مسجد نیویورک؛ نبرد سیاسی یا دینی؟

آیا حمایت باراک اوباما از ساخت یک مسجد در نزدیکی محل واقعه یازده سپتامبر در نیویورک (گراند زیرو)، آن گونه که رقبایش می‌گویند برای آمریکا نوعی زیاده روی است یا نشان دهنده سردرگمی و بلاتکلیفی بسیاری از شهروندان آمریکایی در مورد این مسئله ظریف ولی تفرقه برانگیز است؟

زمانی که آقای اوباما با شور و هیجان وارد مجادله سیاسی بر سر پیشنهاد احداث یک مجتمع اسلامی و مسجد در جنوب منهتن شد، ‌بسیاری از استراتژیست‌های جمهوری‌خواه به وجد آمدند.

با توجه به پیش رو بودن انتخابات میان دوره ای در ماه نوامبر آینده، این سخنان هدیه‌ای بود که آقای اوباما به رقبایش داد تا به مدد آن ساز و کار انتخاباتی دموکرات‌ها را هدف قرار دهند.
‌
دموکرات‌ها امیدوارند که در انتخابات میان دوره‌ای، تمرکز بر مسایل ایالتی باعث انحراف توجه عمومی از وضعیت نابسامان اقتصاد ملی، ‌جنگ‌های نه چندان پر طرفدار (عراق و افغانستان) و رئیس جمهوری شود که دائما میزان محبوبیتش در حال کاهش است.

در این میان، بحث بر سر ساخت این مسجد، تنور سیاست‌مداران ایالتی را داغ‌تر می‌کند؛ مباحثات پرشوری بر سر "هویت آمریکایی" و احترام به ادیان، آن هم از ورای دردناک‌ترین و حساس‌ترین حادثه ملی در تاریخ معاصر آمریکا درگرفته ‌است.

این بحث طی ماههای متمادی در حاشیه صحنه سیاست ملی جریان داشته و برای محافظه‌کاران مبدل به یک مسئله جدایی افکنانه و بحث برانگیز شده است؛ ‌این در حالی است که شخصیت‌های تعیین‌کننده حزب دموکرات‌ از تصمیم‌گیری در این مورد طفره رفته‌اند.

اما اظهار نظر آقای اوباما در این مورد به روشنی عرصه این مباحثات را از یک مسئله محلی برای شهر نیویورک به مناقشه بزرگ ملی ارتقا داد.

او به مهمانانی که به مناسبت رمضان برای صرف افطار به کاخ سفید دعوت شده بودند گفت که پایبندی آمریکا به آزادی‌های مذهبی باید تزلزل‌ناپذیر باقی بماند و مسلمانان آمریکا برای عمل به اعتقاداتشان کاملا مخیر هستند.

او هم‌چنین افزود: "این اختیار شامل حق ساخت پرستشگاه (مسجد) و مرکز گردهمایی در یک قطعه زمین متعلق به بخش خصوصی در منهتن جنوبی برمبنای قوانین و مقررات ایالتی می‌شود."

البته آقای اوباما طی روزهای بعد توضیح داد اینکه در اظهاراتش تنها به حق مسلمانان در ساخت مرکز اسلامی اشاره کرده، به معنی عاقلانه بودن تصمیم ساخت چنین مرکزی آن هم این قدر نزدیک به محل واقعه یازدهم سپتامبر نبوده است.

به نظر محافظه کاران، آقای اوباما با سخنانش شانس انتخاباتی دموکرات‌های آسیب‌پذیر را برای انتخاب مجدد کاهش داده و راهی مشروع به جمهوری‌خواهان نشان داده تا رقبای دموکرات‌شان را به اتخاذ موضع در مقابل این مسئله حساس و تفرقه برانداز وادارند.

اما این که نظر آقای اوباما با نظرات عامه مردم آمریکا تفاوت زیادی دارد یا نه، بسته به آن است که شما کدام نظرسنجی را باور کنید.

حق یا ترجیح؛ ‌کدامیک؟

بر مبنای یک نظرسنجی که سی ان ان انجام داد، ۶۸ درصد مصاحبه شوندگان با احداث مسجد در این محل مخالف بودند. در یک نظر سنجی دیگر که توسط "ماریست پول" در شهر نیویورک انجام شد، ۵۳ درصد از نظردهندگان، نظر مخالف نسبت به احداث مسجد داشتند و تنها ۳۴ درصد از آنها معتقد بودند که ساخت این مسجد، رسیدن به تفاهم فرهنگی را تسهیل می‌کند در حالی که نیمی از آنها اعتقاد داشتند که این عمل نوعی اهانت تلقی می‌شود.

اما هیچ یک از این نظرسنجی‌ها از شرکت کنندگان نپرسیده که نظرشان در مورد سخنان آقای اوباما در مورد حق جامعه اسلامی برای ساختن مسجد چیست. ‌این حقی است که در قانون اساسی ایالات متحده تصریح شده است.

این نکته در بحث بسیار حائز اهمیت است و کسانی که به سادگی به سوالات پاسخ "آری"‌ یا "نه" می‌گویند اغلب از اهمیت آن غافل می‌شوند.

آمریکایی‌ها می‌توانند از اصل حق احداث مسجد پشتیبانی ‌کنند اما در عین حال مخالف احداث این مسجد خاص آن هم با این فاصله کم از محوطه حادثه یازده سپتامبر باشند.

الزاما تناقضی بین مخالفت با ساخت مسجد در نزدیکی جایی که مورد حمله پیکارجویان مسلمان قرار گرفته و دفاع از حق جهانی آزادی مذهب و مجاز بودن پرستش هر دینی توسط مومنان آن، بدون محدودیت و بدون دخالت دولت وجود ندارد.

در یک نظرسنجی دیگر که توسط فاکس نیوز انجام شد، حدود این نوع نگرش مورد بررسی قرار گرفته است. از پاسخ‌دهندگان این سوال پرسیده شد که آیا به نظر آنها مسجد "گراند زیرو" در محل مناسبی قرار دارد یا نه.

۶۴ درصد آنها قاطعانه پاسخ منفی دادند.

سوال بعدی این بود که آیا گروه‌های مسلمان اجازه دارند که مسجد خود را بنا کنند. مشابه سوال پیش، به این سوال ۶۱ درصد پاسخ مثبت داده شد.

واضح است که بین آمریکایی‌هایی که از حق آزادی ساخت مسجد حمایت می‌کنند و آنها که براین باورند که احداث مسجد در این محل خاص، تصمیم درستی نیست، به نوعی نقاط اشتراک وجود دارد.

این دقیقا همان جایی بود که آقای اوباما با اظهارات خود در این باره روی آن دست گذاشت.

با این وجود، این که عامه مردم در آمریکا ظرافت پنهان در گفته‌های رئیس جمهورشان را درک می‌کنند و یا این که، این نکات ظریف در میان هیاهوی برنامه‌های تلویزیونی و سمپاشی سیاسی رقبا گم می‌شوند مساله ای است که تا ماه نوامبر مشخص نخواهد شد.