Charles Kennedy

Liberalni demokraci i ich poprzednicy, liberałowie, przeżyli wiele politycznych wzlotów i upadków dzięki rozłamom i roszadom na brytyjskiej arenie politycznej.

W życiu politycznym liberalizm stał na gruncie obrony praw jednostki i wolnego wyboru.

Partia Liberalna narodziła się w wyniku politycznych wstrząsów w 1832 roku, kiedy to „liberałowie” i „radykałowie” coraz częściej kwestionowali władzę skupioną w rękach wigów wywodzących się przeważnie z arystokracji.

Rozłam w szeregach torysów ułatwił sytuację. Wielu przeszło na stronę liberałów. W konsekwencji w połowie XIX wieku powstała Partia Liberalna.

Po wyborach parlamentarnych w 1868 roku lider partii, William Gladstone, utworzył rząd, który potwierdził, że liberałowie są siłą polityczną, z którą trzeba się liczyć.

Mimo wewnątrzpartyjnych podziałów na tle autonomii Irlandii w 1886 roku liberałowie sprawowali rządy w kraju na przemian z konserwatystami aż do I wojny światowej. W czasie pokoju rozłamy w Partii Liberalnej spowodowały jednak, że to rosnący w siłę labourzyści stali się główną partią opozycyjną.

Okres politycznego niebytu

W okresie czterdziestu lat po I wojnie światowej spadało poparcie dla Partii Liberalnej. W latach pięćdziesiątych głosowało na nią zaledwie 2,5% elektoratu. Mówiło się nawet o ewentualnej fuzji z torysami.

Sytuacja zmieniła się jednak na lepsze w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych, kiedy liderami partii byli Jo Grimmond i Jeremy Thorpe.

Kolejny przywódca, David Steel, wykorzystał tę dość mocną pozycję, zawierając pakt z labourzystami. Przez pewien czas jego partia wspierała w Izbie Gmin mniejszościowy rząd premiera Callaghana.

Partia w Sojuszu

Krajobraz polityczny zmienił się po wyborczej porażce Partii Pracy w roku 1979. Czworo byłych labourzystowskich ministrów, którym nie podobał się przechył ich partii na lewo, opuściło partyjne szeregi.

W 1981 roku założyli oni nowe ugrupowanie polityczne – Partię Socjaldemokratyczną, która z czasem utworzyła sojusz z liberałami. W roku 1988 doszło do formalnego połączenia się tych dwóch partii centrowych. Tak powstała Partia Liberalnych Demokratów. Pod przywództwem prężnego lidera, Paddy Ashdowna, partia starała się pokazać, że jest liczącą się siłą polityczną, stojącą na własnych nogach, odrębną od labourzystów i konserwatystów i lansującą własny, radykalny program.

Odrodzenie

W wyborach w roku 1997 liberalni demokraci skoncentrowali się przede wszystkim na tych okręgach wyborczych, w których można było odebrać głosy dwóm głównym partiom. Na ogół były to okręgi, które do tej pory popierały torysów. Strategia ta okazała się owocna. W Izbie Gmin zasiadło 46 posłów z ramienia Partii Liberalno-Demokratycznej.

Choć programowo liberalnym demokratom jest bliżej do labourzystów niż do konserwatystów, nie szczędzą słów krytyki pod adresem rządu Tony’ego Blaira, zwłaszcza jeśli chodzi o wojnę w Iraku.

Liberalni Demokraci lansują koncepcję „radykalnego centrum” w brytyjskiej polityce. Uważają, że rząd powinien podejmować zdecydowane działania na rzecz sprawiedliwości społecznej a także na rzecz ochrony środowiska naturalnego.

Domagają się również zmiany systemu wyborczego – odejścia od obecnego systemu, który faworyzuje dwie główne partie polityczne: labourzystów i torysów.