زرينه خوشوقت از دوشنبه

جوره بيک مراد می گويد که آوازخوانان در گذشته برای انتخاب شعر وسواس بيشتر به خرج می دادند.

همچنين، گفته می شود برخی از آوازخوانان جديد سعی می کنند متن ترانه را خود بنويسند و در نتيجه در بعضی موارد ترانه هایی ايجاد می شود که اصلأ قافيه و مضمون ندارد.

به باور کارشناسان، در گذشته به هنگام انتخاب ترانه آوازخوانان به معنی و محتوی ترانه اهميت بيشتری قايل بوده اند. در بعضی موارد ميان آوزخوانان جوان و قبلی بحثهای طولانی صورت می گيرد. به ويژه اگر پدر آوازخوان باشد و فرزندش نيز اين شغل را انتخاب کرده باشد.

جوره بيک و جانیبيک مرادف ها، هر دو آوازخوانند. جوره بيک مرادف – پدر، از جمله آوازخوانان سرشناس قبلی است و پسر او جانیبيک به نسل جوان آوازخوانان متعلق است.

به گفته جوره بيک مرادف، موازين آوازخوانی در گذشته با نهادهای کنترل وسانسور شوروی از آن چيزی که امروز موجود است بکلی متفاوت است و انتخاب يک قطعه شعر برای يک آهنگ ساعت ها و روزها و گاهی ماههای متوالی را به خود اختصاص می داد.

از آقای مرادف پرسيدم که آيا در گذشته برای انتخاب شعر وی مشاور داشت؟

"نه، من مشاور نداشتم. شعرهای مورد نظر را خود انتخاب می کردم. در اين زمينه با شعرای سرشناس وقت نظير ميرزا تورسون زاده، قطبی کرام و لايق و شاعران دیگر همکاری می کردم. همچنين در آن زمان شنوندگان نيز خيلی به محتوی ترانه اهميت می دادند و اين ما را وادار می کرد که در انتخاب متن برای ترانه مواظب باشيم. هنوز هم من آثار نياکان و شعرای معاصر را پيوسته می آموزم."

و حالا از جانیبيک مرادف می شنويم که نسل امروز آوازخوانان چه گونه متن ترانه های خود را برمی گزينند:

"زمانی که من در گروه "بالا" بودم در بعضی موارد به هنگام ترانه سرایی ما خود شعر می نوشتیم و نيز متنهای نه چندان پرمضمونی هم داشتیم. ولی حالا در گروه جديد "وزير" ما سعی می کنيم که بيشتر از آثار شعرایی به مانند جلال الدين رومی و لايق استفاده کنيم. من فکر می کنم زمانی فرا رسيده است که ما نيز ترانه سرای خود را داشته باشیم."

ديروز و امروز  متاسفانه، در فرهنگ ما به ويژه در آوازخوانی سالهای اخير جای شعر اصیل خالی مانده است و جای آن را ترانه های بدون قافيه و مضمون گرفته است.   اصل الدين نظامف، رئيس اتحاديه آهنگسازان تاجيکستان

پرفسور اصل الدين نظامف، رئيس اتحاديه آهنگ سازان تاجيکستان کاهش سطح متن آهنگهای آوزخوانان جوان در تاجيکستان را مشاهده کرده و می گويد که سالهای اخير بيشتر آوزخوانان در تاجيکستان به اصطلاح "شعر" های خود را بر آثار نياکان و شعرای معاصر ترجيح می دهند:

"عمومأ بديعیت يا حس زيبایی شناسی در ضمير مردم بی واسطه از آن وقعيتهای بيرونی انعکاس می گيرد. شعر شناسی يکی از خصوصيتهای خوب مردم فارسی زبان است. اما متاسفانه در فرهنگ ما به ويژه در آوازخوانی سالهای اخير جای شعر اصیل خالی مانده است و جای آن را ترانه های بدون قافيه و مضمون گرفته است. برای برخی از آوازخوانان و گروهها هنری نوشتن به قول آنها "شعر" هيچ زحمتی ندارد. شايد برای برخی از آنها همسايه يا دوستانشان چند واژه ای را گرد آوری کرده شعرکی می نویسند و آن آوازخوان با استفاده از تجهيزات جديد موسيقی بعد از چند دقيقه ترانه ای ايجاد می کند."

اما لوهیره مؤمن، آوزخوان تاجيک می گويد که وی پيش از همه به محتوی ترانه اهميت قايل است: "من شعر ترانه های خود را از آثار نياکان و شعرای معاصر انتخاب می کنم. زيرا به نظر من، اگر شعر مضمون بلند داشته باشد زود در قلب شنوندگان جا می گيرد."

لوهیره بانو می افزايد، لازم ندارد که شعر را آوازخوان خود ايجاد کند.

به نظر هنرشناسان، يکی از معضلاتی که در اين زمينه محسوس است، نبود ترانه سرایان در عرصه هنر آوازخوانی تاجیکستان است، فقدان شاعرانی که تنها برای آهنگ ها متن بنویسند، تا با روح آن آهنگ بخواند. یکی از تفاوتهای موسیقی پاپ ایرانی از پاپ تاجیکی هم همین نبود ترانه سرایان در موسیقی تاجیک است. این در حالی است که هر آوازخوان مشهور ایرانی یک یا چند ترانه سرای خود را دارد که با توجه به عالم عاطفی و درونی آن آوازخوان یا گروه هنری ترانه می سرایند.

یکی دیگر از نگرانیهای هنرشناسان تاجیک اجرای ناصحیح آهنگهای مردمی در تاجیکستان است. آنها معتقدند که در این راستا نیز آوازخوانان تاجیک باید به مضمون شعر و تلفظ دقیق واژه ها توجه کنند.