همایش بزرگداشت افصح زاد

روز آدينه (11 نوامبر) دانشوران تاجیک به مناسبت هفتادمین سالگرد تولد پروفسور اعلاخان افصح زاد، از چهره های سرشناس ادبی تاجیکستان، آثار و فعالیت او را در یک همایش علمی در فرهنگستان علوم این کشور به بررسی گرفته اند.

Матни сириллик ин чост

در این همایش دانشمندان خدمات پروفسور افصح زاد را در تحقیق و معرفی آثار سخنوران کلاسیک فارسی زبان همپایه صدرالدین عینی و سعید نفیسی دانسته اند.

همایش بزرگداشت اعلاخان افصح زاد که به ابتکار فرهنگستان علوم و اتحادیه نویسندگان تاجیکستان برگزار شد، با معرفی کتابهایی آغاز شد که شاگردانش به مناسبت هفتادمین سالگرد تولید وی انتشار داده اند.

جوره بیک نذری یف، دانشمند تاجیک و رئیس پژوهشگاه آثار خطی فرهنگستان علوم تاجیکستان، ضمن معرفی چندی از این کتابها گفت: "کتاب "آثارنامه اعلاخان افصح زاد" که بتازگی منتشر شده، تمام پهلوهای زندگی و فعالیت او را در بر دارد. در این کتاب، افصح زاد به عنوان پژوهشگر، متن شناس، جامعه شناس، داننده خوب تاریخ ادبیات فارسی که در نقد ادبی خدمات زیادی انجام داده و در ترجمه، ژورنالیسم و هنرشناسی نیز نقش زیادی داشته، معرفی شده است."

خدمات اعلاخان افصح زاد بویژه در شناخت، تهیه و چاپ متون کلاسیک فارسی بسیار ارزشمند ارزیابی می شود. خدایی شریف، ادبیات شناس تاجیک و از همدرسان پروفسور افصح زاد او را از منتقدانی خواند که گهگاهی قوالب و هنجارهای رایج در مکتب نقد ادبی شوروی را می شکستند و برای شناسایی کاملتر سخنوران گذشته از شیوه های مختلفی کار می گرفتند."

پرفشور شریف افزود: "تلاش پروفسور افصح زاد برای چاپ متنهای گذشته اختلافاتی در پی داشت. مثلا، در مورد چاپ "خمسه" نظامی به من گفت که "مخزن الاسرار" را در جلد آخر جای داده است، به این خاطر که "ناظران" اگر آن را در جلد اول می دیدند، آن را یک اثر دینی تلفی می کردند و امکان داشت از چاپ "خمسه" جلوگیری کنند. بدین دلیل، افصح زاد "خسرو و شیرین" را در آغاز چاپ کرد و بدین ترتیب، موفق شد تمام "خمسه" را به چاپ برساند."

اعلاخان افصح زاد در سالهای استقلال تاجیکستان روابط خوبی با دانشمندان و مراکز فرهنگی ایران داشت و چندی از آثارش نیز در این کشور به طبع رسیده است. او بود که برای نخستین بار با نشر کتابی در باره آیت الله خمینی، شخصیت سیاسی و مذهبی وی را در تاجیکستان معرفی کرد.

با این حال، قهرمان سلیمانی، رایزن فرهنگی ایران در دشوبنه می گويد، پروفسور افصح زاد را در ایران بیشتر برای نقشی که در معرفی ادبیات نقشبندیه داشته است، محترم می دارند.

آقای سلیمانی افزود: "در ایران استاد افصح زاد را به اعتبار چاپ مجموعه آثار جامی می شناسند. بخصوص که در ایران منهای کارهایی که استاد علی اصغر حکمت در مورد جامی کرده، جامی تقریبا ناشناخته مانده و به نظر من، کار استاد افصح زاد در حوزه جامی شناسی نه تنها برای ایرانیان، بلکه برای همه کسانی که به ادبیات نقشبندیه علاقه دارند، بی نطیر است."

ضمنا، متن انتقادی کلیات عبدالرحمان جامی که اعلاخان افصح زاد چاپ کرده است، در سال 2000 برنده جایزه "کتاب سال" در ایران شد. سفارت و رایزنی فرهنگی ایران در دوشنبه به یاد پروفسور افصح زاد جایزه ای تاسیس داده اند که هر دو سال یک بار به سه پژوهشگر تاجیک اعطا می شود.

در پایان همایش روز آدينه نیز جایزه اول افصح زاد به سعید نورالدین شهاب الدینف، مترجم کتاب "القانون" پور سینا و دو جایزه دیگر به نظام الدین زاهدف، معاون رئیس دانشگاه خجند و قاسمشاه اسکندرف، تاریخ شناس تاجیک، اعطا شد.