Мехдии Чоми

Низ кам пеш деояд, ки такрибан бештари саршиносони иронии шахр дар як мачлис чамъ шаванд. Аммо хама касоне ки хатто аз хузур дар мачлиси муътабар хам тан мезаданд дар шаби шеърхонии Симини Бехбахони чамъ буданд.

Мачлиси фохири шеъри Симин ба химмати ду созмони ирониёни бритониёи ва хамкории дуктур Нимо Мино аз устодони депортмони форси шакл гирифта буд: «Анчумани сухан», ки кораш баргузории мачолиси суханрони ва хунарист ва «Хунармандони бидуни марз», ки гарчи дар сатхе байналмиллали кор мекунад, аммо таваччухи хосе ба масоили дунёи форсизабон дорад.

Кушиши баргузоркунандагон фурсате мугтанам фарохам карда буд барои дидор бо шоъире, ки акнун ба солхурдатарин шоъири хамчунон махбуби ирони табдил шудааст ва дар чойгохи шоъири милли карор гирифтааст.

Мачлиси шеърхонии Симин бо хузури се бонуи шоъири иронии мукими Ландан ва аз пешкисватхо ва дустони шоъир ба мачлиси шоъирони зан низ бадал шуда буд. Луъбати Воло, Жолаи Исфахони ва Шодоби Вачди хар як дар суханоне дар ифтитохияи мачлис аз Симини Бехбахони ва макоми адабии у гуфтанд.

Шеъри Симин – расонаи эътироз

Симин Бехбахони дар солхои пас аз инкилоб сарехтарин ва расотарин садои шеъри ичтимои Ирон будааст. У ки то солхои пеш аз инкилоб умдатан ба далели навоварихояш дар забон ва вазни газал ба «Бонуи газал» шинохта мешуд ва шеъри ъошиконааш бартар аз анвоъи дигари шеъраш менишаст, пас аз инкилоб ба тадрич шеърашро ба расонаи эътироз ва сабти беадолатихо ва кажжихо табдил кард.

Забони тозаи уро ба далели наздик шудани шигифтовраш ба забони рузмарраи мардум ва ёфтани порахои мавзун дар чумалоти оддии забон бояд демукротиктарин забони шеъри нави клосики форси тавсиф кард. Шеъри у нишон медихад ки расидан ба ин забон мадюни даргирии амики зехни Симин бо ранчу шодихо ва ва масоили мардум аст.

Симин аз маъдуд шоъирони матрахи иронист, ки ба чанги хаштсолаи Ирок ва Ирон таваччух кардааст ва хам дар бораи курбониёни чанг ва хам дар бораи душворихои ичтимоъии ноши аз аз он барои мардум шеър сурудааст. Дар пахнаи шеър ва ъотифаи у таксимбандии сиёсии мардум чое надорад. У худро шоъире мутааллик ба хамаи мардум дебинад.

Ба хамин тартиб у, ки аз фаъолтарин аъзои конуни нависандагони Ирон аст, масоили сиёси ва ранчхои зиндагии дар кашмакаш бо нерухои саркубгарро бо сарехтарин ва шоиронатарни забон баён кардааст.

Шеъре ки аз ном ва ёди мардум саршор аст

Симин дар мачлиси шеърхони дар Ландан низ аз хамин шеърхо бархонд: Шеъре ки дар бораи донишчуёни исфахони гуфтааст, ки уро ба ба мачлиси шеъре дар он шахр даъват карданд, аммо бо фишори нерухои мавсум ба ансори хизбуллох баргузор нашуд; шеъре ки дар он зиндагии хамсарони ду рушанфикри мактули ирони Мухаммади Мухтори ва Мухаммад Чаъфари Пуяндаро дар гиёби он ду тасвир мекунад; шеъре, ки ба Алиризо Чаббори мутарчими зиндони бахшида шудааст ва ё шеъре, ки барои Носири Зарафшон вакили зиндонишудаи парвандаи катлхои занчираи гуфтааст.

Ба хукми девони Балх чи норавохо кунанд,
Накизи ахкомашон биёр, имзо кунам.

Аммо Симин чи дар макоми шоъире, ки бо хама гушахои зиндагии мардум ошност ва чи ба унвони шоире, ки дар ошиконасарои чойгохи рафеъе дар шеъри муъосири форси хоса дар газали нави клосик дорад, наметавонист хамаи мачлисро ба шеъри эътироз ихтисос дихад. У бо зарофат фазои сангиншуда дар солунро бо шеъре ошикона талтиф кард:

Тамоми вучудам хамин дил аст,
Тамоми дилам бекарори туст.

У дар тамоми муддат бо осудаги ва махорати тамом мачлисро чархонду харф заду хотира гуфт.

Шеър, ханда ва фаромуши

Симин хатто бо даъват аз Ходии Хурсанди шоъири танзпардози мукими Ландан фазои солунро ба як мачлиси хонаводаги табдил кард, ки дар он аз хар чинс сухане хаст аз ёди даргузаштагон ва ёдкарди ранчхо то хандаву бози ва гафлати рузмарраи зиндаги. Ходии Хурсанди хам санги тамом гузошт, чи бо шеъри танзи сиёсии худ ва чи бо шухихояш.

Симин дар нихоят худ хам ба хондани шеъре пардохт, ки онро бояд аз чинси эротик хонд, гарчи худаш онро сирфан факоха хонд. Факохае ноши аз як руйдоди вокеъи. Шеъри у дар факоха низ мисли шеъри сиёсиаш бар вокеънигори устувор аст: Мустахдамаи содадиле Бибихонум ном ба Симин гуфта буд, беш аз панч бодимчон пуст намеунад, чун «Око» гуфтааст, хар кас беш аз 5 бодимчон пуст кунад бар у гусл вочиб мешавад!

Хонум, ба бодимчон назан даст,
Икболи бодимчон баланд аст,
Хар панч бодимчон ба як гусл,
Зарфияти гусли ту чанд аст?

Симин длар бахши дувуми мачлис, ки мизи гирде буд, дар бораи шеър ва шеъри мухочират ба дурусти ишора кард, ки мухити шеъри бар шеър асар мегузорад ва ба хамин чихат шеъри ирониёни мухочир аз шеъри шоъирони дохили кишвар ба тадрич тамоиз пайдо мекунад.

Шеър наметавонад харомзодаи бузург шавад

У дар ъайни хол дар посух ба пурсише дар бораи касрати шоъирони чавон дар Ирон гуфт ин албатта дуруст аст, ки имруз аз хар дах чавон, ки мебинам хашт нафарашон китобчае аз шеърхои худ дар даст доранд, ки барои хондан ба ман медиханд, аммо ба ин касрати гайриодии шоъирон бадбин нестам, зеро фикр мекунам аз миёни ин касрат саранчом ду се нафар бисёр хуб хоханд дурахшид. Дар кулли таърихи шеъри форси хам шоъирон бисёр будаанд, аммо нихоятан бузургони шеъри форси шояд худуди 20 нафар бошанд.

У ки бахше аз гароишхои чавонон ба шеърнависиро ноши аз махдуд шудани хавзаи саргармихои онхо донист, мухимтарин нуктаи заъфи шеъри чавононро бетаваччухи ба мероси адаби ва суннати таърихии адабиёт шумурд. Вале изъон дошт, ки ин адабиёт дар мадраса ва низоми омузиши хам ба дурусти инъикос намеёбад ва ба хуби тадрис намешавад.

Дар ин даъватхо ва сафархо ман хамеша пушти девори хонаам мемонам   Симини Бехбахони

Симин гуфт, ки хеч адабиёте харомзода ба вучуд намеояд ва адабиёти суннати падару модари адабиёти нав аст.

Шеъри Симин дар бисёре аз кишвархои хамсоя низ шинохта шудааст ва худи у гуфт, ки аз Хинду Покистон ва Афгонистон нома мегирад ва хамин авохир шоъире аз Точикистон низ, ки ба Техрон сафар карда буд худро аз кайди сафари расми рахо карда ва ба дидори у омада будааст. Аммо гуфт дар мубодилоти фарханги, ки давлат барномарезии онро дар даст дорад, касе аз ман ёд намекунад то ба дидори дустон ва дустдорони худ ва ба касди ошнои бо сарзамини онхо масалан ба Осиёи Миёна биравам: «Дар ин даъватхо ва сафархо ман хамеша пушти девори хонаам мемонам.»