بیش از نود درصد از خاویار جهان از ماهی استورژن دریای خزر تولید می شود

مصطفی عقیلی نژاد، مدیر امور ماهیان خاویاری استان گلستان گفته است که با فروپاشی شوروی سابق، صید غیرقانونی ذخایر آبزیان در دریای خزر شدت یافته و اکنون نسل برخی گونه های ارزشمند در حال انقراض است.

ماهی های خاویاری یکی از مهمترین ذخایر آبزی دریای خزر است که به علت عمق زیاد دریا بیشتر در جنوب خزر و سواحل ایران وجود دارد. بیش از نود درصد از خاویر جهان از این ماهی استورژن تولید می شود که در عین حال مرغوب ترین نوع خاویار در جهان است.

در پی فروپاشی اتحاد شوروی که انحصار دولتی صید ماهی خاویار را در سه جمهوری آذربایجان، قزاقستان، ترکمنستان از میان برداشت، صید بی رویه ماهی خاویار در این کشورها آغاز شد، تا آنجا که نسل ماهی استورژن دریای خزر در خطر انقراض قرار گرفته است.

گفت و گو با دکتر بهروز دهزاد کارشناس محیط زیست در تهران

دکتر بهروز دهزاد استاد دانشگاه در تهران و کارشناس محیط زیست به بخش فارسی بی بی سی گفت که آلودگی دریای خزر و و صید بی رویه، نسل ماهیان خاویاری این دریا را سال ها است که با خطر انقراض رو به رو کرده و تلاش های ایران برای حفاظت از آن ناکافی بوده است.

آقای دهزاد می گوید که ماهیان خاویاری برای تخم ریزی از دریا به رودخانه ها می روند اما با خشکسالی های اخیر و مصرف آب رودخانه ها برای امور کشاورزی، تهدید تازه ای متوجه ماهیان خاویاری شده است.

ایران چند دهه است که برای حفاظت از گونه های مختلف ماهی خاویاری تحقیقات مختلفی انجام داده است. آقای دهزاد می گوید که در سال های اخیر پرورش ماهی خاویاری در حوضچه های مصنوعی انجام می شود اما در نهایت اندازه ماهی های پرورش یافته سال به سال کوچک تر از حد معمول می شود.

ماهیان خاویاری برای تخم ریزی از دریا به رودخانه ها می روند اما با خشکسالی های اخیر و مصرف آب رودخانه ها برای امور کشاورزی، تهدید تازه ای متوجه ماهیان خاویاری شده است   دکتر بهروز دهزاد استاد دانشگاه در تهران

پنج گونه مهم ماهیان خاویاری نظیر فیل ‌ماهی" یا "بلوگا، " قره ‌برون" یا " تاسماهی چالباش" ، چالباش یا " تاسماهی روس "، دراکول یا " ازون ‌برون" در آبهای دریای خزر از اهمیت و شهرت جهانی برخوردار است.

مرکز تحقیقات ماهیان خاویاری ایران سال گذشته نتایج تحقیقاتی را منتشر کرد که نشان می داد تا سال ۱۴۰۰ خورشیدی یعنی ۱۳ سال دیگر ذخایر خاویار دریای خزر به صفر خواهد رسید.

ایران می گوید که برای حفظ ذخایر و منایع آبزی و جلوگیری از انقراض نسل برخی گونه ها نیازمند عزم جدی ملی و بین المللی کشورهای حاشیه دریای خزر است.

روسیه، ترکمنستان، قزاقستان، جمهوری آذربایجان و ایران کشورهای ساحلی دریای خزر هستند اما از میان این پنج کشور فقط روسیه و ایران محدودیت های برای صید ماهی خاویاری اعمال کرده است.

پس از فروپاشی شوروی سابق پنج کشور ساحلی دریای خزر با کمک نهادی بین المللی کارگروه مشترکی برای حفاظت از نسل ماهیان خاویاری دریای خزر تشکیل دادند اما این کارگروه به علت بی توجهی برخی از کشورهای ساحلی و سپس کاهش بودجه، تاکنون فعالیتی انجام نداده است.