|
نمایه سیاسی ترکیه
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
ترکیه امروزی که زمانی قلب امپراتوری عثمانی بود، در سال 1920 توسط رهبر ملیگرای آن کمال آتاتورک به عنوان یک جمهوری مدرن و سکولار
تاسیس شد.
ترکیه پل ارتباطی دو قاره اروپا و آسیا و حاکم دهانه دریای سیاه است و این موقعیت استراتژیک نفوذ آنرا در منطقه افزایش داده است. پس از دهه ها مشکلات انباشته شده که اقتصاد کشور را در آستانه فروپاشی قرار داده بود، در سال ۲۰۰۲ ترکیه در مورد یک برنامه دشوار احیای اقتصادی با صندوق بین المللی پول IMF به توافق رسید. از آن زمان این کشور پیشرفت شایانی داشته. نرخ رشد اقتصادی بالا بوده و تورم به صورت قابل ملاحظه ای کاهش یافته است؛ گرچه حجم سنگین بدهی خارجی هنوز بردوش این کشور سنگینی می کند. ارتش قدرتمند ترکیه- که خود را حافظ نظام سکولار این کشور می داند- سابقه ای طولانی درمداخله درامور سیاسی دارد. در سالهای اخیر که ترکیه برای پیوستن به اتحادیه اروپا تلاش می کند حضور ارتش در زندگی مدنی این کشور کاهش یافته است.
با این وجود، قبل از انتخابات سال ۲۰۰۷ و همزمان با بروز یک رویارویی جدی بین سکولارها و دولت تحت کنترل اسلامگرایان سابق، ارتش تعهد دولت به سکولاریسم را مورد تردید قرار داده و هشدار داد که در صورت لزوم با مداخله خود از نظام سکولار ترکیه دفاع خواهد کرد. مورد اخیر در رویارویی سکولارها با احزاب در قدرت که ریشه های اسلام گرایانه دارند تصمیم دادگاه قانون اساسی ترکیه در ماه مارس 2008 بود. این نهاد که عالیترین مرجع قانونی کشور است شکایتی را پذیرفت که در آن اعضای ارشد حزب عدالت و توسعه- حزب حاکم با ریشه های اسلام گرایی- از جمله عبدالله گل رییس جمهور و رجب طیب اردوغان متهم شده اند به تلاش برای برقراری یک نظام اسلامی در ترکیه. ترکیه در چند دهه اخیربه دلیل مناقشه های مرزی در دریای اژه و سرنوشت سیاسی جزیره قبرس، با همسایه نزدیک خود یونان روابط خصمانه ای داشته است. در سال ۱۹۹۹ این کشور کاندیدای عضویت در اتحادیه اروپا شد و از آن زمان در راستای تامین پیش شرطهای پیوستن به این اتحادیه، اصلاحاتی اساسی را در حوزه حقوق بشر و اقتصاد در دستور کار خود قرار داد. مجازات اعدام لغو شد، اقدامات جدی تری برای جلوگیری از وقوع شکنجه صورت گرفته و احکام جزایی بازبینی شدند.
اصلاحاتی هم در زمینه حقوق زنان، حقوق اقلیت کرد و مسایل آموزشی و فرهنگی و کارکرد رسانه ها به اجرا گذاشته شد. فعالان حقوق زنان می گویند این اصلاحات ناکافی است و حکومت را متهم می کنند که به برابری اجتماعی زنان متعهد نیست و فقط تحت فشار اتحادیه اروپا این اقدامات را انجام می دهد. پس از یک دوره چانه زنی های سخت، سرانجام مذاکرات مربوط به عضویت ترکیه در اتحادیه اروپا در اکتبر ۲۰۰۵ آغاز شد و پیش بینی میشود که حدود ۱۰ سال به طول بیانجامد. این مذاکرات تا امروز روند دشواری داشته است. اولین پیشرفت در این مذاکرات چند هفته پس از آن اتفاق افتاد که ترکیه پذیرفت قبرس را به عنوان یکی از اعضای اتحادیه اروپا بپذیرد؛ هرچند ترکیه در ضمیمه ای بر بیانیه خود اعلام نمود که این به منزله به رسمیت شناختن کامل دیپلماتیک قبرس نیست. ترکیه یک اقلیت پرشمار کرد دارد که برخی از ارزیابی ها شمار آن را بین 20 تا 25 درصد جمعیت کشور تخمین می زنند. کردهای ترکیه می گویند دولت مرکزی همیشه سعی کرده که هویت ملی یا قومی آنها را از بین ببرد و بخصوص از نظر اقتصادی و موازین حقوق بشر همواره در مورد این اقلیت تبعیض صورت گرفته است. حزب کارگران کردستان ترکیه (پ کا کا) که جزو معروفترین و افراطی ترین گروهای کرد در آن منطقه از جهان است، از سال 1984 مبارزه مسلحانه برای تشکیل یک منطقه یا حکومت مستقل را آغاز کرد. در طول دو دهه ۸۰ و ۹۰ میلادی، در شرق و جنوب شرقی ترکیه بر اثر این خشونت ها هزاران نفر کشته شده و صدها هزار نفر آواره شده اند. در چند سال اخیر فعالیت مسلحانه این گروه که از سال 1999 و دستگیری رهبر آن عبدالله اوجالان ضعیف شده بود، بار دیگر اقزایش یافته است. پ کا کا علاوه بردولت ترکیه، از سوی دولت آمریکا و اتحادیه اروپا نیز یک سازمان تروریستی شناخته می شود.
اطلاعات و آمار کلی
نام کامل: جمهوری ترکیه
رهبران سیاسی
رئیس جمهور: عبدالله گل عبدالله گل، وزیر خارجه پیشین، از سوی حزب عدالت و توسعه برای مقام ریاست جمهوری معرفی شد و پس از ماهها بحث و جنجال بر سر نامزدی اش بالاخره درماه اوت 2007 پارلمان ترکیه او را برگزید و وی جایگزین احمد نجدت سزر شد.
در اعتراض به نامزدی وی سکولارها دست به تظاهرات زده و مدعی شدند که آقای گل به ریشه های فکری خود که اسلام سیاسی است وفادارخواهد ماند. ارتش و احزاب ملی گرا نیز با نامزدی وی مخالف بودند و اعتراض آنها به این بود که عبدالله گل ممکن است جدایی کامل دین از حکومت در ترکیه را نقض کند. مقامات ارشد نیروهای مسلح ترکیه و سیاستمداران حزب مخالف دولت- حزب جمهوریخواه مردم – در مراسم ادای سوگند رییس جمهور جدید شرکت نکردند. عبدالله گل فعالیت سیاسی خود را در اوایل سالهای 90 میلادی و از حزب اسلام گرای رفاه شروع کرد. فعالیت این حزب بعدا توسط دستگاه قضایی ممنوع شد. او و همفکرانش بعدها این ایده را که اسلام اصل تعیین کننده سیاست است کنار گذاشته و در سال 2001 حزب جدیدی را به نام عدالت و توسعه تاسیس کردند و از گذشته اسلام گرای خود فاصله گرفتند. این حزب در سال 2002 در انتخابات به پیروزی رسید و پس از تشکیل کابینه به نخست وزیری رجب طیب اردغان، عبدالله گل در مقام وزیر خارجه توانست وجهه ای میانه رو برای خود بسازد. او از طرفداران سرسخت پیشبرد اصلاحات برای پیوستن به اتحادیه اروپاست. در ترکیه رییس جمهور برای یک دوره ۷ ساله توسط پارلمان انتخاب می شود. اما قدرت اجرایی اصلی در اختیار نخست وزیر است. با این حال رییس جمهور حق وتوی مصوبه های مجلس، انتصاب مقامات رسمی و تعیین قضات را دارد. در رفراندومی که در سال 2007 برگزار شد اکثریت مردم ترکیه رای دادند که با اصلاح قانون اساسی در آینده رییس جمهور نه توسط پارلمان بلکه با رای مردم انتخاب شود. نخست وزیر: رجب طیب اردوغان رجب طیب اردوغان رهبر حزب عدالت و توسعه (AK) اولین بار پس از پیروزی بزرگ انتخاباتی حزبش در نوامبر سال ۲۰۰۲ به مقام نخست وزیری رسید و با پیروزی در انتخابات سال 2007 برای بار دوم عهده دار این مقام شد.
آقای اردوغان پس از مخافت ارتش و اخزاب سکولار با نامزدی عبدالله گل برای مقام ریاست جمهوری، انتخابات سراسری را زودتر از موعد فراخواند. مخالفان حزب عدالت و توسعه آن را متهم می کنند به داشتن ایدئولوژی اسلام سیاسی و تلاش برای برقراری حکومت دینی شبیه به ایران. اما این حزب، که اساسا طرفدار بازرگانی است، در انتخابات سال 2007 بر میزان نفوذ خود افزود و 47 درصد آراء را بدست آورد. گرچه آقای اردوغان به دلیل محکومیت قبلی وی - به خاطر خواندن یک شعر اسلامی در یک گردهمایی سیاسی- سالها پیش از حق شرکت در انتخابات محروم شده بود، اما تغییرات انجام شده در قانون اساسی به او اجازه داد که در انتخابات پارلمانی در سال ۲۰۰۳ شرکت کند. او تلاش برای پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپا را اصلی ترین اولویت خود معرفی کرد و برنامه اصلاحاتی را در این راستا ارائه داد که راه را برای شروع گفتگوهای عضویت ترکیه در اکتبر ۲۰۰۵هموار نمود. علیرغم وجود ریشه های اسلامگرایی درحزب عدالت و توسعه AK، آقای اردوغان اصرار دارد که این حزب کاملا به نظام جمهوری سکولار پایبند است. آقای اردوغان فرزند خانواده ای تهیدست است و با دستفروشی مخارج تحصیل خود را تامین کرده است. تحصیلات دانشگاهی او دررشته اقتصاد است و پیش از دانشگاه در مدارس قرآنی درس خوانده است. او در مقام شهردار استانبول در اواسط دهه ۹۰ ، نوشیدن الکل را در ساختمان های شهرداری ممنوع کرد و به دلیل افزایش کیفیت خدمات شهری محبوب شد.
رسانه ها
در ترکیه عرصه رسانه ای بسیار فعال است، با بیش از ۳۰۰ کانال خصوصی تلویزیونی- که بیش از ده مورد آن پوشش سراسری دارند- و بیش از ۱۰۰۰ ایستگاه رادیویی خصوصی که با شبکه دولتی - تی آر تی- رقابت می کنند. بسیاری از مطبوعات و رسانه ها متعلق به شرکتهای اقتصادی بزرگ ترکیه هستند؛ از جمله این موسسات گروه دوگان صاحب بزرگترین مجموعه رسانه ای ترکیه است. موضوع هایی نظیر ارتش، مسئله کردها و اسلام سیاسی از جمله موارد حساسی هستند که برای خبرنگاران میتواند دردسر آفرین و خطرساز باشد و منجر به پیگرد قانونی و دستگیری آنها شود. گزارش دیده بان حقوق بشر و گروههای بین المللی مدافع روزنامه نگاری حاکی از آن است که در ترکیه خبرنگاران بازداشت شده و یا مورد حمله پلیس قرار می گیرند. قطع برنامه شبکه های رادیو یا تلویزیون به دلیل پوشش دادن مسائل حساس امری عادی است. برخی از مجازاتهای سخت در مورد خبرنگاران در سالهای اخیر به خاطر اصلاحات مربوط به پیوستن به اتحادیه اروپا لغو شده است. با این وجود سازمان گزارشگران بدون مرز در گزارش سال 2006 خود می گوید که در ترکیه هنوز هم خبرنگاران با خطر محاکمه در دادگاه های فرمایشی و غیر قانونی روبرو هستند. بر اساس موردی از قوانین کیفری ترکیه، توهین به هویت ملی این کشور جرم محسوب می شود و این بند همواره دستاویزی برای پیگرد قضایی خبرنگاران، نویسندگان و ناشران بوده است. پخش برنامه به زبان کردی که در ترکیه همواره ممنوع بوده، به عنوان بخشی از اصلاحات در مسیر پیوستن به اتحادیه اروپا برای تامین حقوق اقلیتها، از ژوئن ۲۰۰۴ از طریق شبکه دولتی آغاز شد. برخی از شبکه های کردی مستقر در خارج نیز از طریق ماهواره برنامه های خود را پخش می کنند. مطبوعات • حریت - روزنامه پرتیراژ تلویزیون • رادیو و تلویزیون (تیآرتی) - شبکه دولتی(ملی) با پوشش چهار شبکه سراسری رادیو • رادیو و تلویزیون (تی آر تی) – دولتی(ملی) ، با چهار شبکه اصلی: فرهنگی، آموزشی و انواع موسیقی |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||