شمسيه قاسم از دوشنبه

دلیر نظرف، آوازخوان موسیقی پاپ

اما بيشتر آنها بر این نظرند که با وجود ناهمسانی با موسیقی سنتی موسيقی پاپ تاجيک در مرحله گذار قرار دارد و در نهايت تنها موسيقی در صحنه تاجيک باقی خواهد ماند که از آزمايش زمان و شنونده مردک قبولی گرفته باشد.

بار اول موسيقی پاپ تاجيک سال 1964 در تالار تئاتر اوپرا و باله شهر دوشنبه صدا داد و آن را "استرده" ناميدند.

گروه "گلشن" تخم محبت نوا های تازه را با حال و هوای تازه در قلب مردم کشور کاشت و سپس همين گروه در کشور های ديگر شوروی پيشين به عنوان لوادار (پرچم دار) موسيقی مدرن تاجيکی شناخته شد و مورد پسند قرار گرفت.

گروه هنری "گلشن" سال 1964 از سوی لاله شريفوا، استاد ايرانی الاصل موسيقی شرق تاسيس شد و بهترين آوازخوانان دهه های 70 و 80 در تاجيکستان شامل همين گروه بودند.

اصل الدين نضامف، موسيقی دان و رئيس اتحاديه آهنگ سازان تاجيکستان از آن گروه اين گونه ياد می کند: "سطح موسيقی استرادی "گلشن" به زينه های خيلی بالا برداشته شد. به ويژه يوری لدوف، آهنگساز و تنظيمگر آهنگ های ترانه های گروه "گلشن" در اين کار سهم باسزا داشت.

آهنگهايی که از جانب اعضای گروه "گلشن" اجرا می شدند از سوی آهنگسازان کسبی (حرفه ای) نوشته می شدند و يکی از پايه های اصلی شهرت، موفقيت و ملکه اين گروه نيز در همين بود."

امروز هم در تاجيکستان گروهی هست با همين نام "گلشن" که البته از سلف خود خيلی متفاوت ارزيابی می شود. گروه "گلشن" اول قربانی جنگ داخلی تاجيکستان شد و "گلشن" دوم نتيجه تلاشها برای احيا نام و شکوه "گلشن" اول بود.

اما آن محبوبيت ويژه ای که گروه گلشن سابق در ميان مردم داشت که نام تک-تک اعضای آن گروه سر زبانها افتاده بود و همه آهنگ هايش را مردم شهر و روستا ها زمزمه می کردند تا بد امروز نصيب هيچ گروه هنری ديگری در تاجيکستان نشده است.

اصل الدين نظامف از وضع فعلی موسيقی پاپ تاجيک می گويد: "در برابر باز شدن درهای فرهنگی، مردم تاجيکستان با انواع مختلف موسيقی پاپ که در جهان هست آشنا شد و در عکس العمل در شهر و نواحی اين کشور گروه های زيادی نيز پيدا شدند. از سوی ديگر وقتی سد درغات بزرگ را باز می کنيد آن با تمام قدرت و تمام کلستيها از نزد شما عبور می کند و در تاجيکستان نيز همين حالت رخ داد. در يک مدت کوتاه موسيقی مردمی اصلأ از مد افتاد و گروه های موسيقی آهنگهای خود را 80 درصد از نمونه های موسيقی که در سنتزاتورها وجود دارد آماده می کنند، تنها بالای آن چند آهنگ ديگر می گذارند و آن را آهنگ می نامند."

به گفته آقای نظامف سبک آواز خوانی و موسيقی بيشتر گروه های پاپ امروز تاجيک از هم تقريبأ تفاوتی ندارند. او معتقد است که بيشتر گروه های امروز پاپ در امتحان زمان برنده نخواهند شد و کارشان به گم نامی خواهد کشيد، زيرا در صحنه هنر تنها گروه های باصليقه و اصيل زنده ياد خواهند ماند.

به نظر بسياری از کارشناسان دلير نظر و گروه او از معدود هنرمندان صاحب سبک اند که طی ده سال اخير مکتب هنری ويژه خود را پايه نهادند. شهرت و محبوبيت گروه دلير نظر فراتر از مرز های تاجيکستان رفته و به ويژه در ديگر کشور های آسيای ميانه آن را به خوبی می شناسند و به آهنگ های اين گروه گوش می دهند.

اما حسين عزت الله اف، موسيقی نواز و تنظیمگر آهنگ های دلير نظر می گويد در سال های اخير موسيقی پاپ تاجيک در مقايسه با پاپ کشور های خارجی و حتی ديگر کشور های آسيای مرکزی رشد اندک داشته است. يکی از سببهای اين وضع را حسين در بی توجهی شنوندگان تاجيک می داند:

"آوازخوان ها از تازگی بيم دارند، می ترسند قالب های ذهنی شان را بشکنند. برای نوآوری نمی کوشند و در نتيجه هميشه يکرنگ باقی می مانند. زيرا آن ها همواره به شنونده خود می انديشند و به اين که يک زمانی شنونده او چه چيزی را پسنديده بود. من به کنسرت های مختلف رفته و ديدم که گروه ها هنوز آهنگ های را که 6-7 سال پيش مشهور بودند اجرا می کنند. تماشابين نيز همان طور که 6-7 سال پيش از آن آهنگ ها استقبال می کرد، امروز نيز به نتيجه ای غلطی می رسند که پس برای کسب موفقيت هيچ نيازی به تغير وجود ندارد."

اما چنين به نظر می رسد که آن چه بيشتر گروه های جوان از آن بيم ندارند، گرايش هايیست به موسيقی های پاپ هندی، ترکی يا عربی.

به عقيده آقای عزت ا الله اف هرچند چنين گرايش ها در موسيقی بويژه امروز امر معموليست و آوازخوانان اروپا و آمريکا نيز از عناصر آهنگ های شرقی به طور فراوان استفاده می برند، هر گروهی نخست بايد جايگاه خود را پيدا کند تا پس از آن به گلشن موسيقی ديگران دستی ببرد. وگرنه آن موسيقی تقليد صرف خواهد بود.

با وجود اين نمی توان صحنه هنری پاپ تاجيکستان را بتمام نوميد کننده تصوير کرد. در اين کشور گروه های هم ظهور کرده اند که به عقيده هنرشناسان توانسته اند شنوندگان وفادار خود را پيدا کنند.