نمایه سياسی سوریه

تاریخچه

سوریه که زمانی مرکز امپراتوری اسلامی بود، قلمروی است که در گذشته مورد تهاجم و اشغال تقریبا همه قدرتهای بزرگ قرار گرفته است، از جمله رومی‌ها ، مغولها ،صلیبیون و ترکها.

سوریه کشوری است با جلگه های حاصلخیز، صحرا و کوهستان که در آن گروههای نژادی و مذهبی گوناگونی از قبیل کردها، ارمنی ها، آسوری ها، شیعیان علوی و دروزی ها زندگی می کنند. اما اعراب سنی بخش اعظم جمعیت را تشکیل می دهند.

سوریه کنونی در سال ۱۹۴۶ استقلال خود را از فرانسه بدست آورد. اما در پی آن، به ویژه به دلیل منافع متضاد گروههای مختلف در جامعه، شاهد دورانی از بی ثباتی سیاسی بود.

سوریه و مصر برای مدت کوتاهی (۶۱-۱۹۵۸) در دوران ریاست جمهوری جمال عبدالناصر در مصر، اتحادیه ای را تشکیل دادند. ولی با وقوع یک کودتای نظامی، سوریه مجددا راه استقلال کامل را در پی گرفت.

در سال ۱۹۶۳ حزب پان عرب بعث، که تحت کنترل علوی‌ها است، قدرت را به دست گرفت و تا به امروز در کشور حکمرانی می کند.

حکومت بعثی، به ویژه در دوران حافظ اسد، در عرصه داخلی با حکمرانی اقتدارگرایانه و در عرصه بین المللی با سیاستی شدیدا ضد اسرائیلی توصیف شده است.

در سال ۲۰۰۵ و پس از ترور رفیق حریری نخست وزیر لبنان، سوریه به شدت از سوی جامعه بین المللی تحت فشار قرار گرفت تا ارتش خود را از لبنان خارج کند.

گزارش سازمان ملل متحد مقامات سوری و سیاستمداران لبنانی تحت حمایت سوریه را به دخالت در این ترور متهم کرد. حکومت سوریه این اتهام را رد می کند.

در داخل کشور حکومت بعث هرگونه مخالفتی را به شدت سرکوب می کند. گمان می رود که در سال ۱۹۸۲ هزاران نفر در سرکوب قیام اخوان مسلمین در شهر حما، کشته شده باشند.

پس از مرگ حافظ اسد در سال ۲۰۰۰ فضای سیاسی در سوریه اندکی بازتر شد و در نتیجه دهها زندانی سیاسی آزاد شدند. اما تضمین حداقل آزادی های سیاسی و تعدیل کنترل مطلق حکومت بر اقتصاد هنوز عملی نشده است.

در عرصه جهانی انزوای حکومت سوریه رو به افزایش بوده و در سالهای اخیر به اتهام حمایت از شورشیان در عراق به شدت مورد انتقاد قرار گرفته است. در مقابل سوریه دولت آمریکا را متهم می کند که در تلاش برای سرنگون کردن حکومت این کشور است.

سوریه یکی از دشمنان اصلی اسرائیل است و از چند گروه تندرو که با اسرائیل می جنگند حمایت می کند. در ماههای اخیر نشانه هایی از انجام مذاکرات غیر مسقیم بین دو کشور و با میانجیگری ترکیه به چشم می خورد. دور قبلی مذاکرات بین این دو کشور در سال ۲۰۰۰ و به خاطر اختلاف بر سر خط مرزی در بلندی های جولان به شکست انجامید.

در یک نگاه

نام کامل: جمهوری عربی سوریه

جمعیت: ۲۲.۵ میلیون ( سازمان ملل متحد، ۲۰۱۰)
پایتخت: دمشق
مساحت: ۱۸۵،۱۸۰ کیلومتر مربع
زبان اصلی: عربی
دین اکثریت: اسلام، مسیحی
امید به زندگی: ۷۳ سال ( مردان) ، ۷۷ سال ( زنان) ( سازمان ملل)
واحد پول: ۱ پوند سوری = ۱۰۰ پیاستر
صادرات عمده: نفت، گاز
سرانه درآمد ناخالص ملی: ۲,۴۱۰ دلار آمریکا ( بانک جهانی ۲۰۰۹)
نشانه اینترنتی :Sy
کد بین المللی تلفن:۹۳۶

رهبران

رئیس جمهور: بشار اسد

متولد ۱۹۶۵، دمشق

بشار اسد در جریان رفراندوم سال ۲۰۰۷ برای یک دوره هفت ساله دیگر ریاست جمهوری را به دست گرفت

بشار اسد اندکی پس از فوت پدرش حافظ اسد در ۱۰ ژوئن ۲۰۰۰ جانشین او شد. بشار پس از کشته شدن پسر ارشد حافظ اسد در یک تصادف رانندگی در سال ۱۹۹۴ ، برای جانشینی پدر اش برگزیده شد.

بشار سومین فرزند حافظ اسد است. او در رشته چشم پزشکی در دمشق و لندن تحصیل کرده است. او در سال ۱۹۹۴ به ارتش پیوست و در سال ۱۹۹۹ به درجه سرهنگی رسید. در شش سالی که برای بدست گرفتن قدرت آماده می شد، با رهبران کشورهای عربی دیدار کرده و با افراد صاحب نفوذ در سیاست سوریه آشنا شد.

در آغاز ریاست جمهوری او، سوریه شاهد دوره کوتاهی ازفضای باز و اصلاحات بود. زندانیان سیاسی آزاد شدند و سانسور رسانه ها تعدیل شد. بحث و اظهار نظر های سیاسی ممکن شد و منتقدان توانستند دیدگاههای خود را برای تغییرات سیاسی مطرح کنند.

اما سرعت این تحولات جناح حاکم شامل ارتش، حزب بعث و اقلیت قومی علوی ها را نگران کرد. نگران از بروز بی ثباتی و در هراس از کاهش اقتدارشان، جناح حاکم نه تنها جلوی اصلاحات را گرفت بلکه اوضاع را کاملا به حالت سابق باز گرداند.

بشار اسد در جریان رفراندوم سال ۲۰۰۷ برای یک دوره هفت ساله دیگر ریاست جمهوری را به دست گرفت. او تنها کاندیدای این مقام بود.

شکاف در سیستم سیاسی این کشور در اوایل سال ۲۰۱۱ میلادی یعنی در بحبوحه موج موسوم به " بهار عربی" آغاز شد. موجی از نارضایتی های مردمی که آفریقای شمالی و خاورمیانه را در برگرفت.

اتحادیه عرب در واکنش به سرکوب معترضان، عضویت سوریه را در این نهاد به حال تعلیق درآورده است

در پی به نتیجه رسیدن اعتراضات مردمی علیه حکومت های مستبد در مصر و تونس، تظاهراتی که ماهها پیش از آن تصورش را هم نمی شود کرد در دمشق و چند شهر دیگر این کشور آغاز شد، اعتراضاتی که با سرکوب شدید نیروهای امنیتی مواجه شد.

در آوریل سال ۲۰۱۱، بشار اسد به منظور آرام arab leagueکردن اوضاع درصدد برآمد تا امتیازاتی را به معترضان بدهد، از جمله لغو حالت فوق العاده که نزدیک به ۵۰ سال بر کشور حاکم بود و برکنار کردن دولت.

بشار اسد با متهم کردن معترضان به این که آلت دست اسرائیل هستند، باعث برانگیخته شدن خشم بسیاری در کشور شد.

شدت گرفتن اعتراضات در شهرهای مختلف با موجی از سرکوب های شدید از سوی نیروهای دولتی همراه شده است.

سازمان ملل متحد گفته است که از زمان شروع اعتراضات تاکنون دست کم ۳۵۰۰ نفر کشته شدند.

اتحادیه عرب در واکنش به سرکوب معترضان و پس از آن طرح صلح پیشنهادی آنها با شکست روبرو شد، در اقدامی بی سابقه عضویت سوریه را در این نهاد به حال تعلیق درآورد.

رسانه‌ها

بخش اعظم رسانه های سوریه متعلق و یا در کنترل حزب بعث هستند. انتقاد از رئیس جمهور و خانواده او ممنوع است. مطبوعات داخلی و خارجی برای کنترل مطالبی که ممکن است خطرناک و یا افشاگر تلقی شوند، به شدت سانسور می شوند.

روزنامه نگاران سوری به خود سانسوری عادت کرده اند و خبرنگاران خارجی به ندرت اجازه بازدید از این کشور را می گیرند.

برای یک دوره کوتاه پس از روی کار آمدن بشار اسد در سال ۲۰۰۰ مطبوعات از آزادی نسبی برخوردار شدند.

برای اولین بار پس از حدود چهل سال، به مطبوعات غیر دولتی اجازه انتشار داده شد.

اما قانون مطبوعاتی که به فاصله کوتاهی به اجرا درآمد مجموعه ای از محدودیت ها را تحمیل کرد و مطبوعات جدید به دلیل نقض این قانون می توانند توقیف شوند.

تلویزیون دولتی به احتیاط برنامه های سیاسی پخش میکند و موضوعاتی را که در گذشته کاملا ممنوع بودند به بحث می گذارد و هر از چند گاه ممکن است با سیاستمداران مخالف مصاحبه کند.
در سالهای اخیر تقاضا برای احداث کانالهای ماهواره ای خصوصی به دولت ارائه شده است. دریافت کننده های امواج ماهواره ای در سوریه به طور وسیع در دسترس است و اکثر مردم کانالهای ماهواره ای عرب زبان را تماشا می کنند.

دولت برای اولین بار اجازه داده که ایستگاه های رادیویی خصوصی و تجاری با پخش برنامه روی موج اف ام تاسیس شوند ولی آنها حق پخش برنامه های خبری و سیاسی ندارند.

آمار بین المللی سال ۲۰۱۰ نشان می دهد که ۳.۹ میلیون نفر در سوریه از اینترنت استفاده می کنند و این شبکه به ابزاری برای فعالیت مخالفان منجر شده است.

مطبوعات

البعث - روزنامه ارگان حزب بعث
الثوره - روزنامه دولتی
تشرین - روزنامه دولتی
سیریا تودی - ماهنامه به زبان انگلیسی

تلویزیون

تلویزیون دولتی سوریه - پخش برنامه در داخل کشور و از طریق ماهواره به زبانهای عربی، انگلیسی و فرانسه
تلویزیون خصوصی دنیا

رادیو

رادیو دولتی جمهوری عربی سوریه - پخش از دمشق، شامل بخش خارجی رادیوی دولتی به چندین زبان از جمله انگلیسی
رادیو المدینه اولین رادیو خصوصی که در سال ۲۰۰۵ آغاز به کار کرد

خبرگزاری

خبرگزاری عربی سوریه (سانا) به زبانهای عربی، انگلیسی و فرانسه