سهراب ضيا از دوشنبه

ايرژی بچکا به هنگام مطالعه در منزلش در پراگ. نگاره از مهدی جامی

اين محقق سرشناس چک راجع به ادبيات کشورهای آسيای مرکزی، بويژه آثار ادبی تاجيک در قرن بيست ميلادی پژوهش های با ارزشی انجام داده و در اروپا آثار زيادی را در اين زمينه به زبان های مختلف خارجی به چاپ رسانده است.

بسياری از فرهنگيان تاجيک خدمت اين خاورشناس صاحب نام چک را در معرفی آثار نويسندگان و شعرای تاجيک به جهانيان شايسته تحسين و ماندگار توصيف کرده اند.

ايرژی بچکا، خاورشناس فقيد چک بيش از 40 سال اخير به پژوهش فرهنگ و ادبيات تاجيکی فارسی مشغول بود. در اين مدت او در باره شعرا و نويسندگان تاجيک و آثار آنها بيش از 50 کتاب و مقالات زياد تاليف و در اروپا به چاپ رسانده است.

به گفته آکادمسين محمد جان شکوری، عضو پيوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی ايران خدمت اين محقق سرشناس چک برای آشنا کردن مردم کشورهای مختلف جهان با ميراث ادبی، فرهنگی و تاريخی تاجيکان در قرن 20 ميلادی بسيار بزرگ است. زيرا اين آثار ايرژی بچکا در کنار زبان های انگليسی، ايتاليايی و آلمانی نيز به طبع رسيده است.

آکادميسين محمد جان شکوری از دوران همکاری های خود با ايرژی بچکا خاطرات جالبی دارد:

ارج گذاری  از ميان پژوهشگران خاورشناس، تنها ايوسف براگينسکی به اندازه ايرژی بچکا برای تحقيق آثار ادبی شعرا و نويسندگان تاجيک و معرفی ادبيات تاجيک به جهانيان خدمات با ارزش انجام داده است.   بسياری از دانشوران تاجيک

"من و محققين ديگر زبان و ادبيات در تاجيکستان از ايرژی بچکا نامه های زياد می گرفتيم. نامه های او پر از سوال بودند. گاها برای پاسخ به يک پرسش وی بسيار تحقيق می کرديم. اصطلاح "صدر الدين عينی، پدر فرهنگ امروز تاجيک" به ايرژی بچکا مربوط است. او در پی ترجمه آثار عينی به زبان چکی و تحقيق اين آثار به چنين نتيجه رسيده است."

به اعتقاد بسياری از دانشمندان تاجيک از ميان پژوهشگران خاورشناس، تنها ايوسف براگينسکی به مانند ايرژی بچکا برای تحقيق آثار ادبی شعرا و نويسندگان تاجيک و معرفی ادبيات تاجيک به جهانيان خدمات با ارزش انجام داده است.

اين خاورشناس چک هنوز 44 سال قبل در موضوع تاريخ ادبيات فارسی تاجيکی رساله دکتوری دفاع کرده بود.

به گفته آکادميسين محمد جان شکوری، کتابخانه شخصی ايرژی بچکا کاملترين گنجينه ادبي ای محسوب می شود که راجع به ادبيات کشورهای آسيای مرکزی، به ويژه تاجيکستان آثار زيادی را گرد هم آورده است.

ايرژی بچکا در پنج سال اخير رياست انجمن روابط فرهنگی چک با تاجيکستان، ايران و افغانستان را بر عهده داشته و سردبير فصل نامه "بوستان" بود.

اين فصل نامه تازه ترين نمونه های آثار اديبان تاجيک را به طبع رسانيده و مهمترين رويداد های فرهنگی اين سه کشور فارسی زبان را بازتاب می داد.