سنیوره در بغداد؛ ائتلاف به نفع شیعیان میانه‌رو؟

فواد سنیوره نخست وزیر لبنان پس از دیدار با نوری المالکی، نخست وزیر عراق در بغداد ضمن تاکید بر تقویت روابط کشورش با عراق خواستار هبستگی کشورهای عرب شد.

آقای سنیوره که پس از ملک عبدالله پادشاه اردن، دومین رهبر جهان عرب است که پس از سقوط صدام حسین از عراق دیدار می‌کند، در یک کنفرانس مطبوعاتی مشترک با آقای مالکی گفت: "بازگشت عراق به دنیای عرب هدف مهمی است که همه باید برای آن تلاش کنیم."

هدف از سفر فواد سنیوره به بغداد گسترش روابط اقتصادی عراق و لبنان بویژه در حوزه نفت، اعلام شده است، اما به نظر می‌رسد که هدف اصلی سفر نخست وزیر لبنان به عراق سیاسی باشد.

یک ماه پیش، سعد حریری رهبر جریان المستقبل لبنان و از سران ائتلاف ۱۴ مارس، بدون اعلام قبلی وارد عراق شد و با رئیس جمهور، نخست وزیر و رئیس مجلس عراق در بغداد دیدار و گفتگو کرد.

آقای حریری که پیرو مذهب سنی است، سپس راهی نجف شد و در آنجا با مراجع شیعه از جمله آیت‌الله علی سیستانی ملاقات کرد.

سعد حریری همچنین پس از زیارت مرقد امام علی در نجف با عمار حکیم از رهبران مجلس اعلای اسلامی عراق دیدار کرد و به وی گفت که لبنان و عراق نباید جایی برای تسویه‌ حساب‌های منطقه‌ای و منازعات دیگر کشورها باشد.

سفر سعد حریری به عراق و مذاکرات او با رهبران سیاسی و مذهبی شیعه، این تصور را پدید آورد که گروههای سنی لبنان در پی تقویت مناسبات خود با شیعیان میانه رو عراق به منظور تضعیف شیعیان حامی ایران در کشور خود هستند.

اغلب شیعیان لبنان حامی گروه حزب‌الله هستند و حزب‌الله نیز به نوبه خود حامی ایران است. از این رو، ائتلاف ۱۴ مارس علاقمند است که راه نفوذ رهبران میانه رو شیعه مقیم عراق در بین شیعیان لبنان گشوده شود.

با آنکه ائتلاف ۱۴ مارس هم اکنون با ائتلاف ۸ مارس به رهبری حزب‌الله، دولت وحدت ملی تشکیل داده است، اما اختلاف‌های بنیادین دو طرف همچنان پا بر جاست و در واقع هر دو جناح می‌کوشند تا در انتخابات پارلمانی سال آینده لبنان، جای پای خود را در قدرت محکم‌تر کنند.

در این میان، به نظر می‌رسد که ائتلاف ۱۴مارس در صدد است تا با کمک به شکل گیری جریانی از شیعیان لبنان که تابع آیت‌الله سیستانی و نزدیک به دولت عراق باشند، رای جامعه شیعه لبنان را به سوی نیروهای میانه‌رو تر شیعه هدایت کنند.

در بین روحانیون شیعه لبنان، سید علی الامین از جمله افرادی است که حزب‌الله را به علت تبعیت از اصل ولایت فقیه گروهی تندرو و وابسته به ایران می‌داند و به صراحت خواستار پشتیبانی شیعیان از دولت های خود ونه پیروی از ولایت فقیه به سبک حکومت ایران است.

با توجه به تسلط حزب‌االله بر مناطق شیعه نشین لبنان، آقای امین هنوز پایگاه قابل توجهی در بین شیعیان لبنان به دست نیاورده است، اما اگر آیت‌الله سیستانی تصمیم به بسط نفوذ خود در بین شیعیان لبنان بگیرد، اوضاع احتمالا تغییر خواهد کرد.

در اینکه آیت‌الله سیستانی از نقطه نظر سیاسی و اعتقادی با رویکرد حزب‌الله اختلاف دارد، شکی نیست، اما در این مورد که آیا آیت‌الله خواهان تضعیف نفوذ حزب‌الله در جنوب لبنان است، تردیدهایی وجود دارد.

با این حال، به نظر می‌رسد که دولت شیعه عراق، نظر خوشی نسبت به حزب‌الله لبنان ندارد، چرا که حزب‌الله ضمن آنکه متهم به کمک و آموزش به ارتش مهدی به رهبری مقتدی صدر است، حسن نصرالله رهبر این گروه نیز بارها از آنچه "مقاومت مسلحانه" در عراق نامیده آشکارا حمایت کرده و عراقی‌ها را به الگوبرداری از روش حزب‌الله تشویق کرده است.

هر چند که رهبران شیعه عراق تاکنون در مقابل حمایت آقای نصرالله از عملیات مسلحانه در عراق سکوت کرده‌اند، اما جلال طالبانی رئیس جمهور عراق، در خرداد ماه گذشته، اعلام کرد که حسن نصرالله حق دخالت در امور داخلی عراق را ندارد.

به هر حال، حمایت حزب‌الله لبنان از مبارزه مسلحانه در عراق، ائتلاف ۱۴ مارس را در اندیشه بهره برداری از این موضوع در روابط خود با عراق انداخته است.

مسلما عراقی‌های رنجیده از تشویق حسن نصرالله به ادامه عملیات گروههای مسلح در کشورشان، زمینه مناسبی برای پذیرش ماهیت یکسان حزب‌الله و ارتش مهدی دارند و همین مساله می‌تواند به همکاری دولت عراق و ائتلاف ۱۴ مارس برای کمک به ترویج میانه‌روی در جامعه شیعه لبنان منجر شود.