خواجه یاری: به نظر من در زمینه نشر آثار به زبان تاجیکی در اینترنت هیچ مشکلی وجود ندارد

ادعاهای مبنی بر دشواری نصب حروف ویژه تاجیکی در کامپیوتر بی پایه بوده و فقدان آگاهی از فن آوری های جدید موجب شده است که اطلاعات به خط سیریلیک تاجیکی در اینترنت کمتر منتشر شود.

Матни сириллик

این مطلب روز چهارشنبه، 28 مه در یک همایش بین المللی پیرامون زبان فارسی و فن آوری ارتباطات در فرهنگستان علوم تاجیکساتان ابراز شده است.

زبان در اینترنت

همایش "زبان فارسی تاجیکی و تکنولوژی مخابرات" که در فرهنگستان علوم تاجیکستان آغاز شد، امکانات و وسایل نشر اطلاعات به زبان فارسی، بویژه با خط سیریلیک تاجیکی در اینترنت را در محور بحث و بررسیهای کارشناسان قرار داده است.

در این همایش که دو روز ادامه خواهد داشت، دانشمندان عرصه های مخابرات و زبان شناسی از تاجیکستان و ایران، افغانستان و آمریکا شرکت دارند.

آکادمسین محمدجان شکوری، دانشمند تاجیک، می گوید برگزاری همایش مذکور بویژه به این خاطر مهم است که زبان فارسی تاجیکی تا کنون جایگاه مهمی در شبکه جهانی پیدا نکرده است.

آقای شکوری افزود: "برابر پیشرفت علم و دانش جهان باید زبان ما هم پیش رود. امروز که زبان تاجیکی ما تقریبا از اینترنت بیرون است، بخصوص در عرصه علم و دانش، در عرصه اطلاعات، می توان گفت که ما خیلی از جهان امروز عقب مانده اییم. اگر این وضع ادامه یابد، واپسماندگی ما بیشتر خواهد شد.

حروف تاجیکی در یونیکود

قبلا بسیاری بر این باور بودند که وارد کردن خط سیریلیک تاجیکی و آثار و اطلاعات به این خط در اینترنت دشواریهایی به همراه داشته و از جمله پیدا گردن حروف ویژه تاجیکی در سیستم ویندوور زحمات زیادی می خواهد.

ولی نصرالله خواجه یاری، پروفسور دانشگاه اندیانای آمریکا که در همایش امروز سخنرانی کرد، این گمان را بی پایه می داند.

آقای خواجه یاری در باره امکانات نشر متون و آثار خطی به حروف سیریلیک تاجیکی در اینترنت گفت: "اگر شما به بایگانیهای اینترنتی سالهای 1980 دسترسی یابید، می بینید که حروف تاجیکی در همان سالها در سیستم یونیکود وجود داشت. آنچه در ویندوز، پر استفاده ترین برنامه کامپیوتری وجود نداشت، این صفحه کلید تاجیکی است."

پرفسور خواجه یاری افزود: "صفحه کلید برنامه ایست که به شما امکان ورود حروف چین را می دهد. چنین برنامه را من نه تنها برای زبان تاجیکی، بلکه حتی برای زبانهای دشوارتری چون پشتو و اویغوری نیز تهیه کردم. به این دلیل، به نظر من در زمینه نشر آثار به زبان تاجیکی در اینترنت هیچ مشکلی وجود ندارد."

پرفسور خواجه یاری و هیاتی از کارشناسان آمریکایی از دانشگاه ایندیانا طی پنج سال اخیر موفق شده اند با استفاده از رایانه و فن آوری مخابرات چند کتاب درسی، فرهنگ نامه و برنامه های کامپیوتری آموزشی زبان فارسی تاجیکی برای خارجیان فراهم سازند.

فارسی و سیریلیک

ضمنا، خط سیریلیک از مهمترین وجوه تفکیک و جدا انگاری زبان تاجیکستان از ایران و افغانستان محسوب می شود و این امر در انتخاب مفاهم و اصطلاح علمی در گویشهای سه کشور نیز مشکلاتی ایجاد کرده است.

در حالی که برخی از زبان شناسان با توجه به اصطلاح مروج در سه کشور این سه گویش را زبانهای از هم مستقل می دانند، پروفسور علی کافی، دانشمند ایرانی با این نظر مخالف است و می گوید سه کشور باید اصطلاحات خود را همگون سازند.

آقای کافی افزود: "این سه کشور نمی توانند بطور مجزا به کار واژه گزینی شروع بکنند. پیشنهاد من این است که ما یک شبکه منطقه ای درست بکنیم و با استفاده از فن آوری اطلاعاتی که اصلا واژه گزینی ما در سراسر کشورهای فارسی زبان به صورت مشترک و به صورت مشارکتی باشد. ما می توانیم خیلی بهتر و گسترده تر اصطلاحات را لا اقل اصطلاحات علمی را در سه زبان یکی بکنیم."

پیشنهاد همگون سازی اصطلاحات فارسی در سه کشور از مدتها قبل در میان روشن فکران فارسی زبان مطرح بوده ولی تا کنون به دلایل مختلف در این زمینه کاری به انجام نرسیده است.

در همین حال، به گفته طالب رازی، رئیس کمیته اصطلاحات فرهنگستان علوم تاجیکستان، این نهاد طرحی را روی دست گرفته است که طبق آن قرار است برنامه ای کامپیوتری برای تبدیل متون فارسی به سیریلیک و سیریلیک به فارسی ایجاد شود.