مهدی رستمپور
روزنامه نگار ورزشی
رونده تازه ای پیرامون دوپینگ در فوتبال ایران گشوده شده است.
ابتدا مجید جلالی تئوریسین نام آشنای فوتبال ایران كه سرمربیگری فولاد اهواز را بر عهده دارد لب به اعتراض باز کرد تا بلافاصله با همراهی دیگر همکارانش، موجی از اعتراض نسبت به رواج دوپینگ بین برخی تیم ها و بازیکنان لیگ برتری شکل بگیرد.
افشاگری های مجید جلالی
روز شنبه دوم آبان امسال، داربی فوتبال اهواز مساوى شد.
فولادى ها در اين بازى تا دقيقه ۹۲ پيروز بودند اما سرانجام گل تساوى را از استقلال خوردند. دو روز بعد، رييس كميته پزشكى فدراسيون فوتبال از منفى بودن ۱۴ نمونه دوپينگ بازيكنان ليگ برترى خبر داد. اما حتى اين خبر نيز مانعى براى افشاگرى مجيد جلالى نبود.
مجید جلالى، سرمربی تیم فولاد خوزستان، بيهوش شدن برخى بازيكنان پس از پايان بازى ها را دليل ارتكاب آن ها به دوپينگ دانست.
بلافاصله عبدالمجيد باقرىنيا سرمربى استقلال اهواز خبر از شكايت برخى بازيكنان تيمش داد و گفت: "اين نوع برخورد براى جلالى كه در فوتبال به 'معلم' معروف است شايسته نيست. علاوه بر ميلاد ميداوودى و اسماعيل شريفات، باشگاه استقلال اهواز نيز از آقاى جلالى شكايت كرده و من به بازيكنان حق مىدهم."
عبدالحميد رمضانى مدير تيم استقلال اهواز هم در توجيه بيهوش شدن بازيكنانش گفت: "با توجه به فصل سرما، از مديرعامل تا تداركات باشگاه، همگى واكسن زديم. پس از زدن واكسن در بدن بعضى ها واكنش هايى ايجاد مى شود. اين اتفاق براى چند بازيكن افتاد. البته اين واكنش ها قبل از بازى بروز پيدا نكرده بود. اما بعد از بازى باعث سرماخوردگى آن ها شد."
يكى ديگر از مسوولين اين تيم هم گفت: "يكى از بازيكنان اين باشگاه در آستانه ازدواج است، اما پس از مصاحبه جلالى، خانواده عروس اعلام كرده مراسم ازدواج فعلا منتفى است."
مجيد جلالى نيز در واكنش به شكايت ها گفت: "از كلانترى اهواز مامورانى به هتل محل اقامت تيمم آمده و حكم احضار من به دادسرا را ابلاغ كردهاند. با اتفاقى كه افتاد، به مراتب اين موضوع را قوى تر پيگيرى مىكنم."
او افزود: "اگر فدراسيون فوتبال چنين كارى نكند به فيفا نامه مىنويسم و مىگويم در كشورم خواستم كه سازمان ليگ نظارت بيشترى انجام دهد اما ماموران كلانترى آمدند تا من را ببرند."
جلالى مى گويد: "داروهايى كه در بين ورزشكاران يافت مى شود از كشورهاى شرق اروپا به ايران وارد شده. اثر اين داروها تنها پس از ۲۴ ساعت در بدن بازيكنان از بين مى رود و ديگر به هيچ نوع آزمايشى پاسخ نمى دهد."
تاریخچه دوپینگ در فوتبال ایران
سال ۱۳۵۴ نخستین بار بود كه عبارت "دوپینگ" در فوتبال ایران سر زبان ها افتاد.
در دور رفت لیگ تخت جمشید، پرسپولیس از تاج شكست خورد. پس از بازی همایون بهزادی سرمربی سرخپوشان، بازیکنان حریف را متهم به استفاده از مواد نیروزا کرد و خواستار انجام آزمایش پزشکی شد.
اما فدراسیون فوتبال به خاطر در پیش داشتن مسابقات مقدماتی المپیك مونترال و حاشیه ساز بودن این موضوع، از پرسپولیس خواست پرونده دوپینگ را به بایگانی بسپارد.
سال ۱۳۷۳ به دلیل مثبت اعلام شدن تست دوپینگ عباس جدیدی و پس گرفتن مدل طلای مسابقات جهانی کشتی آزاد ۱۹۹۳ تورنتو، بحث دوپینگ به گونه ای گسترده در جامعه مطرح شد. مردم و رسانه ها، نگرانی از احتمال تکرار آن اتفاق در سایر رشته های ورزشی را ابراز می کردند.
بر این اساس، در لیگ آزادگان و در بازی پرسپولیس با كشاورز، قرار شد بین دو نیمه از چند بازیکن نمونه گیری شود. پرسپولیسی ها همكاری نکردند و بازیكنی كه مد نظر متصدیان کنترل دوپینگ بود، بلافاصله پس از مسابقه ورزشگاه را ترك كرد.
حمید درخشان سرمربی وقت پرسپولیس مدعی شد: "هیچ جای دنیا بین دو نیمه آزمایش نمی گیرند. ضمنا آن بازیکن به دلیل بیماری مادرش در پایان بازی مجبور شد سریع تر راهی خانه شود."
بر این اساس، محرومیتی برای امتناع کنندگان اعمال نشد. طرح نمونه گیری از بازیکنان فوتبال نیز مدت ها به تعویق افتاد.
اولین دوپینگی ها
سال ۱۳۷۶ كنفدراسیون فوتبال آسیا، دو بازیكن پرسپولیس در جام باشگاه های آسیا را به دلیل استفاده از مواد غیرمجاز نیروزا، یك سال محروم و باشگاه پرسپولیس نیز۳ هزار دلار جریمه شد كه این مبلغ از جایزه مقام سومی آن ها در آسیا كسر شد.
نعیم سعداوی و فرشاد فلاحت زاده (بازیكن كمكی پرسپولیس) در بازی رده بندی مقابل الزورا عراق آزمایش داده بودند كه نتیجه آن مثبت اعلام شد. نكته قابل توجه این بود كه سعداوی در آن مسابقات اصلاً به میدان نرفت.
عده ای از پیشکسوتان فوتبال عقیده دارند سابقه دوپینگ در فوتبال ایران به سال ها قبل باز می گردد و محدود به این ۱۲ سال نمی شود. اما اگر اسناد را ملاک قرار دهیم، سعداوی و فلاحت زاده را باید اولین ها محسوب کرد.
استقبال از داروهای ممنوعه
در پنج سال اخیر تعداد محرومین دوپینگی فوتبال ایران کم نبوده است.
اولین حكم محرومیت ناشی از دوپینگ در لیگ برتر، به نام حمید شفیعی بازیكن ذوب آهن صادر شد. شفیعی كه بازیكن تیم ملی المپیك نیز بود و از او به عنوان یکی از بزرگان آینده فوتبال یاد می شد، در سال ۱۳۸۳ به مدت یك سال از حضور در میادین فوتبال محروم شد و پس از آن نیز هرگز نتوانست درخشش دوران قبل از محرومیت را تکرار کند.
از پاس همدان، سعید دقیقی ۶ ماه محروم شد.
حسن تقی پور از اعضای کادر فنی ابومسلم مشهد به خاطر تزریق ماده ممنوعه دگزامتازون به سعید بیات، به اتفاق این بازیکن محروم شدند.
مهدی واعظی، دروازهبان تیم پیكان كه در اردوی جام جهانی ۲۰۰۶ نیز حضور داشت، محرومیت شش ماهه ای را از سر گذراند.
علی مولایی بازیكن مس كرمان و افشین كمایی بازیكن استقلال اهواز نیز دیگر دوپینگی های پر طرفدار دارترین رشته ورزشی در ایران هستند.
سال ۱۳۸۵ حامد كاویانپور كه توسط آری هان از پرسپولیس اخراج شده بود به كایزر اسپور تركیه پیوست. اما در كمتر از ۳ ماه خبر دوپینگ او در رسانه های تركیه سر و صدای زیادی به راه انداخت تا ضمن اخراج از باشگاه، یك سال محرومیت نیز نصیبش شود.
یک سال بعد، تست دوپینگ سیامك سرلك در بازی فولاد خوزستان با راه آهن - دیدار پلی آف لیگ برتر- مثبت اعلام شد تا با محرومیت یكساله مواجه شود.
امسال رضا نصیری بازیکن تیم کوثر لرستان ٢ سال از شرکت در کلیه بازی ها محروم شد تا تازه ترین دوپینگی این رشته ورزشی لقب بگیرد.
نمونه گیری از فوتبالیست ها، گاهی جنجال ساز هم شده است؛ کناره گیری های ناگهانی نیکبخت واحدی از تیم ملی كه شایعات فراوانی را در رسانه های داخلی دامن زد و البته همواره از سوی او تکذیب شد یک نمونه از موارد بحث برانگیز بوده است.
به عنوان نمونه دیگر می توان به ضرب و شتم مسؤول آزمایش دوپینگ بازى استقلال و سپاهان در فصل ۸۴-۸۵ لیگ برتر اشاره کرد؛ او قصد نمونه گیری از علیرضا منصوریان را داشت اما با این توجیه كه "چرا وارد رختکن شد ای؟" توسط برخی بازیکنان مضروب شد. در حالی كه طبق مقررات وادا، آزمایش سر زده در منزل ورزشکاران نیز منع قانونی ندارد.
حمایت مربیان لیگ
حادثه اخیر در جریان داربی اهواز حمایت برخی مربیان لیگ برتر فوتبال ایران از موضع مجید جلالی را برانگیخته است.
محمد مایلیكهن می گوید آیا عیبی دارد به دنبال پاكسازی باشیم؟ وقتی بازیكنی در دقیقه ۹۴ می تواند فاصله ۸۰ متری را با سرعت برود و برگردد، اما بسكتبالیستی مانند حامد حدادی برای رفت و برگشت یك زمین بسكتبال مشكل دارد، آیا نباید مشكوك شد؟
مایلی کهن خود نیز در ماجرای درگیری لفظی اش با فیروز کریمی، نام هفت فوتبالیست را به عنوان شاهدان ادعای خود، مبنی بر دست داشتن فیروز کریمی در مساله دوپینگ مطرح کرد. او با یاد آوری آن جنجال ها می گوید: "من شاهدان خود را به كمیته انضباطی معرفی کردم و خواستم كه نامشان مخفی بماند. اما فردای آن روز اسامی اعلام شد و این افراد به انحای مختلف مورد تهدید قرار گرفتند."
"در خیلی موارد میبینیم كسانی كه پول دارند و كسانی كه خلاف میكنند هم تیغشان ُبراتر است و هم زبانشان درازتر و مورد حمایت نیز قرار میگیرند."
محمود یاوری سرمربی شاهین بوشهر هم با دفاع ضمنی از جلالی گفته است: "من به این مورد اعتقاد دارم و باورم بر این است كه خیلیها از مواد نیروزا استفاده میكنند. باید در ارتباط با دوپینگ سختگیریها بیشتر شود. اگر سخت نگیریم و فرد خاطی را ببخشیم، روز به روز دوپینگ بیشتر خواهد شد."
بیژن ذوالفقارنسب هم می گوید: "به نظر من باید كنترل مستمر و منطقی بر بحث دوپینگ صورت بگیرد. ما به خاطر قضیه دوپینگ در رشتههای وزنهبرداری و كشتی با مشكلات زیادی روبهرو شدیم، نباید بگذاریم تاریخ دوباره تكرار شود."
گرچه با وساطت مدیركل تربیت بدنی خوزستان، جلسه ای بین مسئولان دو باشگاه فولاد و استقلال اهواز برگزار شد تا اختلافات برطرف شود و همچنین قرار شد دو بازیكن استقلال اهواز نیز شكایت های خود را پس بگیرند، اما به نظر می رسد بحث حاشیه ساز دوپینگ، در مقاطعی دیگر از روز های باقی مانده لیگ برتر نیز مطرح خواهد شد.
واکنش مسوولین ورزش
حمید سجادی رییس مركز توسعه ورزشهای حرفهای و قهرمانی سازمان تربیت بدنی از اعلام دستور خود به مدیركل دفتر امور مشترك فدراسیونها مبنی بر توجه ویژه به بحث دوپینگ در فوتبال خبر می دهد.
سجادی كه قهرمان سابقه دو و میدانی آسیاست می گوید: "ما پس از شنیدن نقطه نظرات صاحبنظران و تاكیدات مجامع بینالمللی احساس وظیفه كردیم كه موضوع دوپینگ را جدی بگیریم. متاسفانه برخی فدراسیونها مستقل عمل میكنند. سازمان میخواهد این هماهنگی میان همه فدراسیونها با فدراسیون پزشكی- ورزشی ایجاد شود."
اما احمد هاشمیان مسوول کنترل دوپینگ فدراسیون فوتبال گفت: "به هیچ عنوان قبول ندارم كه كمیته پزشكی فدراسیون فوتبال در بحث مبارزه با دوپینگ بد كار كرده است."
او می افزاید: "اگر منظور این باشد كه این كمیته میتواند بهتر كار كند مصداق دارد اما این كه در كنترل دوپینگ ما ضعیف كار كردهایم را به هیچ وجه قبول ندارم. یقین دارم كه دكتر سجادی به عنوان یك همكار علمی تنها به مستندات رجوع میكند و خواهد فهمید كه این بحثها فقط نوعی متوجه كردن اذهان به سمت حاشیه است."
علی كفاشیان رییس فدراسیون فوتبال ایران هم گفته است همکاران او در حد توان، كار خود را در برای مبارزه با دوپینگ انجام داده اند. اما قبول دارد كه این اقدامات كافی نیست و لازم است فعالیت های بیشتری صورت بگیرد.
