BBCPersian.com
  •    راهنما
تاجيکستان
پشتو
عربی
آذری
روسی
اردو
 
به روز شده: 12:06 گرينويچ - شنبه 11 فوريه 2006
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد صفحه بدون عکس
تلگراف به تاريخ می پيوندد!
 

 
 
يک مامور وسترن يونيون با پليس صحبت می کند
دوران اوج تلگرام در آمريکا دهه ۱۹۲۰ و ۳۰ بود
با رساندن آخرين تلگرام در بيست و هفتم ژانويه (هفتم بهمن ماه) توسط شرکت وسترن يونيون عصر تلگرام، در آمريکا به پايان رسيد.

اگرچه در ده سال گذشته با رشد پرشتاب اينترنت در جهان، ازنقش تلگرام در انتقال سريع اطلاعات فوری کاسته شده بود اما ده سالی طول کشيد تا زمان به تاريخ پيوستن اين پديده رسانه ای در کشوری که زادگاه آن بوده به سر برسد.

مسئولان وسترن يونيون کمپانی که صد و پنجاه و پنج سال در زمينه ارسال تلگراف فعاليت می کرد، در اين باره می گويند: "ارسال هر تلگراف هزينه ای معادل دو دلار داشت که قابل رقابت با ساير سرويس های ارتباطی نبود."

در واقع وسترن يونيون به عنوان بزرگترين و قديمی ترين شرکت تلگراف سال گذشته از ارسال تلگراف تنها پانصد هزار دلار در آمد داشته است که به هيچ وجه به ساير درآمدهای اين شرکت از جمله انتقال پول که چهار ميليارد دلار سود خالص داشته است، قابل مقايسه نبود.

تلگرام که در نيمه نخست قرن وظيفه انتقال سريع اطلاعات را بر عهده گرفت و نقشی اساسی در توسعه اجتماعی يافت به تدريج با افزايش خطوط تلفن در منازل و سپس سرعت يافتن پست، که در اغلب کشور نامه ها را همان روز يا روز بعد به مقصد می رساند با خطر روبرو شده بود.

مرگ دير هنگام

اما مدت زيادی طول کشيد تا در مقايسه با سرويس های ديگر نظير فکس، تلفن، تلفن همراه، پيام های کوتاه، نامه فوری، ای ميل و سرانجام تيز پيک (مسنجر) و تلفن اينترنتی، ارسال يک تلگرام امری کم فايده تر به نظر برسد.

 انقلاب مشروطه بدون وجود تلگرام امکان پيروزی نداشت، اين تلگرام بود که توانست اخبار و اطلاعات را به سرعت در اختيار نيروهای انقلابی بگذارد و به سرنگونی قوای قزاق و طرفداران محمد علی شاه بيانجامد.
 
مايکل روبين

در سال گذشته در آمريکا تنها بيست هزار تلگرام مخابره شده است. اگرچه شيوه ارسال تلگرام يعنی مراجعه مشتری به باجه پست يا تلگرافخانه مدتهاست سپری شده و اغلب مشتريان در کشورهای مختلف می توانند از طريق تلفن با مرکز مخابره تلگراف تماس بگيرند و پيام تلگرافی خود را بخوانند، اما اين آمار با ميزانی که مردم در حدود سی سال پيش يعنی پيش از آغاز انقلاب ارتباطات از تلگراف استفاده می کردند بسيار فاصله دارد.

بسياری از کارشناسان ارتباطات معتقدند که عمر تلگرام با ظهور اينترنت و کامپيوترخانگی که امکان ارسال مجانی نامه الکترونيکی (ای ميل) و همچنين ارتباط همزمان از طريق تيز پيک را فراهم کرد، حدود دوازده سال پيش به پايان رسيده و احتمالا کودکانی که در قرن بيست و يکم متولد شده اند هيچ گاه تلگرامی مخابره يا دريافت نخواهند کرد.

به گفته بسياری از ميانسالان در آمريکا که در روزهای گذشته با رسانه ها مصاحبه می کردند، "تلگرام ديگر يک خاطره دور و دراز از زمانی سپری شده است."

بسياری از موزه داران در آمريکا از هم اکنون به کار جمع آوری تلگرام های قديمی مشغول شده اند و اگر چه وسترن يونيون اعلام نکرده است که آخرين تلگرام را به چه کسی رسانده، آنها اعلام کرده اند حاضرند آخرين تلگرام را با قيمت بالايی بخرند.

اگر ساموئل مورس که اولين پيام تلگرافی خود را از واشنگتن به باليتيمور با اين جمله مشهور "خدا چه چيزهای شگفت آوری دارد" مخابره کرد، هم اکنون زنده بود، اکنون مجبور می شد به سبک پيغام های تلگرافی بنويسد: "TLGRM DED" (تلگرام مرد).

اختراعی عجيب

دستگاه دريافت کننده تلگرام
دستگاه دريافت کننده تلگرام اولين تلگراف را در سال ۱۸۴۴ ثبت کرد

تلگرام به عنوان سر آغاز دوران رشد و شکوفايی سرمايه داری شناخته شده است. از طريق تلگرام اخبار و اطلاعات اقتصادی و سياسی و همچنين پيام های فوری نظامی رد و بدل می شد و به اين ترتيب تلگرام نقشی اساسی در توسعه اقتصادی و اجتماعی نيمه دوم قرن نوزدهم ايفا کرد.

هنگامی که ساموئل مورس در سال ۱۸۴۳ (۱۲۲۲ خورشيدی) اين اختراع را به نام خود ثبت کرد هرگز تصور نمی کرد ابعاد اين اختراع با سرعتی باور نکردنی گسترش يابد.

سرعت تلگراف که از سال ۱۸۴۴ آغاز به کار کرد ظرف چند سال از چند روز به تنها چند دقيقه رسيد.

اختراع مورس و گسترش کابل های تلگرام در آمريکا و سپس در سراسر جهان به رشد آن کمک کرد و به اين ترتيب بهای ارسال تلگرام که در ابتدا بسيار گران بود به سرعت پائين آمد و در سال ۱۸۶۸ به حدود يک دلار و چهار سنت رسيد که هنوز هم گران محسوب می شد.

اما اين قيمت به زودی توسط وسترن يونيون که ساليانه نزديک به شصت ميليون تلگرام ارسال می کرد شکسته شد و به طور متوسط به حدود سی سنت رسيد.

وسترن يونيون رکورد خود را در سال ۱۹۲۹ با ارسال ۲۰۰ ميليون تلگرام شکست و دوران تازه ای از رونق تجارت تلگرام آغاز شد. با اين حال بسياری به خاطر می آورند که در اين دوران دريافت تلگرام به معنای دريافت يک خبر بد بوده است.

تلگرام همچنين در حرفه روزنامه نگاری نيز به سرعت نقشی اساسی يافت. يکی از نخستين بهره برداری ها از تلگرام، گزارش جنگ کوبا و اسپانيا در سال ۱۸۹۷ بود.

شايد از همين رو است که در قرن نوزدهم بسياری از روزنامه ها روزنامه ها نظير ساندی تلگراف، تلگرام و ديلی تلگرام نام خود را از تلگراف که مترادف با سرعت در انتشار اخبار بود گرفته بودند.

آغازگر ارتباطات مدرن

تاريخچه تلگراف
۱۸۳۵: ابداع حروف مورس توس ساموئل مورس
۱۸۴۴: ارسال اولين تلگرام توسط مورس به عنوان سرآغاز ارتباطات الکترونيکی
۱۸۵۱: آغاز به کار وسترن يونيون به عنوان بزرگترين کمپانی تلگرام جهان
۱۸۵۸: ارسال اولين تلگرام از آمريکا به انگلستان
۱۹۱۳: ارسال هشت پيام همزمان از يک کابل توسط وسترن يونيون
۱۹۱۴: ابداع انتقال مورس اتوماتيک به جای مورس دستی
۱۹۱۵: بهر گيری از تله پرينتر توسط خبرگزاری آسوشيتدپرس برای ارسال اخبار
۱۹۲۵: به بازار آمدن تله پرينتر
۱۹۳۸: وسترن يونيون فکسی ميل را وارد بازار می کند
۱۹۴۰: مراکز تلگراف برای پيشگيری از تخريب در طول جنگ به زير زمين ها منتقل می شوند
۱۹۵۹: ابداع تلکس
۱۹۷۵: آغاز افول تلگراف
۲۰۰۶: ارسال آخرين تلگراف توسط وسترن يونيون

در سال ۱۸۶۵، به دعوت ناپلئون سوم، نمايندگان بيست کشور جهان درپاريس اجتماع کردند و اولين قرارداد بين المللی ارتباطی به نام اتحاديه بين المللی تلگراف را تصويب کردند و درهمان سال، نخستين آيين نامه بين المللی تلگراف را نيز به تصويب رساندند که بعدا به اتحاديه بين المللی ارتباطات راه دور ITU تغيير نام داد.

در تحولی ديگر، سال ۱۸۷۱، هنگام محاصره پاريس تلگراف نوری توسط "ژول ليساژو" اختراع شد. همچنين درسال ۱۸۹۹، تقويت کننده تلگراف زيردريايی توسط مهندس انگليسی، "سيدنی براون" اختراع شد.

سال ۱۹۳۲، خدمات تلکس توسط پست انگلستان عرضه شد. در ضمن اصطلاح مخابرات (tele communication) در اين سال به وجود آمد و اتحاديه بين ‌المللی تلگراف به اتحاديه بين ‌المللی مخابرات تبديل شد.

در سال ۱۹۳۸ "آلفرد ويل" خطوط تلگراف خط و نقطه را به‌عنوان حروفی خاص برای تلگراف ابداع کرد.

از نيمه دوم قرن گذشته اما به تدريج از جذابيت تلگرام کاسته شد و رقبايی چون ارتباطات ماهواره ای و تلفن و سرانجام در قرن بيست و يکم تلفن های همراه دارای قابليت ارسال پيام های کوتاه و عکسبرداری و فيلمبرداری و انتقال فوری آن از راه رسيدند و تلگرام را همچون ساير پديده های رسانه ای قرن گذشته نظيرتلويزيون های سياه و سفيد به موزه تاريخ سپردند.

‬تلگراف در ايران

چهارده سال طول کشيد تا تلگراف به ايران راه يابد. گفته می شود اولين خط تلگراف بين کاخ های سلطنتی کشيده شد. اما اولين خط رسمی تلگراف در سال ۱۲۳۶ شمسی، بين تهران و چمن سلطانيه (نزديک زنجان) نصب و راه ‌اندازی شد و دو سال بعد به سمت زنجان و تبريز و جلفا امتداد يافت و به شبکه تلگراف روسيه پيوست و روز به ‌روز توسعه يافت.

ايران در ۱۲۴۸ خورشيدی، به عضويت اتحاديه بين‌المللی تلگراف که بعدها به اتحاديه بين ‌المللی ارتباطات راه دور تغيير نام يافت، درآمد.

در حالی که تلگراف چهارده سال طول کشيد که به ايران برسد، هر چه به پايان قرن بيستم نزديک می شويم شتاب همه گير شدن پديده های ارتباطی در ايران سرعت بيشتری يافت به گونه ای که همه گير شدن تلفن همراه در ايران تنها دو سال پس از رواج آن در غرب آغاز شد.

نخستين تلگرافخانه در تهران نزديک به صد و پنجاه سال پيش و مدتی پس از آغاز به کار ادارات پست موسوم به چاپارخانه در دوران ناصر الدين شاه، گشايش يافت، اما گفته می شود که با اقبال چندانی از سوی مردم روبرو نبود زيرا مردم باور نمی کردند که تنها از طريق يک سيم بشود پيام های خود را به شهر ديگری برسانند.

حرف مفت

تلگرافی معروف در مورد موفقيت اولين پرواز هواپيما
تلگراف منادی بسياری از سرفصل های مهم تاريخ معاصر بوده است

خبرگزاری میراث فرهنگی در اين مورد به نقل ازعلی اصغر شمیم در کتاب ایران در دوره سلطنت قاجار نوشته است: "تا عوام الناس چيزی را باور نکنند به راحتی نمی توان اين قضيه را در ذهن آنان آورد. برای همين 'علی قلی خان مخبرالدوله'، وزير تلگراف با اجازه سلطان صاحبقران اجازه داد تا دو روزی مردم مجانی پيام های خود را به شهرهای ديگر بفرستند.

ايرانی ها مثلی دارند که می گويد 'کوفت باشد، مفت باشد'، يعنی هر چه که مفت باشد مردم از آن استفاده می کنند. در زمان ناصرالدين شاه هم مردم ديدند که فرستادن پيام برايشان مجانی تمام می شود. برای همين کم کم و با ترس برای فرستادن پيام های مجانی خود راهی تلگراف خانه شدند.

آنها رفتند تا با پرسيدن سوالی و گرفتن جوابی، از دوستی در شهری ديگر، مطمئن شوند که تلگراف شعبده نيست. انگار همه می خواستند که اين امکان جديد را امتحان کنند برای همين ازدحام در اين مکان زياد و زيادتر شدند.

آنچه که می نوشتند نيز حرف های شوخی و جدی و گاه احوال پرسی هايی بود که زياد هم دانستن و ندانستن آنها فرقی برای فرستندگان تلگراف نداشت. دولت وقت، چند روزی را بر اين منوال گذراند تا مردم به راحتی هرچه 'حرف مفت' دارند بزنند که ديگر تلگراف را به شعبده و جادو مربوط نکنند.

مخبرالدوله که خيالش از رفع اين شبهه راحت شد، دستور داد تا جمله ای را بر سر در تلگرافخانه نوشتند به اين مضمون: 'از امروز به بعد حرف مفت قبول نمی شود'.

از آن روز به بعد هم مقرر شد تا برای هر کلمه مثلا يک عباسی يا چيزی کمتر و بيشتر حق المخابره بگيرند. از همان زمان به بعد بود که "حرف مفت" زدن به عنوان حرکتی ناخوشايند در ميان مردم رواج يافت".

توسعه تلگراف در ايران

به اين شکل بود که مردم نيز به کوتاه نويسی روی آوردند. با گسترش تلگراف از تبريز، اصفهان، همدان، شيراز، رشت و مشهد به ساير شهرهای کوچک و بزرگ، شرکتهای روسی و انگليسی انحصار آن را برعهده گرفتند.

روس ها در شمال و انگليسی ها درجنوب به توسعه تلگراف پرداختند. با بروز انقلاب مشروطه نقش تلگراف اهميتی حياتی در فعل و انفعالات نظامی و سياسی يافت و اشغال تلگرافخانه و پيش دستی کردن در ارسال تلگرام به نيروهای انقلابی يا ضد انقلابی نخستين هدف هر دو گروه درگير شد.

 تا عوام الناس چيزی را باور نکنند به راحتی نمی توان اين قضيه را در ذهن آنان آورد. برای همين 'علی قلی خان مخبرالدوله'، وزير تلگراف با اجازه سلطان صاحبقران اجازه داد تا دو روزی مردم مجانی پيام های خود را به شهرهای ديگر بفرستند.
 
علی اصغر شميم - ايران در دوره سلطنت قاجار

"مايکل روبين" در پايان نامه دکترای خود تحت عنوان نقش تلگراف در انقلاب مشروطه می نويسد: "انقلاب مشروطه بدون وجود تلگرام امکان پيروزی نداشت، اين تلگرام بود که توانست اخبار و اطلاعات را به سرعت در اختيار نيروهای انقلابی بگذارد و به سرنگونی قوای قزاق و طرفداران محمد علی شاه بيانجامد".

تلگرام در دوران پس از انقلاب مشروطه نيز تا زمان همه گير شدن تلفن در اوايل قرن چهاردهم خورشيدی به عنوان تنها و اولين وسيله ارسال اخبار برای مردم باقی ماند و در دوران جنگ و نيز دوران نهضت ملی شدن صنعت نفت نيز کارکردی رسانه ای يافت.

در جريان قيام سی تير مردم در سراسر کشور در تلگرافخانه ها تحصن کردند. وزارت پست، تلگراف و تلفن ازدوران رضا شاه تا همين اواخر که به وزارت ارتباطات و فن آوری اطلاعات تغيير نام داد عهده دار امور تلگراف در ايران بوده است.

شيوه نگارش تلگراف که کم و بيش در پيام های فوری از طريق تلفن همراه يا ثابت نيز امروزه به کار می رود و بنا بر مقتضيات آن می بايست بسيار کوتاه و مختصر می بود، همواره سبب تفريح ديگران شده است.

يادگاری

يکی از کوتاه ترين اين پيام ها بين "اسکار وايلد" و ناشرش رد و بدل شده است، هنگامی که وايلد از پاريس تلگرامی به ناشرش در انگلستان می زند تا درباره ميزان استقبال کتابش سوال کند، متن تلگرامش چنين بود"؟" ناشر نيز پاسخ می دهد:"!"

مديران اجرايی جايزه پوليتزر که هر سال به جای تلفن يا نامه از تلگراف برای اطلاع دادن به برندگان استفاده می کنند وقتی با اين سوال روبرو شدند که امسال برای اطلاع دادن به برندگان چه خواهيد کرد، پاسخ دادند "ما ناچاريم از تلفن استفاده کنيم!"

سخنگوی "يو تی اس" دومين کمپانی بزرگ ارسال تلگرام در جهان که در سوئيس مستقر است می گويد: "زمانی خيلی عادی بود که شما تلگرامی دريافت کنيد، ولی امروزه اگر تلگرامی دريافت کنيد حتما چيزی غير عادی اتفاق افتاده است!"

تلگرام به تدريج در سراسر جهان به عنوان نمادی از عصری سپری شده به تاريخ می پيوندد. عصری از کشمکش ها، انقلاب ها، جنگ ها و وقايع تلخ و شيرين در تاريخ خانواده ها.

اگر امروز تلگرامی دريافت کرديد آن را به عنوان يادگاری از يک دوران سپری شده نگه داريد! نقطه!

 
 
يک دختر چينی در کافی نتاينترنت
گردشگری ناشناس، چالش تازه کاربران اينترنت
 
 
روبات انسان نمای آسيمو ساخت شرکت هونداآلبوم عکس
عکس هايی از نمايشگاه لوازم الکترونيکی لاس وگاس
 
 
نمايشگاه سی ای اس در لاس وگاسفن آوری های نوين
افتتاح بزرگترين نمايشگاه عرضه محصولات الکترونيک
 
 
سربازان آمريکايی در حال گشت زنی در عراقوبلاگ نويسی در خط مقدم
سربازان از جنگ عراق و افغانستان روايت می کنند
 
 
مطالب مرتبط
سايت های مرتبط
بی بی سی مسئول محتوای سايت های ديگر نيست
اخبار روز
 
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد صفحه بدون عکس
 
 
   
 
BBC Copyright Logo بالا ^^
 
  صفحه نخست|جهان|ايران |افغانستان |تاجيکستان |ورزش |دانش و فن |اقتصاد و بازرگانی |فرهنگ و هنر |ویدیو
روز هفتم |نگاه ژرف |صدای شما |آموزش انگليسی
 
  BBC News >>|BBC Sport >>|BBC Weather >>|BBC World Service >>|BBC Languages >>
 
  راهنما | تماس با ما | اخبار و اطلاعات به زبانهای ديگر | نحوه استفاده از اطلاعات شخصی کاربران