يروانه فيروز از شهر خجند - شمال تاجيکستان

نوروز اول: مردم اين شهر نخست نوروز را در تاريخ هفتم مارس که با نام "سر سال" معروف است تجليل می کنند. تجليل اين جشن در اين روز بيشتر در محيط خانواده های ساکنان منطقه صورت می گيرد.

در اين روز مردم در خانه های خود سفره های رنگين نوروزی آراسته، همديگر را با فرارسی سال نو شادباش می گويند.

به اعتقاد برخی از کارشناسان در شهر خجند نوروز به دلايل اقليمی زودتر فرا می رسد، زيرا در واديها نسبت به مناطق کوهستانی نشانه های آغاز فصل بهار ييشتر به چشم می رسد و مردم با آمدن اولين باران بهاری از جشن "سر سال" استقبال می گيرند.

نوروز دوم: در روز 21 مارس ساکنان شمال تاجيکستان برای بار دوم جشن نوروز را يکجا با مردم مناطق ديگر اين کشور با طنطنه و شکوه خاصی تجليل می کنند.

در اين روز گلگشتها و خيابانهای شهرها و نواحی استان سغد قبای عيد به بر می کنند و در يارکها و مراکز فرهنگی گروههای هنری کنسرت اجرا می کنند و اديبان و هنرمندان معروف به مردم ولايت، نوروز تازه را که به اين کهنه رباط تشريف فرموده است شادباش می گويند.

مطلوبه حاجيوا ادبيات شناس و استاد دانشگاه دولتی خجند می گويد: "نوروز برای مردم ما فصل تجدد زندگی، فصل شکفتن گلها و آرزوها، فصل خروج احساسات، فصل انتظار و بی قراری، فصل شب زنده داری است".

خانم حاجیوا می افزايد: "نوروز از سنتهای نياکان ماست و اين جشن نزد نياکان ما نظر به تمام جشنهای ديگر اعتبار و شکوه بيشتری داشته است. خاصه برای ادبا و شعرا، اهل هنر، مخصوصاً برای آنهايی که با هنر نفيس سرو کار دارند، نوروز فصل رسيدن الهام، فصل اعجاز و ايجاد است".

ديگ درويشان: تجليل نوروز در هر شهر و ناحيه تاجيکستان با رنگ و جلای خاصی صورت می گيرد و در هر منطقه اين کشور سنتهای خاص نوروز رايج است.

به طور مثال در ناحيه کوهستان مستچاه شمال تاجيکستان در نوروز غذائی به نام گرميچ تهيه می کنند که آن را ديگ درويشان نيز نامند.

در ناحيه غانچی مراسم ويژه تهيه غذائی به نام مشک وجود دارد؛ زنهای منطقه عمدتاً دسته جمعانه دست به تهيه اين غذا می زنند که از گندم کوبيده شده درست می شود.

جشن عروسان: مردم اين ناحيه همچنين روز 21 مارس "جشن عروسان" برگزار می کنند.

در اين روز چند جفت عروس و داماد که تازه عروسی کرده اند خود را زيبا زينت داده، به مهمانی و ديدار فاميل و نزديکان خود می روند.

زرافشان و سنت آغوش کردن درخت: و اما در منطقه زرافشان سنتهايی نوروزی تا به حال حفظ شده است که در مناطق ديگر تاجيکستان رايج نيست.

آذرخش، شاعر و آوازه خوان تاجيک که زاده و يرورده همين منطقه است می گويد: "در ده اورمتان ناحيه عينی 21 مارس کودکان و نورسان با مصلحت مادربزرگشان برابر طلوع آفتاب به باغها می شتابند تا هريک درختی ميوه دارتر و يرگلتر از ديگری را آغوش کند به اين معنی که درخت عمرش يرگل و بارور باشد و همزمان از جايی که آب باشد سه بار می جهند تا اگر گناهی صادر کرده باشند، آب ببرد".

نوروز شاعران :در همين حال، فرزانه، شاعر سرشناس تاجيک که مقيم شهر خجند است می گويد که: "اصلاً نوروز حضور هر فرد در زندگی است؛ انسانها با طبيعت به حدی ييوند خواستند که يک قسمشان خودشان مرادف نوروز هستند، سر تا يا هر سؤالشان، هر حجره زندگی شان شباهت به نوروز دارد و من در نوروز چنين انسانهای نوروزی را قدر می کنم، در اين زمان شتابهای بزرگ که انسانيت به قله رشد فرهنگ و تمدن رسيده است و مناسبتها و روابط دوستانه کامپيوتری در جهان رايج شده اند، من می خواهم که انسانها رجوع و بازگشت داشته باشند به ابتدای زيبايی خود، به آن روزگار آدم و حوا که چيزهای ازلی و عاطفی انسانها را از ضمير منور می کرد، مثلاً عشق، ايمان، زيبايی."

"يعنی من می خواهم در اين نوروز تازه وارد بار ديگر به احساسهای تازه تر انسان توجه کنم و هر چيز انسانی را و هر چيز تازه و زلال را در وجود خودمان حفظ کنم، بگذار فرداهای زيبا، عشق به تبريک دل ما آيد و نوروز ما نوروز راستين باشد، انسانها بکارت روح خود را حفظ کنند و معرفت و همزيستی را با هم درياب کرده باشند و همه مردم دنيا با هم مهر و ييوند داشته باشند".

نوروز نيکو: به اعتقاد جوره بک مرادف هنرمند سرشناس تاجيک، اين نوروز يکی از بهترين نوروزهای ده سال اخير است و شکر آن را می کند که اخيراً مردم کشور ما با اميد بهروزی به فردا نظر می کنند.

نوروز از نگاه شوروی: در زمان شوروی در تاجيکستان نوروز را جشن فرارسی فصل بهار نام می بردند زيرا فکر می کردند که نوروز جشن ملی تاجيکان نيست و برخی تأکيد می کردند که اين يک عيد مذهبی و ايدئولوژيک است که بايد از آن جلوگيری شود.

تنها يس از کسب استقلال در سال 1991 نوروز به عنوان جشن ملی در تاجيکستان تجليل می شود و از آن به بعد ميان عيد و جشنهای ديگر مردم تاجيک به عنوان بزرگترين جشن ملی جايگاه خاصی کسب کرده است.