سهراب ضیا از شهر دوشنبه

برخی ها می گويند در تاجیکستان بیشتر آن فیلمهایی که در آنها خشونت، غصب و زورگویی و بداخلاقی تبلیغ می شود، از شهرت و محبوبیت زیادتری برخوردار هستند

بخش قابل ملاحظه چنین فیلمهايی در روسیه به زبان روسی ترجمه یا دوبله شده است. همچنین یک بخش دیگر فیلمهای خارجی ساخته خود سینماگران روس است.

زیارت احمد، یک جوان تاجیک معتقد است که در تاجیکستان بیشتر آن فیلمهایی که در آنها خشونت، غصب و زورگویی و بداخلاقی تبلیغ می شود، از شهرت و محبوبیت زیادتری برخوردار هستند.

آقای احمد گفت: "بیشتر در این فیلمها خشونت و زورآوری سربازان ارتش یک کشور و برتری آنها نسبت به کشور دیگر نشان داده می شود. این صحنه ها را برخی جوانان می پسندند. اما چنین فیلمهايی بدون شک به تماشاچی تاثیر منفی هم می گذراند."

اکثر فیلم های خارجی به سبب های عینی به زبان روسی نمایش داده می شوند. زیرا این فیلمها به زبان روسی ترجمه نشده اند. برای ترجمه و دوبله این فیلمها تاجیکستان امکانات مالی، تخصصی و هنری در اختیار ندارد   عبد الرحمان عبد المنانف، رئیس اداره فرهنگ دفتر ریاست جمهوری تاجیکستان

اما محمد غایب، مدیر کل استودیوی "تاجیک فیلم" نمایش کلیه فیلمهای خارجی را از اهمیت عاری نمی داند. به گفته آقای غایب تاثیر چنین فیلمها به تماشاچی، به سطح جهانبینی و تفکر این افراد بستگی دارد.

او می گويد: "در میان فیلمهای خارجی بسیاری فیلمهای تاریخی، روحی و عاطفی و اعتقادی و مربوط به تقدير و سرنوشت هم هستند که شخص را به عالم اندیشه های دورادور می برند، تماشاچی از هر لحظه فیلم، از هنر بلند، اجرای خوب نقش قهرمانها و خاطرمانی نقشها لذت معنوی می بردارد و حیات می آموزد. بدین دلیل حتی مردم عادی این فیلمهارا دوست می دارند."

نمایش فیلمهای خارجی در تلویزیون تاجیکستان، ایستگاههای غیردولتی تلویزیونی در این کشور و شبکه های ماهواره ای تلویزیون های روسیه به زبان روسی صورت می گیرد. آنگونه که عبد الرحمان عبد المنانف، رئیس اداره فرهنگ دفتر ریاست جمهوری تاجیکستان می گوید برای ترجمه و دوبله این فیلمها به زبان تاجیکی امکانات مالی و تخصصی در تاجیکستان ناکافی است.

وی می افزايد: "اکثر این فیلمها به دلايل عینی به زبان روسی نمایش داده می شوند. زیرا این فیلمها به زبان فارسی تاجیکی ترجمه نشده اند. برای ترجمه و دوبله این فیلمها تاجیکستان امکانات مالی، تخصصی و هنری در اختیار ندارد."

در میان فیلمهای خارجی آثار سینماگران هندی به مثل سایر کشورهای شوروی پیشین در تاجیکستان نیز مخلصان زیاد دارد

به اعتقاد آقای عبدالمنانف حالا از امکانات استودیوی "تاجیک فیلم" در زمینه دوبله فیلمها به طور باید و شاید استفاده صورت نمی گیرد. این مقام دفتر ریاست جمهور تاجیکستان تأکید کرد که برای رشد عرصه سینما، ازجمله راه اندازی ترجمه و دوبله فیلمها در تاجیکستان باید کمیته مستقل دولتی در بخش سینما تأسیس یابد یا عرصه سینما از زیر نظر کمیته رادیو و تلویزیون این کشور خارج و به تبعیت وزارت فرهنگ این کشور درآید.

یک نکته مهم دیگری که در ارتباط با فیلمهای خارجی مطرح است، به موضوع مجوز توزیع و نمایش این فیلمها در تالار سینمایی و تلویزیون دولتی و ایستگاه غیردولتی تلویزیونی در تاجیکستان مربوط است. حالا در کلیه شهرها و مراکز نواحی این کشور مراکز فروش سی دی (CD)، دی وی دی (DVD) و کاست های ویدیویی فعال است.

هرچند دولت تاجیکستان در سال 1998 قانون حق طبع و نشر در این کشور را به تصویب رسانده و به کنوانسیون بین المللی در زمینه حق چاپ و کنوانسیون برن در مورد حفظ آثار ادبی و هنری پیوسته است، در بیشتر موارد آثار مؤلفان خارجی بشمول سینماگران از راههای قاچاق و عمدتأ از روسیه به قلمرو تاجیکستان وارد کرده می شوند.

هرچند دولت تاجیکستان در سال 1998 قانون حق طبع و نشر در این کشور را به تصویب رسانده و به کنوانسیون بین المللی در زمینه حق چاپ و کنوانسیون برن در مورد حفظ آثار ادبی و هنری پیوسته است، در بیشتر موارد آثار مؤلفان خارجی بشمول سینماگران از راههای قاچاق و عمدتأ از روسیه به قلمرو تاجیکستان وارد کرده می شوند

نعمان مقیمف، رئیس آژانس طبع و نشر، یک نهاد وابسته به وزارت فرهنگ تاجیکستان درباره راههای جلوگیری از این روند چنین می گوید: "اگر وظیفه ما تهیه قانون و ایجاد زمینه های حقوقی باشد، نهادهای دیگر دولتی به مثل گمرک و وزرات امور داخلی موظف هستند فعالیت مراکزی را که به فروش فیلمهای خارجی مشغول هستند، زیر نظر بگیرند."

با این همه در میان فیلمهای خارجی آثار سینماگران هندی به مثل سایر کشورهای شوروی پیشین در تاجیکستان نیز مخلصان و طرفداران زیادی دارد.

ثریای شجاعت، یک ساکن شهر دوشنبه دلایل علاقمندی مردم تاجیک، بویژه جوانان به فیلم های هندی را این طور توضيح داد: "مردم تاجیک، بیش از همه دختران که در محیط خانواده هستند، تخیل و آرزو کردن را دوست می دارند. اگر اشتباه نکنم، بیشتر دختران تاجیک از سن 14 سالگی شاهزاده خود را با کمک فیلمهای هندی برای خود می سازند و او را منتظر می شوند که روزی آید و او را به شهر آرزوها ببرد."

نمایش سریالهای "ابو علی سینا"، "پدرسالار" و برخی از فیلمهای دیگر کارگردان های شناخته ایرانی از طریق تلویزیون دولتی تاجیکستان محبوبیت فیلم های ایرانی را در میان تماشاچیان تاجیک بیشتر کرده است.

پس از فروپاشی شوروی حضور سینمای ایران نیز در تاجیکستان افزایش یافته است. بویژه نمایش سریالهای "ابوعلی سینا"، "پدرسالار" و برخی از فیلمهای دیگر کارگردان های شناخته ایرانی از طریق تلویزیون دولتی تاجیکستان محبوبیت فیلم های ایرانی را در میان تماشاچیان تاجیک بیشتر کرده است.

به اعتقاد بسیاری از هنرشناسان تنظیم موضوع خریداری و توضیع بهترین آثار سینماگران کشورهای خارجی که با ارزش های ملی، اخلاقی و فرهنگی مردم تاجیک مطابقت دارند و معرفی این آثار به تماشاچیان تاجیک می تواند به غناوت فرهنگی و هنری در تاجیکستان مساعدت کند.