به روز شده:  13:25 گرينويچ - 16 مه 2010 - 26 اردیبهشت 1389

با کشف گورهای دسته جمعی، صربستان به آرامی با گذشته‌اش روبرو می‌شود

گور دسته جمعی حاوی بقایای اجساد دویست و پنجاه و پنج آلبانیایی تبار

گور دسته جمعی حاوی بقایای اجساد دویست و پنجاه و پنج آلبانیایی تبار در شهر راسکا در جنوب غربی صربستان و در نزدیکی مرز با کوزوو کشف شد

کشف یک گور دسته جمعی که گمان می‌رود حاوی بقایای اجساد دویست و پنجاه و پنج آلبانیایی تبار کوزوو باشد، خشونت جنگ‌های دهه نود در بالکان را به صراحت یادآوری می‌کند.

با این وجود، آمادگی صربستان در رسانه‌ای کردن کشف این گور دسته جمعی، نشان از این دارد که تغییر از بسیاری جهات آغاز شده ‌است.

ولادیمیر ووکچویچ ،دادستان جنایات جنگی صربستان با اعلام کشف محل گوردسته‌جمعی در شهر راسکا در نزدیکی مرز کوزوو می‌گوید: "این کشف شاهد دیگری ا‌‌ست بر این نکته که صربستان از بیان گذشته‌ تاریکش شرمسار نیست و آماده است تا عدالت را مورد کسانی که این جنایات را مرتکب شده‌اند اجرا کند."

در واقع، پانزده سال پس از پایان جنگ‌های بوسنیایی‌ها و کروات‌ها و یازده‌سال پس از پایان جنگ کوزوو، این آمادگی موید همین نکته است. اما در عمل، پیشبرد مصالحه و رو به رو شدن با این حقیقت که چه بر شبه‌جزیره بالکان رفته است امر پیچیده‌ای است.

همدردی با قربانیان

حدود ۷۴۴ جسد در یک پایگاه هوایی صربستان در سال ۲۰۰۱ کشف شد

یک گام مهم در این جهت توسط صربستان در ماه مارس امسال برداشته شد، زمانی که پارلمان صربستان بیانیه‌ای در محکومیت قتل عام بیش از ۸ هزار تن از مسلمانان بوسنیایی اعم از کودک و بزرگسال، توسط نیروهای صرب بوسنی در ژوئیه‌ ۱۹۹۵ و در خلال اشغال شهر سربرنیتسا صادر کرد.

این کشتار به تنهایی بزرگ ترین جنایت در اروپا پس از پایان جنگ جهانی دوم بود. اگرچه دادگاه بین‌المللی لاهه، صربستان را در این نسل‌کشی گناهکار تشخیص نداد، با این وجود این کشور را به دلیل خودداری از اقدام در جهت جلوگیری این جنایات مسئول دانست.

این بیانیه پنج سال بعد از زمانی صادر شد که بوریس تادیچ، رئیس جمهور صربستان به سربرنیتسا رفت تا با قربانیان این جنایت همدردی کند. البته به تصویب رساندن چنین بیانیه‌ای در پارلمان برای او کار دشواری بود، اگرچه بیشتر صرب‌ها مخالف محض آن نبودند ولی چندان اشتیاقی هم به تصویب چنین قطعنامه ای نداشتند.

رئیس جمهور صربستان تنها هنگامی توانست این بیانیه را به تصویب پارلمان برساند که قول داد بیانیه‌ای دیگر در محکومیت مرگ صرب‌ها در خلال جنگ‌های بالکان در کار باشد.

در پی بیانیه سربرنیتسا، قدم مهم بعدی سخنرانی ایوو جوزیپوویچ، رئیس جمهور کرواسی در پارلمان بوسنی در ماه آوریل بود. جایی که او مراتب تاسف خود را از اقدامات کرواسی در حین جنگ بوسنی اعلام کرد و گفت که "این اقدامات باعث رنج انسانها و ایجاد شکافی شده که حتی تا امروز ما را آزار می‌دهد."

بیان این عبارت مانند بیانیه سربرنیتسا در صربستان، در کرواسی نیز تفرقه برانگیز بود. بسیاری این سخنان را در مقابله با حزب حاکم اتحاد دموکراتیک کروواسی دانستند، حزبی که در سالهای جنگ نیز در راس قدرت قرار داشت. آقای جوزیپوویچ خود یک سوسیال دموکرات است.


مباحثه جدی و همه جانبه

در واقع، هر زمانی که یکی از مظنونان به جنایات جنگی بازداشت می‌شود یا به نوعی مراتب تاسف یا قبول مسئولیتش را در قبال این جنایات اعلام می‌کند، کسانی هستند که اظهار بدگمانی کنند.

برخی منتقدان بر این باورند که تنها دلیل تصویب بیانیه سربرنیتسا توسط صربستان این بوده که این کشور به دنبال کسب وجهه در برابر اتحادیه اروپا است، اتحادیه‌ای که صربستان در آرزوی پیوستن به آن به سر می‌برد.

راتکو ملادیچ ،فرمانده صرب بوسنیایی دوران جنگ

راتکو ملادیچ ،فرمانده فرمانده نظامی صربهای بوسنی در دوران جنگ

دقیقا به همین دلیل، درست پس از آن که صربستان اعلامیه‌ سربرنیتسا را به تصویب رساند، دولت محلی جمهوری سرپسکا که قسمت صرب بوسنی را تشکیل می‌دهد بیانیه‌ای صادر کرد که در آن شناسایی قبلی خود در مورد حقایق این جنایات را زیر سوال برد و ادعا کرد که در مورد تعداد کشته شدگان اغراق شده‌است.


در کوزوو نیز بحث آزاد مختصری در مورد جنایاتی که در زمان درگیری در طرف آلبانیایی‌ها رخ داده بود، در گرفت. اظهاراتی مبنی بر این که صدها صرب و آلبانیایی توسط ارتش آزادی‌بخش کوزوو در طول جنگ و بعد از آن در آلبانی کشته‌ شدند، بارها انکار شده ‌است.

در میان این اظهارات، ادعاهای هولناکی وجود دارد مبنی بر این که قبل از قتل زندانیان، اعضا و جوارح آنها برای فروش قطع شده‌ است.

آلبانی این ادعاها را واهی و فاقد واقعیت خوانده ولی سازمان ملل و سازمان‌های غیر دولتی همچنان بر لزوم انجام تحقیقات کامل پافشاری می‌کنند.

کوزوو و صربستان راه درازی تا برقراری یک گفتگوی رسمی در زمینه جنایات جنگی دارند. البته رهبران صربستان و کرواسی نه تنها شروع به صحبت در مورد گذشته کرده‌اند، بلکه دست به اقدام عملی هم در مورد آن زده‌اند.

روسای جمهور دو کشور توافق کرده‌اند که از پی‌گیری پرونده‌هایشان در دادگاه بین‌المللی لاهه انصراف دهند، دادگاهی که هردوی آنها در آن به اقدام به نسل کشی و جنایات جنگی در زمان نبردها متهم شده‌اند.

یک نشانه مثبت دیگر ،مباحثه‌ای ا‌ست که در میان سازمان‌های غیردولتی سراسر یوگسلاوی سابق بر سر ایجاد چیزی که به آن "مقدمه‌ همگرایی" می گویند، درگرفته است.

هدف این فرآیند، تبیین و ثبت حقایق مربوط به جنایات جنگی به صورت مستند است، این امر نه تنها می‌تواند منجر به ایجاد زمینه‌ای برای مصالحه بین قومیت‌های گوناگون ‌گردد، بلکه از مغشوش شدن حقایق با مقاصد سیاسی در آینده جلوگیری‌ می‌کند.

BBC navigation

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.