7 września 1939, cztery dni po przystąpieniu Wielkiej Brytanii do wojny z Niemcami, BBC nadało pierwszą audycję w języku polskim.
Audycję otworzyło przemówienie ambasadora RP w Londynie, Edwarda Raczyńskiego, który podkreślił, że Polska walczy z najeźdźcą „w imię zasad wolności i sprawiedliwości, którym nie sprzeniewierzyła się w swej historii”.
Dziennikarze, politycy, żołnierze…
Sekcja Polska BBC była jedną z pierwszych sekcji językowych w ramach Serwisu Zagranicznego (później Serwisu Światowego) BBC, których liczba wzrosła w ciągu wojny do 45.
Dla narodów okupowanej przez Niemców Europy audycje BBC były jedynym źródłem prawdziwych i bezstronnych wiadomości.
Jesienią 1939 roku audycje polskie przygotowywało i nadawało trzech dziennikarzy. Szybko jednak liczba pracowników i programów wzrosła.
Sekcja Polska BBC nadawała z bombardowanego Londynu sześć audycji dziennie: zawsze przynoszących wiadomości o przebiegu działań zbrojnych i o głównych wydarzeniach politycznych.
Dzienniki uzupełniane były reportażami z frontów walki lub wystąpieniami czołowych przywódców politycznych i wojskowych.
![]() Premier Polski i Naczelny Wódz PSZ, gen. Władysław Sikorski wielokrotnie przemawiał w audycjach BBC do Polaków w kraju i żołnierzy walczących na obczyźnie |
Wielka Brytania prowadziła w latach 1939-45 wojnę również w eterze.
Ale BBC nie odpowiadało na propagandę rozgłośni niemieckich własną kontrpropagandą. Jak się okazało bardzo skutecznym orężem, w tej „wojnie w eterze” stała się natomiast rzetelna i prawdziwa informacja.
Oznaczało to, że z początkiem wojny, przez długi czas BBC musiało informować przede wszystkim o klęskach aliantów.
Lecz kiedy sojusz antyhitlerowski zaczął odnosić zwycięstwa, relacje o nich były tym bardziej wiarygodne. Rosło zaufanie do BBC.
Mimo drakońskich kar grożących w okupowanej Europie za słuchanie audycji z Londynu, wzrastała liczba słuchaczy i renoma BBC.
Wieczorne audycje Sekcji Polskiej w latach drugiej wojny światowej przygotowywane były z myślą o redaktorach prasy podziemnej. Otrzymywali oni niemal gotowe biuletyny.
Radio BBC było pomostem, łączącym Londyn, gdzie mieściły się wówczas rząd polski i naczelne dowództwo wojskowe, z okupowanym krajem.
To z BBC świat dowiedział się o wybuchu Powstania Warszawskiego.
Nagrywane w Londynie komunikaty radiostacji powstańczej „Błyskawica” o sytuacji w Warszawie, powtarzane były przez BBC.
Sekcja Polska informowała też o odmowie władz radzieckich udostępnienia lotnisk samolotom alianckim dokonującym zrzutów dla powstańców.
Wielu słuchaczy mówiło później, że w tych najciemniejszych latach wojny audycje BBC były promieniem nadziei. Były potwierdzeniem, że walka o wolność trwa na wielu frontach.
Coraz częściej nadchodziły wiadomości o zwycięstwach alianckich.
Słuchali BBC Polacy w okupowanym kraju, żołnierze w swych jednostkach na Bliskim Wschodzie, w Afryce, we Włoszech i gdziekolwiek rzuciła ich wojna.
BBC donosiło o sukcesach lotników polskich w walkach o Wielką Brytanię, o zdobyciu Monte Cassino, o lądowaniu sojuszników w Normandii, o wyzwalaniu krajów północnej Europy przez I Polską Dywizję Pancerną.
Przez BBC o swym życiu, troskach i nadziejach mówili żołnierze, lotnicy i marynarze.
Po wojnie Sekcja Polska odegrała istotną rolę w odszukiwanniu zaginionych i łączeniu rodzin rozdzielonych wojną.
Ponad blokadą i cenzurą
Wypracowany w ten sposób kredyt zaufania zdobywał Sekcji Polskiej BBC słuchaczy także po wojnie.
Kiedy między wchodnią i zachodnią Europą zapadła żelazna kurtyna, a władze komunistyczne starały się odciąć Polskę od niezależnych źródeł informacji, BBC przełamywało partyjny monopol w dziedzinie środków przekazu.
Bezstronnie podawało wiadomości ze świata, naświetlało tło wydarzeń, oddzielając ściśle informację od komentarza.
Często informowało też o sytuacji i wydarzeniach w Polsce, tuszowanych przez władze.
W latach 50. władze PRL reagowały zagłuszaniem audycji. Z terenu ZSRR zagłuszano audycje Sekcji Polskiej ponownie w latach 80.
Przedstawiciele różnych środowisk stwierdzają zgodnie, że Sekcja Polska BBC odegrała istotną rolę w informowaniu społeczeństwa w warunkach wszechobecnej cenzury wewnętrznej.
Poza wiadomościami i programami politycznymi, Sekcja Polska nadawała od lat 50. regularne audycje kulturalne, muzyczne, religijne i naukowe. Prezentowała wiele dziedzin życia brytyjskiego oraz światowe trendy w literaturze i sztuce. Na falach BBC występowali wybitni polscy muzycy, malarze, aktorzy, pisarze i poeci.
![]() Czesław Miłosz w studio BBC |
Przez to stała się forum wymiany idei politycznych i społecznych.
Na długo przed Okrągłym Stołem w Polsce, w dyskusjach przy „okrągłym stole” studia Sekcji Polskiej, spotykali się, na łączach telefonicznych, zwolennicy różnych opcji.
Po wprowadzeniu stanu wojennego, przy blokadzie informacyjnej, audycje Sekcji Polskiej znów były jednym z nielicznych źródeł rzetelnych wiadomości o wydarzeniach w Polsce, tak dla słuchaczy w kraju jak i dla świata.
Kres stanu wojennego umożliwił zaprezentowanie w BBC szerszego wachlarza polskiej opinii politycznej.
Londyn i Warszawa
Przełom demokratyczny lat 1989-90 w Polsce otworzył przed Polską Sekcją BBC nowe możliwości: weszła w układy partnerskie z rozgłośniami Polskiego Radia i stacjami komercyjnymi.
![]() Przed mikrofonem BBC: Prezydent Lech Wałęsa i Eugeniusz Smolar |
Od 1996 r. działa w Warszawie stała redakcja Sekcji Polskiej, zintegrowana organizacyjnie z redakcją londyńską.
Obecnie dzienniki i programy BBC, przygotowywane w Bush House w Londynie i przy ul. Wspólnej w Warszawie, nadawane są na falach UKF rozgłośni polskich.
Stale wzrasta popularność naszej strony internetowej ilustrowanej plikami dźwiękowymi.
Redakcja Polska działająca w oparciu o sieć korespondentów BBC na całym świecie i nowoczesną bazę techniczną, jak zawsze wierna zasadom bezstronności i rzetelności przekazu, zdobyła sobie istotną i trwałą pozycję na polskiej scenie medialnej.