به دنبال ردپای لنین در لندن

تنها عده کمی می‌دانند که یک پروژه خانه‌سازی به نام ولادیمیر ایلیچ لنین، در اوایل دهه ۴۰ میلادی قرن بیستم در لندن افتتاح شد.

این پروژه که به وسیله برتولد لوبتکین، معمار مهاجر روسی که اکنون یکی از بزرگان جنبش کنستراکتیویسم یا ساخت‌گرایی ا‌ست، طراحی شده بود، "سرای لنین" نامگذاری شد.

اما در ابتدای دهه ۵۰ هنگامی که پروژه نزدیک به اتمام بود جنگ سرد در اوج خود قرار داشت. در نتیجه، ساختمان به افتخار ارنست بوین، وزیر امورخارجه به شدت ضد کمونیست بریتانیا به "سرای بوین" تغییر نام داد.

کریگ فورد که یکی از ساکنان این ساختمان است می‌گوید: "من هنوز در آدرس پستی‌ام به جای سرای بوین می‌نویسم سرای لنین، نامه‌ها درهرصورت به خاطر کدپستی درست تحویل داده می‌شوند."

آقای فورد که گرایشات چپ دارد بارها پیشنهاد داده که نام ساختمان دوباره به "سرای لنین" تغییر پیدا کند و در میدانی در همان نزدیکی، بنای یادبود لنین دوباره نصب شود. این بنای یادبود در سال ۱۹۴۲ به وسیله لوبتکین طراحی و در محل اقامت لنین در میدان هولفورد قرار داده ‌شده بود.

این مکان که به نوعی زیارتگاه کمونیست‌های بریتانیایی شده بود، به طور مرتب تخریب می‌شد و نیاز به مراقبت ۲۴ ساعته‌ پلیس داشت.

بعد از بروز جنگ سرد این بنای یادبود تعطیل و مجسمه‌ نیم‌تنه‌ لنین از آن جا برداشته شد. لوبتکین به طور مخفیانه پلاک یادبود را پنهان کرد.

آقای فورد می‌گوید: "در مراحل پایانی ساخت "سرای بوین"، لوبتکین یک جرثقیل اجاره کرد و پلاک یادبود را به این‌جا آورد تا در زیر زمین ساختمان دفن کند."

علی‌رغم واهمه‌ لوبتکین، مجسمه لنین از گذر روزگار جان سالم به در برده است. این مجسمه سال‌ها در انباری دفتر شهردار در ایزلینگتن خاک می‌خورد اما اکنون قسمتی از کلکسیون موزه ایزلینگتن است.

الکس اسمیت که در موزه مشغول به کار است می‌گوید: "پس از آن که بنای یادبود بارها تخریب شد، لوبتکین چند نمونه‌ مشابه از مجسمه‌ی نیم‌تنه درست کرد. برای مدت مدیدی ما مطمئن بودیم که چیزی که در موزه داریم یکی از این کپی‌هاست.ولی بعدها دریافتیم که آن چه داریم نمونه‌‌ی اصلی ا‌ست."

امروز یک تابلوی کوچک که در میدان هولفورد نصب شده به رهگذران یادآوری می‌کند که رهبر طبقه‌ کارگر جهان در سال ۱۹۰۵ در آن جا زندگی می‌کرد.

لندن، سمبل اهریمن سرمایه داری

لنین شش بار به لندن آمد و هر بار مدت زیادی را در کتابخانه بریتانیا گذراند، جایی که برای اولین بار به آثار کارل مارکس دسترسی پیدا کرد.

هلن راپوپورت، تاریخ‌نگار می‌گوید: "خیلی از کسانی که در کتابخانه بودند از لنین به عنوان مرد کوتاه قامت و سخت‌کوشی یاد می‌کردند که مشتاقانه مطالعه می‌کرد. او هر بار تعداد زیادی کتاب سفارش‌ می‌داد و با سرعت و انگیزه‌ متحیرکننده‌ای آنها را می‌خواند."

به گفته او، لندن برای لنین تبدیل به سمبل اهریمنی شد که او در پی نابودی‌اش بود. او اغلب دوستانش را به قدم زدن تا شرق لندن دعوت می‌کرد تا فاصله طبقاتی موجود را نشان‌شان دهد.

خانم راپوپورت با لبخند اضافه می‌کند: "طعنه آمیز است این که کشور سرمایه داری مانند بریتانیا امکاناتی چون دسترسی به کتب، آزادی عمل و کمک مالی در اختیار فردی چون لنین بگذارد. لنین دقیقا همین جا در لندن کتابهایش در مورد نابودی سرمایه داری را نوشت."

در کتابخانه یادمان مارکس در لندن یک نقاشی دیواری وجود دارد که در سال ۱۹۳۵ کشیده شده است.

در این نقاشی یک کارگر با سینه برهنه نشان داده شده درحالی که بوسیله لنین چشم آبی و مارکس و انگلس احاطه شده است. او در حال پاره کردن زنجیرهای اسارت و زیرو رو کردن تمام دنیاست و برج بیگ‌بن با سقوط خود سرمایه داری را مدفون می‌کند.

جان کالو، مدیر بایگانی این کتابخانه می گوید: "واضح است که نقاش، لنین را از روی یک عکس سیاه و سفید نقاشی کرده است. در زمان جنگ جهانی دوم و وقتی که یک بمب روی سقف ساختمان ما افتاد، این نقاشی دیواری به شکل عجیبی سالم باقی ماند."

در این کتابخانه یک اتاق نیز وجود دارد که بین سالهای ۱۹۰۲ تا ۱۹۰۳ او در آن روزنامه "ایسکرا" را ویرایش و چاپ می‌کرد. امروزه در این اتاق تعداد زیادی مجسمه نیم‌تنه لنین نگهداری می‌شوند، مجسمه‌هایی که توسط هیئت‌های نمایندگی اتحاد شوروی اهدا شده‌اند. میخائیل گورباچف، نیکیتا خروشچف و بسیاری دیگر از سیاستمداران روسی نیز در زمان دیدارشان از لندن، از این اتاق دیدن کرده‌اند.

آقای کالو می گوید: "می‌توانید به لنین عشق بورزید یا از او متنفر باشید اما به هر حال او قسمتی از تاریخ است، قسمتی که بدون او تاریخ به گونه‌ای دیگر رقم می‌خورد."

دیدار تاریخی

بر طبق یک فرضیه، لنین و استالین بار اول یکدیگر را در سال ۱۹۰۵ در لندن ملاقات کردند. حداقل کارکنان میخانه کراون تاورن واقع در کلرکن‌ول لندن این گونه می‌گویند. ظاهرا این میخانه جایی ا‌ست که این ملاقات تاریخی به وقوع پیوسته است.

جیسون رابین‌سون مدیر این میخانه می‌گوید: "می‌دانیم که لنین اغلب به پاتوق ما می‌آمد، این حتی در کتاب این میخانه هم نوشته شده است. طبق آنچه در آرشیو ما موجود است، لنین در سال ۱۹۰۵ در اینجا جلسه‌ای با استالین داشته است."

ظاهرا برای برخی افراد، سالهای مهم زندگی لنین در لندن تا امروز هم اهمیتش را از دست نداده ‌است.