دژ هلبک از جمله مکانهای تاریخی در منطقه کولاب است.

Матни сириллик инчост

سمپوزیوم بین المللی "جایگاه کولاب د رتاریخ و فرهنگ آسیای میانه" با شرکت محققان و باستان شناسان تاجیکستان، کشورهای آسیای میانه، روسیه و فرانسه آغاز شده و شماری از دانشمندان از کشورهای اروپایی نیز در راه رسیدن به محل برگزاری این همایش هستند.

به گفته محمدشاه هلالف، رئیس فرهنگستان علوم تاجیکستان، این همایش دوروزه در چارچوب 2700 سالگی شهر کولاب که قرار است در تاریخ 10 سپتامبر در این شهر برگزار شود، صورت می گیرد.

هدف از برگزاری این سمپوزیوم بررسی زمینه های تاریخی و فرهنگی شهر کولاب بوده و در این همایش ارائه بیش از 30 گزارش در باره جنبه های مختلف شهر کولاب، از دوران قدیم تا کنون، در نظر است.

بحث قدمت کولاب

"کولاب و ویژگیهای آن در عصر سنگی"، "آثار معماری کولاب و حوزه های آن"، "کولاب در زمان شوروی و قبل از آن"، "شهر کولاب در دوران استقلال تاجیکستان" و "نقش ختلان در تمدن جهانی"، از جمله عناون گزارشهایی است که در سمپوزیوم کولاب طی دو روز قرائت می شوند.

	مقبره میر سیید علی همدانی در کولاب از زیارتگاههای مسلمانان است.

یکی از موضوعات مورد بحث در این همایش که قبلا هم مباحثاتی پیرامون آن در نشریه های تاجیکستان منتشر شده بود، تاریخ پیدایش و تایس کولاب به عنوان یک شهر است.

پرفسور یوسف شاه یعقوب شاه، رئیس گروه باستان شناسی و از مسئولان تدارکات جشن 2700 سالگی شهر کولاب، می گوید خمدانی که در پایه آرامگاه میر سیید علی همدانی، در مرکز این شهر در سال 1993 کشف شد، ثابت می کند که کولاب در دو هزار و هفتصد سال پیش به عنوان یک شهر بنیاد شده است.

ولی دانشمندان دیگری می گویند پایه گذاری کولاب به عنوان یک شهر تعمل بیشتری می خواهد و توجه را حالا باید بیشتر به زمینه های دیگر تاریخ و فرهنگ کولاب، از جمله پیدایش این مکان که گویا 3500 سال پیش اتفاق افتاده است، مبذول داشت.

دورمانده از چشم کاوشگران

عده ای از پژوهشگران تاجیک هم به این نظرند که باید کاوشها و پژوهشهایی را برای مشخص کردن زمینه های تاریخی و فرهنگی کولاب به عنوان یک شهر ادامه داد، زیرا کشف نشانه های شهر از نظر باستان شناسی، بیانگر موجودیت تمدن یا شهرنشینی در منطقه مورد بحث خواهد بود.

از سوی دیگر، غالب غایبف، یک دانشمند تاجیک، خواستار مطالعات گسترده تری در آثار باستانی و تاریخی شهر کولاب شده و گفته است که این پژوهشها نباید در چارچوب جشنواره 2700 سالگی شهر کولاب محدود شوند.

طی 70 سال حکومت شوروی، شهر و منطقه کولاب از مد نظر دانشمندان دور مانده و کاوشهای باستان شناسی و پژوهش آثار ادبی و تاریخی وابسته به این شهر به حد لازم صورت نگرفته است.   غالب غایبف، یک دانشمند تاجیک

به نظر آقای غایبف، طی 70 سال حکومت شوروی، شهر و منطقه کولاب از مد نظر دانشمندان دور مانده و کاوشهای باستان شناسی و پژوهش آثار ادبی و تاریخی وابسته به این شهر به حد لازم صورت نگرفته است.

به این دلیل، آموزش جنبه های مختلف تاریخی و فرهنگی و میراث ادبی و هنری کولاب برای مشخص کردن موقع و منزلت این شهر در تاریخ و فرهنگ آسیای میانه امری ضروری بوده است.

همپای بخارا و سمرقند؟

در همین حال، خدیجه تاشبایوا، رئیس پژوهشگاه مطالعات بین المللی در آسیای میانه که مقر آن در بیشکک واقع است، کولاب را در ردیف شهرهای بزرگ تاریخی و باستانی منطقه، چون سمرقند و بخارا، خوارزم و شهرهای دیگر تاریخی و باستانی منطقه قرار می دهد.

خانم تاشبایوا از جمله می گوید تحقیقاتی که باستان شناسان تاجیک طی پنج سال اخیر در شهر کولاب به رهبری پرفسور یوسف شاه یعقوب شاه انجام داده اند، درواقع ثابت می کند که شهر کولاب تاریخ چند زهار ساله ای دارد و بی سبب نیست که تجلیل از 2700 سالگی این شهر درست در زمان بزرگداشت تمدن آریایی صورت می گیرد.

قرار است در پایان همایش "جایگاه کولاب در تاریخ آسیای میانه" قطعنامه ای منتشر شود، هرچند محتوای آن هنوز روشن نیست چه خواهد بود.

تجلیل از 2700 سالگی شهر کولاب بر اساس تصمیم دولت تاجیکستان که سال 2002 اتخاذ شد، صورت می گیرد و گفته می شود یونسکو یا سازمان علمی، آموزشی و فرهنگی ملل متحد نیز از این اقدام استقبال کرده است.

شهر کولاب، واقع در جنوب تاجیکستان، حالا تقریبا 150 هزار جمعیت دارد و از شهرهای عمده ولایت ختلان به شمار می آید که در زمان آغاز جنگ داخلی و دوران استقلال این کشور نقش مهمی داشته و اکنون همه بخش عمده ای مقامهای تاجیکستان از این منطقه برخاسته اند.