احمد زیدآبادی تحلیلگر مسایل خاورمیانه

آقای اولمرت که قرار است دو هفته دیگر از ریاست حزب کادیما و نخست وزیری کشورش کناره گیری کند، می‌کوشد تا در مدت باقی مانده از نخست وزیری خود با فلسطینی‌ها به یک توافق کلی و طولانی مدت دست یابد.

صائب عریقات مذاکره کننده ارشد فلسطینی به نقل از آقای عباس تاکید کرده است که وی خواهان دستیابی به توافقی بر سر "همه یا هیچ" است و به توافق موقت و یا کلی تن در نخواهد داد.

به نظر می‌رسد اهود اولمرت و محمود عباس در باره برخی از مسائل اصلی مورد اختلاف خود به پیشرفت‌هایی دست یافته‌اند، اما مساله حاکمیت بر اماکن مقدس شهر بیت‌المقدس همچنان بزرگترین مانع توافق دو طرف به شمار می‌رود.

کاملا روشن است که در طول دو هفته آینده، آقای اولمرت نمی‌تواند فرمولی معجزه‌آسا برای حل اختلاف بر سر بیت‌المقدس ارائه کند، به همین علت وی پیشنهاد کرده است که موضوع حاکمیت بر اماکن مقدس شهر بیت‌المقدس تحت نظارت بین‌المللی به مدت پنج سال حل و فصل شود.

اگر خانم لیونی جانشین آقای اولمرت شود، شاید اوضاع برای فلسطینی‌ها چندان تغییر نکند، جز اینکه خانم لیونی ظاهرا هیچ عجله‌ای برای دستیابی به توافق با فلسطینی‌ها ندارد، مساله‌ای که در جای خود می‌تواند سبب نگرانی محمود عباس شود

پیشنهاد آقای اولمرت با مخالفت برخی از اعضای کابینه او روبرو شده است. ایلی یشایی رهبر حزب مذهبی شاس با محکوم کردن طرح آقای اولمرت تاکید کرده است که نخست وزیر از اقتدار قانونی و عمومی برای تصمیم‌گیری در باره بیت‌المقدس برخوردار نیست.

زیپی لیونی وزیر خارجه اسرائیل نیز که یکی از نامزدهای جانشینی آقای اولمرت است هر گونه شتاب در مذاکره با فلسطینی‌ها را رد کرده و گفته است که نباید اجازه دهیم "زمان" به صورت عامل فشاری در رسیدن به توافق عمل کند، زیرا چنین مساله‌ای می تواند به زیان منافع اسرائیل تمام شود.

با آنکه صائب عریقات از رد پیشنهاد اهود اولمرت از سوی آقای عباس برای امضای یک توافقنامه کلی و موقت سخن گفته، اما موضع رسمی دولت خودگردان فلسطین در باره طرح نخست وزیر اسرائیل در باره آینده بیت‌المقدس هنوز اعلام نشده است.

ظاهرا آقای عباس برای دادن پاسخ قطعی به طرح آقای اولمرت مردد است، اما وی برای غلبه بر تردید خود وقت چندانی ندارد.

دو هفته دیگر، اهود اولمرت از مقام خود کنار می‌رود و جانشین احتمالی او لزوما پیشنهادهای بهتری برای فلسطینی‌ها ندارد.

	موضع رسمی دولت خودگردان فلسطین در باره طرح نخست وزیر اسرائیل در باره آینده بیت‌المقدس هنوز اعلام نشده است

اگر خانم لیونی جانشین آقای اولمرت شود، شاید اوضاع برای فلسطینی‌ها چندان تغییر نکند، جز اینکه خانم لیونی ظاهرا هیچ عجله‌ای برای دستیابی به توافق با فلسطینی‌ها ندارد، مساله‌ای که در جای خود می‌تواند سبب نگرانی محمود عباس شود.

اما اگر شائول موفاز جانشین آقای اولمرت شود و یا با فروپاشی کابینه ائتلافی، نخست وزیر آینده مجبور به برگزاری انتخابات پارلمانی زود هنگام شود، شرایط برای فلسطینی ها دشوارتر خواهد شد چرا که آقای موفاز چهره‌ای تندرو و در برابر فلسطینی‌ها سرسخت است و انتخابات زود هنگام پارلمانی نیر ممکن است به پیروزی حزب لیکود به رهبری بنیامین نتانیاهو منجر شود و روند مذاکرات صلح را با چالشی جدی روبرو کند.

با این حساب، همانگونه که آقای اولمرت مشتاق دستیابی به توافقی کلی با فلسطینی ها در طول دو هفته آینده است، محمود عباس هم ترجیح می‌دهد که طرف معامله او اهود اولمرت باشد.

قاعدتا آنچه آقای عباس را به دستیابی به توافق با اهود اولمرت ترغیب می‌کند، محدود بودن زمان برای خود او است.

دوران ریاست جمهوری محمود عباس اوایل سال آینده میلادی به پایان می‌رسد و با توجه به وجود دو حاکمیت جداگانه در نوار غزه و کرانه غربی رود اردن، سرنوشت دولت خودگردان و همچنین آقای عباس با ابهام‌های زیادی روبرو می‌شود.

گروه حماس که کنترل نوار غزه را بر عهده دارد، پیش از این هشدار داده است که تمدید دوره ریاست جمهوری آقای عباس را تحت هر شرایطی نخواهد پذیرفت.

با نفی مشروعیت ادامه ریاست محمود عباس بر تشکیلات خودگردان از سوی حماس، روابط بین فلسطینی‌ها پیچیده‌تر خواهد شد، مگر آنکه انتخابات ریاست جمهوری در سرزمین‌های فلسطینی برگزار شود که آن هم به علت خارج بودن نوار غزه از حوزه حاکمیت آقای عباس، کار بسیار دشواری خواهد بود.

بدین ترتیب، محمود عباس در وضع بسیار بغرنجی قرار گرفته به طوری که مجبور است بین پذیرش یک توافقنامه کلی با اهود اولمرت و یا سپردن روند مذاکرات به آینده‌ای مبهم و غیر قابل پیش بینی یکی را انتخاب کند.

طرح آقای اولمرت در باره اماکن مقدس، هر چند که تعیین سرنوشت این مکان‌ها را به پنج سال دیگر موکول می‌کند، اما در ماهیت خود به زیان فلسطینی‌ها نیست

البته اگر پیشنهاد آقای اولمرت شامل دستیابی فلسطینی‌ها به بیش از ۹۷ درصد کرانه غربی و محله‌های عرب نشین بیت‌المقدس باشد، ممکن است محمود عباس امکانی برای پذیرش طرح اهود اولمرت در باره اماکن مقدس بیت‌المقدس داشته باشد.

واقعیت این است که طرح آقای اولمرت در باره اماکن مقدس، هر چند که تعیین سرنوشت این مکان‌ها را به پنج سال دیگر موکول می‌کند، اما در ماهیت خود به زیان فلسطینی‌ها نیست.

طبق طرح اهود اولمرت، اعضای کمیته چهار جانبه ناظر بر روند صلح خاورمیانه (سازمان ملل، اتحادیه اروپا، آمریکا و روسیه) در کنار مصر، اردن و مراکش می توانند بر روند مذاکره بر سر حاکمیت بر اماکن مقدس شهر بیت المقدس نظارت کنند.

ترکیب فوق، می‌تواند جامعه فلسطینی را متقاعد کند که روند مذاکرات بین اسرائیل و فلسطینی ها بر سر اماکن مقدس به زیان آنها تمام نخواهد شد و بنابراین محمود عباس با پذیرش آن با مشکل کمتری روبرو خواهد شد.

بدین ترتیب، آیا اسرائیل و فلسطینی‌ها توافقی که چارچوب کلی دولت مستقل فلسطینی را تعیین خواهد کرد، به زودی امضاء و جهان را با شگفتی روبرو می‌کنند و یا اینکه مذاکرات با روند فعلی خود تا مدتی نامعلوم ادامه خواهد یافت؟ دو هفته پیش رو، پاسخ این پرسش را خواهد داد.