14:07 گرينويچ - جمعه 04 آوريل 2008 - 16 فروردین 1387
تلویزیون مشترک پارسی زبان و چالشهای پیش رو
با آن که جزئیات طرح تاسیس تلویزیون مشترک تاجیکستان، ایران و افغانستان روشن نیست، بحث و حدسهای مختلف پیرامون چگونگی ساختار، موضوع برنامه های این تلویزیون در جوامع سه کشور مطرح شده است.
طرح تاسیس چنین تلویزیونی دو سال قبل، در دیدار روسای جمهور سه کشور پیشنهاد شد، اما تصمیم اخیر وزرای خارجه تاجیکستان و ایران و افغانستان در شهر دوشنبه درباره افتتاح مقر این تلویزیون در پایتخت تاجیکستان نخستین گام در این راستا بوده است.
اکثر کارشناسان طرح تاسیس تلویزیون مشترک سه کشور هم زبان را برای تبادل و شناخت بهتر فرهنگ میان مردم این کشورها پر ارزش می دانند.
تهیه این طرح هرچند به درازا کشید، اما 24 مارس سال جاری، وزرای خارجه سه کشور در پایان نشست خود در شهر دوشنبه اعلام داشتند که قرار است مقر تلویزیون مشترک تاجیکستان، افغانستان و ایران در زودترین فرصت در پایتخت تاجیکستان افتتاح یابد.
گزارش رادیویی این خبر بحثها در اطراف چگونگی این تلویزیون مشترک و هدفهایی که دولتهای سه کشور با راه اندازی آن در نظر گرفته اند، موضوعاتی را مطرح کرده است.
آیا سه کشور با ساختارهای اسلامی و سکولار و با گوناگونی مشکلات سیاسی و اجتماعی قرار است با بازتاب کدام مسائل و موضوعات مخاطب خود را پیدا کنند؟
Матни сириллик
نظر و پیشنهادهای خود را پیرامون این موضوع به ایمیل ما به نشانی dushanbe.office@bbc.co.uk بفرستید
آقای حضرتی، وابسته فرهنگی سفارت افغانستان در تاجیکستان می گوید، هدف تاسیس تلویزیون مشترک تقویت پیوندهای فرهنگی مردم سه کشور است که طول قرن گذشته به اندازه قابل ملاحظه گسسته شده است.
آقای حضرتی گفت: "اکثر تلویزیونهایی که در این سه کشور موجود هست، اطلاعاتی و خبری اند، اما ارزش این تلویزیون مشترک سه کشور که پیوندهای فرهنگی دارند، بالاتر از تلویزیونهای موجود است، زیرا هدف این تلویزیون بازگو کردن مسایل فرهنگی، عنعنات، تمدن و علم و هنر مردم سه کشور به همدیگر است"
به نظر می رسد، کسی در پرارزش بودن طرح تلویزیون مشترک که باعث می شود مردمان سه کشور پارسیگو توسط آن از جوامع همدیگر شناخت بهتر فرهنگی و اجتماعی پیدا خواهند کرد، تردید نمی کند.
آنچه مورد سوال قرار گرفته این است که آیا دولتهای سه کشور امکان خواهند داد تا تلویزیون مشترک بتواند چنین رسالتی را انجام بدهد؟
باقر معین، کارشناس امور ایران می گوید، شرط اول برای موفقیت تلویزیون مشترک تاجیکستان، ایران و افغانستان این است که این تلویزیون به دستگاه تبلیع دولتهای سه کشور تبدیل نشود.
آقای معین می افزاید: "باید در نظر داشت که این تلویزیون تبدیل به سخنگوی حکومتها نشود، دوم باید بتواند واقعیات زندگی هر سه کشور را در سطح ضروری منعکس کند تا مردم این سه کشور علاقمند بشوند آن را تماشا کنند. و نکته سوم حرفه ای بودن این تلویزیون و افرادی است که قرار است دستگاه این تلویزیون را بگردانند، باید از حساسیتهایی که در هر سه کشور وجود دارد، آگاه باشند و زبان مشترک را رعایت کنند."
او می افزاید: "ایجاد معیارهای مشترک زبانی نکته دیگر است که به نظرم بی بی سی نخستین رسانه ای بود که برای هر سه کشور یک برنامه پخش می کرد."
اما برخی ها در تاجیکستان به خاطر مشکلات مربوط به زبان فارسی و کمبود کادری در این کشور، در درست بودن تصمیم درباره مستقر سازی دفتر مرکزی تلویزیون مشترک در شهر دوشنبه تردید دارند.
عدالت میرزا، خبرنگار تاجیک می گوید: "تاجیکستان 70 سال زیر سلطه زبان روسی بود و زبان فارسی تاجیکی در اینجا به یک زبان سطح خانوادگی تبدیل یافت. از این رو فکر می کنم با افتتاح دفتر مرکزی خود در تاجیکستان این طرح نمی تواند در زمینه جذب متخصصان خوب از نظر زبانی موفق شود. مگر این که قرار است این تلویزیون یک دستگاه دیگر تبلیغاتی بشود و اصلا به خاطر هدفهای متفاوت از آنکه روشن فکران سه کشور تصور می کنند، تاسیس شود."
در هر صورت طبق تصمیم دولتهای سه کشور قرار است، تلویزیون مشترک برنامه هایی نیز به زبان پشتو که در افغانستان در کنار زبان فارسی، زبان دولتی محسوب می شود، برنامه ها تهیه و پخش کند.
اما با در نظرداشت ویژگیها و حساسیتهای سیاسی موجود در ایران و تا اندازه ای افغانستان موضوع دیگر مطرح در میان جامعه تاجیکستان توافق در زمینه نمای ظاهری تلویزیون مشترک است.
علیرضا کرمانی، خبرنگار ایرانی مقیم تاجیکستان معتقد است که این مساله مهمی است و تصمیم در این زمینه عاری از معانی سیاسی نخواهد بود.
آقای کرمانی می گوید: "من منتظر پخش همان پنج دقیقه اول تلویزیون مشترک هستم که ببینم لباس زنان راوی اسلامی خواهد بود یا نه. اگر نه، این بدین معنی است که ایران عقب نشینی کرده است و اگر بله پس تصور من این خواهد بود که تاجیکستان ارزشهای سکولاری خود را پشت پا زده است"
اما از تجربه کانالهای متعلق به جمهوری اسلامی ایران پیداست آن عده از برنامه هایی که برای خارج از کشور پخش می شوند، متحمل برخی از قواعدی که برنامه های برای پخش داخلی می شود، نیستند.
طبق اطلاع غیررسمی مقامات سه کشور تلاش دارند این کار تا زمان ملاقات سران کشورهای تاجیکستان، ایران و افغانستان در تابستان سال جاری انجام بگیرد.