cyntaf, a ddaeth i ben yn 1918, roedd gwledydd y Cynghreiriaid (yn cynnwys Prydain, America a Ffrainc) yn awyddus i greu cytundeb rhyngwladol a fyddai'n sicrhau heddwch parhaol rhyngddyn nhw â'r Almaen. Roedden nhw hefyd eisiau cosbi'r Almaen am achosi'r rhyfel yn y lle cyntaf.

    Er fod cadoediad a arwyddwyd ar Dachwedd 11 1918 wedi dod â brwydro'r Rhyfel Byd Cyntaf i ben, fe gymrodd chwe mis o drafodaethau yng Nghynhadledd Heddwch Paris a sawl gwahanol ddrafft cyn cwblhau'r cytundeb heddwch terfynol.

    Top y dudalen

  • Cynhadledd Heddwch ym Mharis

    Cychwynnwyd y trafodaethau rhwng pwerau'r Cynghreiriaid - cynrychiolwyr o 27 o wledydd i gyd - ym Mharis ar Ionawr 18 1919. Oherwydd iddyn nhw gael eu trechu yn y rhyfel, doedd yr Almaen, Awstria na Hwngari ddim yn cael bod yn rhan o'r tafodaethau, na Rwsia chwaith am eu bod nhw wedi llunio cytundeb heddwch gyda'r Almaen yn barod yn 1918.

    Erbyn diwedd y Gynhadledd Heddwch ym Mharis, serch hynny, dim ond cynrychiolwyr o'r 'Dair Fawr', sef gwledydd cryfaf y Cynghreiriaid, oedd yn parhau yn rhan o'r trafodaethau - Prif Weinidog Prydain, David Lloyd George; Prif Weinidog Ffrainc, Georges Clemenceau; ac Arlywydd Unol Daleithiau America, Woodrow Wilson.

    Top y dudalen

  • David Lloyd George

    Cafodd Lloyd George ei eni ym Manceinion yn 1863 i rieni o Gymru. Wedi i'w dad farw aeth ef a'i deulu i fyw gyda'i ewythr ym mwthyn Highgate ym Mhentref Llanystumdwy ger Cricieth yng ngogledd Cymru a buodd Lloyd George yn byw yno rhwng 1864 ac 1880.

    David Lloyd George oedd Prif Weinidog Prydain rhwng 1916 ac 1922, ac roedd ganddo rôl bwysig iawn i'w chwarae wrth arwain Prydain adeg y Rhyfel Byd Cyntaf ac yn nhrafodaethau'r cytundeb heddwch dilynol. Cymraeg oedd ei iaith gyntaf, a hyd heddiw, ef yw'r unig Gymro i ddod yn Brif Weinidog Prydain.

    Copi personol Lloyd George oedd y drafft hwn o Gytundeb Heddwch y Rhyfel Byd Cyntaf, ac mae wedi ei arwyddo ganddo ar y blaen. Cafodd y fersiwn hon ei chwblhau erbyn Mai 5, 1919. Mae'r teitl 'Amodau Heddwch' i'w weld yn glir mewn Saesneg a Ffrangeg ar y clawr blaen hefyd.

    Top y dudalen

  • Amgueddfa yn Llanystumdwy

    Mae'r copi drafft hwn o Gytundeb Heddwch y Rhyfel Byd Cyntaf yn cael ei arddangos yn Amgueddfa Lloyd George yn Llanystumdwy. Mae'r amgueddfa yn olrhain bywyd Lloyd George o 1863 i 1945 trwy gyfrwng nifer fawr o wrthychau ac eitemau diddorol a oedd yn berchen iddo ef yn bersonol.

    Mae bwthyn Highgate hefyd ar agor i'r cyhoedd, ac mae wedi ei ddodrefnu i edrych yn union fel y byddai pan oedd Lloyd George yn byw yno tra'n blentyn, rhwng 1864 ac 1880.

    Eitem bwysig arall yn ymwneud â'r Rhyfel Byd Cyntaf sydd i'w weld yn Amgueddfa Lloyd George yw torch lawryf a gafodd ei thaflu i gerbyd agored lle'r oedd Lloyd George yn eistedd gyda'r Brenin Siôr pan ddychwelodd i Lundain ar ôl arwyddo Cytundeb Heddwch Versailles. Cafodd y cerbyd ei yrru trwy'r torfeydd llawen a chafodd y dorch ei thaflu at y Prif Weinidog fel arwydd o fuddugoliaeth.

    Top y dudalen

BBC © 2014 The BBC is not responsible for the content of external sites. Read more.

This page is best viewed in an up-to-date web browser with style sheets (CSS) enabled. While you will be able to view the content of this page in your current browser, you will not be able to get the full visual experience. Please consider upgrading your browser software or enabling style sheets (CSS) if you are able to do so.

Jump to: A-D | E-G | H-L | M-O | P-S | T-Z

A to D

 

E to G

 

H to L

 

M to O

 

P to S

 

T to Z