Llinell amser

Sefydlwyd y gystadleuaeth yn 1983, ac erbyn hyn mae'n rhan annatod o'r calendr cerddorol rhyngwladol.

Cystadleuaeth Canwr y Byd Caerdydd 1983

1983: Cynhelir y gystadleuaeth a drefnir gan BBC Cymru, bob dwy flynedd, Cafodd ei chynnal am y tro cyntaf yn 1983 i ddathlu agor Neuadd Dewi Sant yng Nghaerdydd. Erbyn hyn, caiff ei hystyried yn un o gystadlaethau operatig pwysicaf y byd.

Roedd 18 o gantorion yn cystadlu yn y flwyddyn gyntaf, ac roedd pob un ohonynt wedi eu henwebu gan ei sefydliad darlledu lleol. Ar y noson gyntaf un, cystadlodd Karita Mattila, y soprano o'r Ffindir sydd erbyn hyn yn enwog ym mhedwar ban byd, a hi enillodd y gystadleuaeth yn y pen draw. Roedd y rheithgor o saith aelod yn cynnwys unigolyn nodedig iawn, sef y diweddar Syr Geraint Evans, a oedd yn rhan o'r panel beirniadu yn y tair cystadleuaeth gyntaf.

1985: Tyfodd y gystadleuaeth - cymerodd 24 o gystadleuwyr ran, a'r bariton Americanaidd David Malis oedd yn fuddugol.

1987: Cynyddodd nifer y cystadleuwyr i 25, ac enillydd y gystadleuaeth oedd y soprano o'r Eidal, Valeria Esposito. Roedd y cantorion eraill yn y rownd derfynol yn cynnwys Soile Isokoski (Y Ffindir) ac Iris Vermillion (Yr Almaen), sydd wedi mwynhau gyrfaoedd llwyddiannus ers hynny. Ymddangosodd y diweddar Athro Shen Xiang ar y rheithgor am y tro cyntaf.

1989: Gwnaed nifer o newidiadau. Cyflwynwyd Gwobr Lieder, roedd 29 o gystadleuwyr yn cymryd rhan ac, am y tro cyntaf, y cantorion yn y rownd derfynol oedd y cantorion gorau ar y cyfan, yn hytrach nag enillwyr y rowndiau unigol. Cafwyd cynrychiolaeth o gyfandir De America am y tro cyntaf, a darlledodd BBC Two y rownd derfynol yn fyw am y tro cyntaf.

Roedd y flwyddyn ragorol hon yn cynnwys Brwydr y Baritonau fythgofiadwy, gyda Bryn Terfel yn ennill gwobr Lieder a Dmitri Hvorostovsky yn cipio'r brif wobr. Roedd y cystadleuwyr eraill yn y rownd derfynol yn cynnwys Monica Groop (Y Ffindir) a Hillevi Martinpelto (Sweden) sydd ill dau bellach yn artistiaid sydd wedi hen ennill eu plwyf.

1991: Cafodd y niferoedd eu cwtogi i 25. Pump canwr y noson a phum cystadleuydd yn y rownd derfynol. Mae'r fformat hwn wedi parhau ers hynny. Cymro arall, Neal Davies, oedd enillydd gwobr Lieder, a'r soprano o Awstralia, Lisa Gasteen, a enillodd y rownd derfynol a oedd hefyd yn cynnwys Isabelle Vernet (Ffrainc), Franz Hawlata (Yr Almaen) a Randi Stene (Denmarc), sydd i gyd wedi mwynhau gyrfaoedd operatig llwyddiannus ers hynny.

1993: Hon oedd y gystadleuaeth gyntaf i gael ei noddi (gan BP), ac o'r herwydd roedd dau ddatblygiad newydd yn bosibl: clyweliadau byd-eang a dosbarthiadau meistri a gynhaliwyd gan aelodau'r rheithgor. Eisteddodd y Fonesig Joan Sutherland a Marilyn Horne ar y rheithgor am y tro cyntaf.

Enillydd y gystadleuaeth oedd y soprano o Ddenmarc, Inger Dam-Jensen, er na enillodd ei rownd gyngerdd. Y bariton o Seland Newydd, Paul Whelan, aeth â gwobr Lieder, mewn rownd derfynol a oedd hefyd yn cynnwys Tito Beltran (Chile), Vassili Gerello (Rwsia) a Nina Stemme (Sweden), sydd i gyd yn artistiaid sydd wedi ennill eu plwyf erbyn hyn.

1995: Yn sgil ailymddangosiad gwledydd o'r hen Undeb Sofietaidd, roedd cystadleuaeth 1995 yn cynnwys cystadleuwyr o Lithiwania a Georgia. Kirsi Tiihonen, soprano o'r Ffindir, aeth â gwobr Lieder a Katarina Karnéus, mezzo soprano o Sweden, oedd yn fuddugol yn y rownd derfynol wefreiddiol.

1997: Y cystadleuydd cyntaf erioed o Loegr i gyrraedd y rownd derfynol - Christopher Maltman - oedd enillydd gwobr Lieder. Yr enillydd oedd y mezzo soprano gwirioneddol ryfeddol o Tsieina, Guang Yang, a oedd yn canu gyda cherddorfa broffesiynol am y tro cyntaf un. Am fod cymaint o alw am docynnau i'r rownd derfynol, adeiladwyd pafiliwn ar dir Castell Caerdydd a oedd yn cynnwys 600 o seddi a sgriniau teledu anferth.

1999: Dae-San No o Corea, gwlad newydd i'r gystadleuaeth, oedd enillydd gwobr Lieder ac Anja Harteros, soprano o'r Almaen, a gipiodd y brif wobr. Roedd y rheithgor yn cynnwys un arall o fawrion y byd opera, y tenor o'r Eidal, Carlo Bergonzi.

2001: Roedd y Fonesig Joan Sutherland yn ei hôl ar y rheithgor am y pumed tro, a Marilyn Horne am y trydydd tro. Cafwyd digwyddiad hanesyddol yn y flwyddyn hon, gan mai'r tenor o Romania, Marius Brenciu, a enillodd Gwobr y Gân a'r brif wobr, a oedd erbyn hyn yn cael ei hystyried y wobr fwyaf mawreddog yn y byd opera.

2003: I ddathlu pen-blwydd y gystadleuaeth yn 20 oed, gwnaed nifer o newidiadau. Roedd y rhain yn cynnwys cynnal digwyddiad ar wahân ar gyfer Gwobr y Gân, cyflwyno gwobr newydd, sef Gwobr y Gynulleidfa, a chyhoeddi mai'r Fonesig Joan Sutherland oedd noddwr cyntaf y gystadleuaeth.

2005: Yn dilyn ei chyflwyno'n llwyddiannus yn 2003, estynnwyd y gystadleuaeth Gwobr Datganiad Rosenblatt er mwyn cynnal rownd derfynol yn arbennig ar ei chyfer.

2007: Ymgeisydd o China yn ennill am yr eildro. Shenyang oedd y bariton bas cyntaf erioed i ennill. Unwaith eto, Lloegr oedd ar y blaen yng Nghystadleuaeth y Gân gyda'r soprano Elizabeth Watts yn fuddugol. Jacques Imbrailo, baritone o Dde Affrica, aeth â Gwobr y Gynulleidfa.

2009: Y soprano o Rwsia Ekaterina Scherbachenko oedd Canwr y Byd yn 2009. Enillydd Gwobr y Gân oedd y baswr Jan Martinik o’r Weriniaeth Siec, a’r tenor Eidalaidd Giordano Luca enillodd y Gwobr y Gynulleidfa.

2011: Enillodd y soprano o Moldovia, Valentina Naforniţă, Gwobr y Gynulleidfa a’r Brif Wobr, gyda Gwobr y Gân yn cael ei chipio gan y Bariton o’r Iwcran, Andrei Bondarenko.

2013: Dathlodd y gystadleuaeth 30 mlynedd o fodolaeth yn 2013, gyda’r Americanwr Jamie Barton yn cipio’r Brif Wobr a Gwobr y Gân, a’r tenor o Loegr, Ben Johnson yn ennill Gwobr y Gynulleidfa.

2015: Nadine Koutcher o Belarws oedd enillydd y Brif Wobr. Jongmin Park o Dde Corea gipiodd deitl Gwobr y Gân, a 'r bariton o Fongolia, Amartuvshin Enkhbat enillodd deitl Gwobr y Gynulleidfa.